Σπατάλη τροφίμων στην Ευρώπη: Γιατί είναι σημαντικό να μειωθεί – Εκτοξεύθηκε στα 129 κιλά ανά άτομο το 2024

Θα πηγαίνατε σε ένα σούπερ μάρκετ, θα αγοράζατε πέντε σακούλες με τρόφιμα και μετά θα πετούσατε αμέσως μία; Στατιστικά, αυτό συμβαίνει με τα τρόφιμα μας σήμερα. Σχεδόν το ένα πέμπτο όλων των τροφίμων που είναι διαθέσιμα σε εμάς σπαταλιέται.

Όταν σπαταλάμε τρόφιμα, σπαταλάμε όλους τους πόρους που δαπανώνται για την παραγωγή και τη μεταφορά των τροφίμων, όπως γη, νερό και χρήση καυσίμων, χωρίς να αποκομίζουμε κανένα από τα οφέλη της διατροφής των ανθρώπων. Όταν τα τρόφιμα καταλήγουν σε χώρους υγειονομικής ταφής, συμβάλλουν επίσης στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Απορρίμματα τροφίμων περίπου 129 κιλών ο καθένας, παρήγαγαν οι κάτοικοι της Ευρωπαϊκής ένωσης το 2024. Αυτό ανέρχεται σε 57,9 εκατομμύρια τόνους σε ολόκληρη την Ένωση, συμπεριλαμβανομένων τόσο των βρώσιμων όσο και των μη βρώσιμων μερών των τροφίμων, σύμφωνα με την Eurostat.

Το σύνολο ήταν 0,7% υψηλότερο από ό,τι το 2023, όταν καταγράφηκαν 57,5 εκατομμύρια τόνοι σπατάλης τροφίμων.

Η σπατάλη τροφίμων παραμένει πρόβλημα στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο.

Η σπατάλη τροφίμων στην Ελλάδα

Σημαντικό πρόβλημα παραμένει όμως και για την χώρα μας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, η Ελλάδα βρίσκεται στην τρίτη θέση μεταξύ των χωρών της ΕΕ ως προς τα απόβλητα τροφίμων ανά κάτοικο, πίσω μόνο από την Κύπρο και τη Δανία.

Η συνολική ποσότητα αντιστοιχεί σε περίπου 207 κιλά ανά κάτοικο, όταν ο μέσος όρος στην ΕΕ βρίσκεται, όπως προαναφέραμε, στα 129 κιλά.

Πρώτη στη σχετική κατάταξη βρίσκεται η Κύπρος, με σχεδόν 294 κιλά ανά κάτοικο, και ακολουθεί η Δανία, με περίπου 260 κιλά. Μετά την Ελλάδα ακολουθούν η Ρουμανία, με περίπου 187 κιλά, και η Πορτογαλία, κοντά στα 160 κιλά ανά κάτοικο.

Σε απόλυτους αριθμούς, τα απόβλητα τροφίμων στην Ελλάδα έφθασαν το 2024 τους 2.159.056 τόνους. Το μεγαλύτερο μέρος προήλθε από τα νοικοκυριά, τα οποία πέταξαν 907.454 τόνους τροφίμων, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 42% του συνόλου.

Η σπατάλη τροφίμων στην ΕΕ αυξήθηκε στα 129 κιλά ανά άτομο το 2024

Η ΕΕ παρήγαγε 57,9 εκατομμύρια τόνους απορριμμάτων τροφίμων το 2024, 0,7% περισσότερα από το αναθεωρημένο επίπεδο για το 2023. Τα νοικοκυριά παρήγαγαν το 53% του συνόλου, που ισοδυναμεί με 69 κιλά ανά κάτοικο, ενώ τα εστιατόρια και οι υπηρεσίες εστίασης παρήγαγαν επιπλέον 15 κιλά.

Η βιομηχανία τροφίμων και ποτών παρήγαγε 25 κιλά ανά κάτοικο, η πρωτογενής παραγωγή 10 κιλά και το λιανικό εμπόριο και η διανομή άλλα 10 κιλά.

Ο δείκτης της Eurostat περιλαμβάνει τόσο τα βρώσιμα μέρη των τροφίμων όσο και τα μη βρώσιμα μέρη που έχουν γίνει απόβλητα. Τα 129 κιλά δεν αντιπροσωπεύουν αποκλειστικά τα απορριπτόμενα βρώσιμα τρόφιμα. Η Ρουμανία δεν έχει ακόμη υποβάλει στοιχεία για το 2024. Για το ευρωπαϊκό συγκεντρωτικό μέγεθος, η Eurostat χρησιμοποιεί τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Ρουμανίας, από το 2023.

Τα νοικοκυριά παραμένουν η κύρια πηγή σπατάλης τροφίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Από τα 129 κιλά που παράγονται κατά μέσο όρο από κάθε κάτοικο, τα 69 κιλά προέρχονται από νοικοκυριά. Τα εστιατόρια και άλλες υπηρεσίες εστίασης παράγουν άλλα 15 κιλά ανά άτομο, πράγμα που σημαίνει ότι ένα σημαντικό μέρος του προβλήματος εμφανίζεται στο τελικό στάδιο της τροφικής αλυσίδας, αφού τα προϊόντα φτάσουν στους λιανοπωλητές ή στους καταναλωτές.

Τα υπόλοιπα απόβλητα παράγονται πριν από την κατανάλωση. Η παραγωγή τροφίμων και ποτών αντιπροσωπεύει το 19% του συνόλου, που ισοδυναμεί με περίπου 25 κιλά ανά κάτοικο. Η πρωτογενής παραγωγή και το λιανικό εμπόριο ή άλλες μορφές διανομής παράγουν περίπου 10 κιλά ανά άτομο και αντιπροσωπεύουν περίπου το 8% του συνόλου η καθεμία.

Η συνολική ποσότητα αυξήθηκε ελαφρώς σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.

Γιατί είναι σημαντικό να μειώσουμε τη σπατάλη τροφίμων;

Η σπατάλη τροφίμων έχει τεράστιο οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό αντίκτυπο. Όπως προαναφέραμε 57,9 εκατομμύρια τόνοι αποβλήτων τροφίμων (131 κιλά/κάτοικο) παράγονται στην ΕΕ κάθε χρόνο. Αυτό αντιπροσωπεύει μια εκτιμώμενη απώλεια 132 δισεκατομμυρίων ευρώ. Ταυτόχρονα, περίπου 32,6 εκατομμύρια άνθρωποι δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να λάβουν ένα ποιοτικό γεύμα (συμπεριλαμβανομένου κρέατος, κοτόπουλου, ψαριού ή αντίστοιχου χορτοφαγικού φαγητού) κάθε δεύτερη μέρα.

Η σπατάλη τροφίμων έχει τεράστιο περιβαλλοντικό αντίκτυπο, αντιπροσωπεύοντας 252 εκατομμύρια τόνους ισοδυνάμων CO2 ή περίπου το 16% των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από το σύστημα τροφίμων της ΕΕ.

Εάν η σπατάλη τροφίμων ήταν κράτος μέλος, θα ήταν ο πέμπτος μεγαλύτερος υπεύθυνος εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Η σπατάλη τροφίμων επιβαρύνει επίσης περιττά τους περιορισμένους φυσικούς πόρους, όπως η χρήση γης και νερού.

Ψηλά στην ατζέντα της ΕΕ

Η αυξανόμενη ανησυχία έχει θέσει ψηλά στην ατζέντα της ΕΕ τη σπατάλη τροφίμων.

Από την έναρξη ισχύος της αναθεωρημένης οδηγίας-πλαισίου της ΕΕ για τα απόβλητα τον Οκτώβριο του 2025, τα κράτη μέλη δεσμεύονται από τους πρώτους νομικά δεσμευτικούς στόχους μείωσης της σπατάλης τροφίμων της Ένωσης. Έως το 2030, οι χώρες πρέπει να μειώσουν την κατά κεφαλήν σπατάλη τροφίμων κατά 30% στα νοικοκυριά, τα εστιατόρια και το λιανικό εμπόριο, ενώ ο τομέας επεξεργασίας και μεταποίησης τροφίμων πρέπει να μειώσει τα απόβλητα κατά 10%.

Η στρατηγική επεκτείνεται πέρα από τους δεσμευτικούς στόχους. Τα κράτη μέλη υποχρεούνται να ενισχύσουν τα προγράμματα πρόληψης της σπατάλης τροφίμων, να βελτιώσουν την παρακολούθηση και την υποβολή εκθέσεων, να ενθαρρύνουν τη δωρεά και την αναδιανομή τροφίμων και να θεσπίσουν μέτρα για τη μείωση των αποβλήτων σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εργάζεται επίσης για τη βελτίωση της επισήμανσης της ημερομηνίας και της ενημέρωσης των καταναλωτών, βοηθώντας τα νοικοκυριά να αποφεύγουν την άσκοπη απόρριψη βρώσιμων τροφίμων.

Μια λεπτομέρεια καταδεικνύει την πολυπλοκότητα της πρόκλησης: η σπατάλη τροφίμων, δεν περιλαμβάνονται στις εθνικές στατιστικές πληθυσμού. Η αναθεωρημένη νομοθεσία της ΕΕ απαιτεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναπτύξει έναν διορθωτικό συντελεστή για τον τουρισμό έως το 2027, με στόχο να καταστούν οι εθνικές συγκρίσεις πιο δίκαιες.

Η σπατάλη τροφίμων δεν αφορά πλέον τα περισσεύματα. Η κλιματική αλλαγή καθιστά τη γεωργία ολοένα και πιο απρόβλεπτη και τις συγκομιδές αβέβαιες, με τις αυξανόμενες θερμοκρασίες, τις ξηρασίες, τις πλημμύρες και άλλα ακραία καιρικά φαινόμενα να ασκούν αυξανόμενη πίεση στο σύστημα τροφίμων της Ευρώπης. Καθώς εκατομμύρια Ευρωπαίοι εξακολουθούν να αγωνίζονται να αγοράσουν σωστά γεύματα, η καλύτερη αξιοποίηση των τροφίμων που έχουν ήδη παραχθεί έχει γίνει μια από τις κοινές προκλήσεις της ηπείρου.

Πηγή – in.gr

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ