Οδοιπορικό των Παραπολιτικών στο ακριτικό Καστελλόριζο: Οι άνθρωποι, οι ιστορίες και η καθημερινότητα εκεί όπου το γαλάζιο του Αιγαίου συναντά τις ακτές της Ανατολής (Εικόνες)

Η πρώτη φορά που βρέθηκα στο Καστελλόριζο θα πρέπει να ήταν το 2013, για ένα ρεπορτάζ που αφορούσε τις ελλείψεις στο σχολείο. Το προηγούμενο βράδυ κοιμήθηκα στη Ρόδο και το πρωί πέταξα για Καστελλόριζο με το πιο μικρό αεροπλάνο που έχω δει ποτέ στη ζωή μου, για να προσγειωθώ στο πιο μικρό αεροδρόμιο που έχω δει ποτέ. Μια αίθουσα αναμονής και ένας αεροδιάδρομος στο μέγεθος μιας σχολικής αυλής. Όταν όμως το ταξί σε αφήσει στο λιμανάκι, μπροστά σου φανερώνεται ένας επίγειος παράδεισος, ένας τόπος που μοιάζει σαν σκηνικό ταινίας. Ήταν Νοέμβριος. Η θάλασσα γαλήνια. Τα πολύχρωμα σπιτάκια καθρεφτίζονταν στα καταγάλανα νερά. Σου κοβόταν κυριολεκτικά η ανάσα.

Διαβάστε: Προκλήσεις από τουρκικά ΜΜΕ: Στρογγύλη και Ρω ανήκουν στην Τουρκία – Το Καστελλόριζο απέχει μόλις 1.950 μέτρα από εμάς

Οδοιπορικό των “Π” στο Καστελλόριζο

Περπατούσα στα χαμένα στα στενά δρομάκια. Σε έναν τοίχο δίπλα στην εκκλησία έγραφε με μεγάλα γράμματα «Μediterraneo», από μια ιταλική κινηματογραφική ταινία, μία ελληνοϊταλική συμπαραγωγή που γυρίστηκε στο νησί και ήταν υποψήφια για Όσκαρ. Τα επόμενα χρόνια όμως σβήστηκε και η μνήμη χάθηκε. Ανεβαίνω προς το κάστρο. Ο ήλιος, η θάλασσα, οι ήχοι, τα χρώματα, η αρμονία, η γαλήνη συνθέτουν το σκηνικό του νησιού. Και οι άνθρωποι, που θα τους γνώριζα στην πορεία, αλλά θα τους συναντούσα ξανά και ξανά. Πότε γιατί οι Τούρκοι παραβίαζαν τον εναέριο χώρο της Ελλάδας, πότε γιατί εξέδιδαν μια παράνομη NAVTEX, πότε γιατί το νησάκι δεν είχε γιατρό ή δασκάλους, πότε γιατί το επισκεπτόταν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ή ο πρωθυπουργός και πότε για να παρακολουθήσω κάποιο φεστιβάλ ταινιών και ντοκιμαντέρ στην πλατεία με θέα τη θάλασσα, κάτω από τον έναστρο ουρανό. Ένας τόπος που αν πας, θέλεις να ξαναγυρίσεις. Το πρωινό ξύπνημα στο Καστελλόριζο είναι ο ορισμός της ευτυχίας. Από το παράθυρο βλέπεις τη θάλασσα και τα χρωματιστά σπιτάκια. Πηγαίνεις παντού με τα πόδια και συναντάς τους ίδιους ανθρώπους στις ίδιες θέσεις να σου λένε «καλημέρα», κάτι σαν την ταινία με τον Τζιμ Κάρεϊ, το «Truman show»: ο ίδιος άνθρωπος στο ίδιο σημείο, την ίδια ακριβώς ώρα.

Ο κ. Γιώργος Καραγιάννης μάς πηγαίνει με το βαρκάκι του στη Γαλάζια Σπηλιά, ένα απόκοσμο σπήλαιο κάτω από τη στάθμη της θάλασσας – γι’ αυτό πρέπει να σκύψεις για να μπεις και να απολαύσεις τα μπλε ηλεκτρίκ νερά της, όπως τα φωτίζει ο ήλιος στο εσωτερικό της σπηλιάς. Και μετά, σηκώνεις το κεφάλι ψηλά και βλέπεις ένα από τα πιο ωραία και πιο σπάνια γεωλογικά φαινόμενα: τους υπέροχους, λευκούς σταλαγμίτες. Ο ήλιος παίζει μαζί τους και τους αλλάζει χρώματα.

Η σπεσιαλιτέ του ακριτικού νησιού

Στον δρόμο της επιστροφής, η κυρία Ειρήνη και ο σύζυγός της, ο κύριος Μιχάλης, στην ταβέρνα τους, το «Μικρό Παρίσι», μου μαθαίνουν τη σπεσιαλιτέ τους: κρεμμύδια γεμιστά! Δεν ξέρω πώς ακούγεται, αλλά είναι πραγματικά νόστιμο. Στο λιμανάκι μπροστά σου, όσο εσύ απολαμβάνεις το φαγητό και το κρασί, πηγαινοέρχονται τα χελωνάκια και ζητούν να τα ταΐσεις. Να τα έχεις μόνο στον νου σου αν αποφασίσεις να βουτήξεις στη θάλασσα, γιατί τις περισσότερες φορές είναι πολύ πεινασμένα. Στο νησάκι του Αϊ-Γιώργη συναντώ τον Τσίκο Μαγιάφη. Το όνομά του έγινε γνωστό όταν παντρεύτηκε την Τουρκάλα Χουριγκιούλ Μπακιρτζί από το γειτονικό Κας. Αλλοι εξοργίστηκαν με τον Έλληνα που παντρεύτηκε μια Τουρκάλα και άλλοι τον χαρακτήρισαν ως τον «Ελληνα που ενώνει τους δύο λαούς». Ο ίδιος πάντως είναι καλά. Ζει μεταξύ Καστελλόριζου και Κας μαζί με τη Χουριγκιούλ και τα δύο τους παιδιά και στο αναψυκτήριό τους στον Αϊ-Γιώργη υποδέχονται Ελληνες και Τούρκους και αποδεικνύουν καθηµερινά ότι οι δύο λαοί δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν.

Ο Νίκος Μάτσος μας προτείνει να περάσουµε µε τη βάρκα απέναντι στο Κας της Τουρκίας, µια διαδροµή που κάνουν συχνά οι κάτοικοι του νησιού ακόµα και για να αγοράσουν µαναβική, απορρυπαντικά και ό,τι άλλο χρειάζεται ένα νοικοκυριό, αφού είναι πιο κοντά από τη Ρόδο – και, για να είµαστε ειλικρινείς, πιο φθηνά. Το Καστελλόριζο από το Κας είναι µια ανάσα δρόµος. Η θάλασσα ήρεµη. Με το που φτάνεις στο λιµάνι, οι έµποροι έχουν βγάλει ήδη τα καφάσια µε την πραµάτεια τους και προσπαθούν να προσελκύσουν τους πελάτες. Μέχρι και νερά φορτώνουν στα καραβάκια.

Το Κας δεν έχει την ομορφιά του Καστελλόριζου, ούτε την πλησιάζει… Γι’ αυτό και οι τουρίστες επιλέγουν το Κας για τη φτηνή διαµονή, περνούν όµως απέναντι στο Καστελλόριζο για τη γοητεία και την ενέργειά του. Στα σταντ βλέπω τα πρωτοσέλιδα των τουρκικών εφηµερίδων, χωρίς να καταλαβαίνω πολλά. Καθόµαστε στην πλατεία για ένα ζεστό τσάι σε γυάλινο ποτήρι, πριν πάρουµε τον δρόµο της επιστροφής.

Η “Γαλάζια Πατρίδα” & το σαφές μήνυμα του Μητσοτάκη προς την Άγκυρα

Τελευταία, φαίνεται όµως πως τα «ήρεµα νερά» ταράζονται και πάλι. Από τη µία, η «Γαλάζια πατρίδα» και τα θαλάσσια πάρκα και, από την άλλη, όλα όσα ενοχλούν τον Ταγίπ Ερντογάν: το καλώδιο πόντισης, τα 12 µίλια, η «Ασπίδα του Αχιλλέα», µαζί µε αυτά και η επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Καστελλόριζο για την 83η επέτειο της απελευθέρωσης. Και στη µέση οι Καστελλοριζιοί.

Στις εορταστικές εκδηλώσεις για την απελευθέρωση, λοιπόν, ο πρωθυπουργός βρέθηκε στο ακριτικό νησάκι. Ανήγγειλε παροχές και κίνητρα για τους κατοίκους και έστειλε σαφές µήνυµα προς την Άγκυρα, ότι η Ελλάδα επιδιώκει τον διάλογο και τις σχέσεις καλής γειτονίας, χωρίς όµως να αποδεχθεί απειλές, υποδείξεις ή αµφισβήτηση των κυριαρχικών της δικαιωµάτων. «∆εν απειλούµε κανέναν, αλλά δεν δεχόµαστε και απειλές και υποδείξεις από κανέναν», είπε χαρακτηριστικά, ξεκαθαρίζοντας ότι «η σύνεσή µας δεν πρέπει να εκλαµβάνεται ως αδυναµία».

Την επίσκεψη ακολούθησε ο απόλυτος τουρκικός παραλογισµός! Οργισµένοι Τούρκοι υπουργοί, στρατιωτικοί, ναύαρχοι, αλλά και δηµοσιογράφοι βγήκαν στις τηλεοράσεις έξαλλοι µε τον Ελληνα πρωθυπουργό, που «τόλµησε» να επισκεφτεί ένα ελληνικό νησί! «Ο Μητσοτάκης προκαλεί», «Ο Μητσοτάκης αγνοεί τον Ερντογάν», «Ο Μητσοτάκης φωτογραφίζεται µε λιµενικούς και κάνει επίδειξη». Βελάκια και κυκλάκια στον χάρτη δείχνουν το Καστελλόριζο και ακολουθούν οργισµένες δηλώσεις του Φιντάν.

Αναρωτιέµαι αν αυτός ο παραλογισµός φτάνει στους κατοίκους του Καστελλόριζου και του Κας. Αν µια κρίση σε πολιτικό επίπεδο επηρεάζει τη ζωή και τη σχέση των κατοίκων. Ξεσκονίζω τα παλιά µου σηµειωµατάρια, ψάχνω τα τηλέφωνα των φίλων µου να δω πώς κυλάει η ζωή στο νησί.

Ο Νίκος συνεχίζει να πηγαίνει απέναντι στο Κας και στη Ρω πηγαίνει ακόµη, γιατί οι περισσότεροι τουρίστες θέλουν να επισκεφτούν την Κυρά της Ρω και το εκκλησάκι. Στη Στρογγύλη δεν πηγαίνει τόσο – περισσότερο από µακριά. Τα ψώνια στο Κας µειώθηκαν, γιατί -όπως µου λένε- από τότε που ήρθε ο καινούργιος λιµενάρχης στην τουρκική πλευρά, «εφαρµόζει τον νόµο κατά γράµµα και τα ναύλα αυξήθηκαν». Μου εκµυστηρεύονται όµως ότι υπάρχει ένα φτηνό δροµολόγιο τις Παρασκευές, που αναχωρεί το πρωί στις 9.30, επιστρέφει στις 3 το µεσηµέρι και βολεύει τους περισσότερους.

Παίρνω και τον Τσίκο, είναι µαζί µε τη γυναίκα του. Έχει δύο παιδιά, οπότε είδε µε καλό µάτι τις δεσµεύσεις του πρωθυπουργού και περιµένει να τις δει να υλοποιούνται. «Μακάρι να λειτουργήσουν και τα κίνητρα, να δούµε και άλλο κόσµο να έρχεται στο νησί». Του κάνω ξανά τις ίδιες ερωτήσεις για τις σχέσεις των δύο λαών, Ελλήνων και Τούρκων, και αν αυτές επηρεάζονται κάθε φορά που εντείνεται η πολιτική κατάσταση. Μου απαντάει πως οι άνθρωποι µεταξύ τους δεν έχουν κανένα πρόβληµα. Άλλωστε, ο ίδιος το έχει αποδείξει µε τις επιλογές της ζωής του. «Είµαι αισιόδοξος. Το ιατρείο έχει τέσσερα άτοµα και το σχολείο έχει δασκάλους. Μακάρι να έχει πάντα και µαθητές, να µη φεύγουν στο Λύκειο για τη Ρόδο ή την Αθήνα».

Μικρό στον χάρτη λοιπόν, αλλά µεγάλο σε ιστορία, σε µνήµες και ψυχή, το Καστελλόριζο στέκει στην άκρη του Αιγαίου, εκεί όπου η Ελλάδα συναντά τις ακτές της Ανατολής. ∆εν είναι µόνο η θάλασσα, ο ήλιος και τα χρώµατα. Πάνω από όλα είναι οι άνθρωποί του, που είναι πάντα εκεί – τι κι αν εµείς τους θυµόµαστε µόνο σε κάποια ελληνοτουρκική κρίση. Κρατούν τα σπίτια τους, ανοίγουν τα µαγαζιά τους, στέλνουν τα παιδιά τους στο σχολείο, κρατούν την εκκλησία ανοιχτή και δίνουν συνέχεια στην ιστορία.

Δημοσιεύθηκε στα Παραπολιτικά