«Ξυπνά» μνήμες το περιστατικό λεγεωνέλλωσης σε νεογνό

Το περιστατικό λεγεωνέλλωσης ή λεγεωνέλλας σε νεογνό σε ιδιωτική κλινική στη Λευκωσία που έθεσε σε συναγερμό τις ιατρικές υπηρεσίες, «ξυπνά» μνήμες καθώς δεν πρόκειται για την πρώτη περίπτωση που καταγράφεται στην Κύπρο.

Το νεογνό έχει μεταφερθεί εσπευσμένα και νοσηλεύεται στην Μονάδα Εντατικής Νεογνών στο Μακάρειο Νοσοκομείο, ενώ η λειτουργία της κλινικής έχει ανασταλεί προσωρινά με απόφαση του Υπουργείου Υγείας. Τα υπόλοιπα νεογνά μεταφέρθηκαν χθες σε άλλα νοσηλευτήρια, ενώ έχουν δρομολογηθεί πρόσθετοι περιβαλλοντικοί έλεγχοι. Όπως ανακοίνωσε το Υπουργείο Υγείας, στο δίκτυο ύδρευσης της κλινικής εντοπίστηκε το βακτήριο «Legionella pneumophila».

Τι είναι η νόσος των λεγεωνάριων

Η νόσος των Λεγεωνάριων πήρε το όνομά της επειδή εκδηλώθηκε για πρώτη φορά σε άτομα που παρευρέθηκαν σε μια Αμερικανική συγκέντρωση Λεγεωνάριων στη Φιλαδέλφεια το 1976, στην οποία προσβλήθηκαν 221 πρόσωπα, εκ των οποίων τα 34 απεβίωσαν. Το αίτιο της νόσου είναι το Gram αρνητικό βακτηρίδιο “Legionella”. Υπάρχουν περίπου 40 είδη Λεγεωνέλλας και περισσότερα από τα μισά μπορούν να προκαλέσουν νόσο στον άνθρωπο. Το είδος ”Legionella pneumofila” ευθύνεται για το 90% των λοιμώξεων στον άνθρωπο.

Αναλυτικότερα υπάρχουν δύο διαφορετικές κλινικές οντότητες της νόσου:

• ο πυρετός Pontiac, που αποτελεί αυτοπεριοριζόμενη λοίμωξη που μοιάζει με γριπώδη συνδρομή
• η νόσος των λεγεωναρίων, που εκδηλώνεται κυρίως ως πνευμονία, δυνητικά θανατηφόρος στο 5-30% των κρουσμάτων

Υπόθεση ιατρικής αμέλειας που συγκλόνισε την Κύπρο 

Το 2009, έγινε γνωστός ο θάνατος τριών νεογνών σε ιδιωτικό νοσοκομείο της Λευκωσίας συγκλονίζοντας ολόκληρη την Κύπρο. Τα 11 συνολικά νεογνά είχαν γεννηθεί στην συγκεκριμένη κλινική και είχαν προσβληθεί από το βακτήριο της λεγεωνέλλας, που είχε διοχετευθεί μέσω του συστήματος του νερού, με αποτέλεσμα τρία εξ αυτών να χάσουν την μάχη για τη ζωή. Συγκεκριμένα, η έξαρση ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2008, αλλά οι τρεις θάνατοι καταγράφηκαν στις αρχές Ιανουαρίου του 2009 σε διάστημα λίγων ημερών το ένα από το άλλο.

Τριάμιση χρόνια μετά την τραγωδία, ο τότε Γενικός Διευθυντής του ιδιωτικού νοσοκομείου και οι τρεις ιδρυτές του νοσηλευτηρίου, καταδικάστηκαν σε τρεις μήνες φυλάκιση με αναστολή για τρία χρόνια και χρηματικό πρόστιμο, 8000 ευρώ για τον πρώτο κατηγορούμενο και 1800 ευρώ για κάθε ένα από τους τρεις άλλους.

Το βακτήριο της λεγεωνέλλας αναπτύχθηκε από το διπλό πρόβλημα στασιμότητας του νερού στις σωλήνες ύδρευσης της κλινικής και την μη απολύμανση του συστήματος ύδρευσης σε ετήσια βάση. Όταν το μολυσμένο νερό της κλινικής τοποθετήθηκε σε μηχάνημα nebuliser (υγραντήρα), δηλαδή σύστημα εξάτμισης του νερού στον αέρα, το οποίο είχε τοποθετηθεί στην αίθουσα που βρίσκονταν τα βρέφη, είχε αποτέλεσμα τα νεογνά να εισπνεύσουν το μικρόβιο.

Περιβάλλοντα που ευνοούν την ανάπτυξης της λεγεωνέλλας

Το βακτηρίδιο της λεγεωνέλλας αναπτύσσεται στο φυσικό περιβάλλον και ειδικότερα στο νερό των ποταμών και των λιμνών. Δεδομένου ότι το βακτηρίδιο αυτό είναι διαδεδομένο στο περιβάλλον, μπορεί να μολύνει και να αναπτυχθεί και σε άλλα συστήματα νερού όπως οι ψυκτικοί πύργοι και τα συστήματα ζεστού και κρύου νερού. Ιδανική θερμοκρασία νερού για την ανάπτυξη του μικροοργανισμού είναι μεταξύ 20 – 45 oC.

Στο κοινωνικό και εργασιακό περιβάλλον ιδανικός τρόπος διαβίωσης του μικροοργανισμού αποτελούν:

• ντεπόζιτα και δεξαμενές ζεστού και κρύου νερού
•  βρύσες και οι καταιωνιστήρες (ντους)
• σωλήνες με ελάχιστη ή καθόλου ροή νερού π.χ. τα μη κατειλημμένα δωμάτια σε ξενοδοχειακές μονάδες, νοσοκομεία
• ιζήματα (βιομεμβράνες) και ακαθαρσίες των εσωτερικών επιφανειών σωλήνων και δεξαμενών.
• θερμαντήρες νερού και δεξαμενές ζεστού νερού.
• εναποθέσεις αλάτων και τις διαβρώσεις σε σωλήνες, ντους και βρύσες.

Πιθανές εστίες μόλυνσης

Παρακάτω αναφέρονται τοποθεσίες στις οποίες υπάρχουν συστήματα νερού και θα μπορούσε να αναπτυχθεί το βακτηρίδιο της λεγεωνέλλας:

• Νοσοκομεία – κλινικές
• Ξενοδοχεία
• Ξενώνες
• Πανεπιστήμια – σχολεία
• Φιλανθρωπικά ιδρύματα
• Γηροκομεία κλπ.

Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι η βασική πηγή της δημιουργίας της ασθένειας είναι τα συστήματα αποθήκευσης και μεταφοράς νερού σε μεγάλα κτίρια.

Οι ψυκτικοί πύργοι θεωρούνταν για πολλά χρόνια ως η βασική πηγή της λεγεωνέλλας αλλά από νέα στοιχεία προκύπτει ότι ο βασικός ένοχος είναι το νερό σε λιμνάζουσα κατάσταση.

Πώς μολύνεται ένα βρέφος

Στα βρέφη, η λοίμωξη είναι σπάνια, αλλά μπορεί να είναι σοβαρή, ιδιαίτερα σε νεογνά και βρέφη με υποκείμενα προβλήματα υγείας.

Η μόλυνση μπορεί να γίνει:

Μέσω σταγονιδίων νερού

Το βρέφος μπορεί να εισπνεύσει πολύ μικρά σταγονίδια που περιέχουν το βακτήριο, για παράδειγμα από μολυσμένο ντους, βρύση ή άλλο σύστημα νερού που δημιουργεί αερόλυμα.

Σε νοσοκομείο ή μονάδα νεογνών

Αν υπάρχει μολυσμένο νερό σε εγκαταστάσεις ή εξοπλισμό που σχετίζεται με αυτό, μπορεί να προκύψει έκθεση νεογνών. Γι’ αυτό οι μονάδες νεογνών εφαρμόζουν αυστηρούς ελέγχους νερού και λοιμώξεων.

Μέσω νερού ή εξοπλισμού που έχει μολυνθεί

Η κατάποση νερού δεν αποτελεί τον συνήθη τρόπο μετάδοσης της νόσου. Ωστόσο, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε εξοπλισμό που μπορεί να δημιουργεί σταγονίδια ή να εκθέτει το αναπνευστικό σύστημα.

Ποια συμπτώματα προκαλεί στα βρέφη;

Τα συμπτώματα συνήθως εμφανίζονται λίγες ημέρες μετά την έκθεση. Στην έξαρση της Κύπρου, τα νεογνά παρουσίασαν:

Πυρετό.

Γρήγορη ή δύσκολη αναπνοή.

Γογγυσμό κατά την αναπνοή.

Δυσκολία στη σίτιση.

Σε σοβαρές περιπτώσεις, έλλειψη οξυγόνου και κυκλοφορική καταπληξία.

Η λοίμωξη μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή πνευμονία. Στα νεογνά, τα συμπτώματα ενδέχεται να είναι λιγότερο χαρακτηριστικά, επομένως χρειάζεται χαμηλό όριο για ιατρική αξιολόγηση.

Πώς γίνεται η διάγνωση και η θεραπεία;

Διάγνωση: με ειδικές εργαστηριακές εξετάσεις, όπως εξέταση αντιγόνου στα ούρα και καλλιέργεια ή μοριακές εξετάσεις κατά περίπτωση.

Θεραπεία: με κατάλληλα αντιβιοτικά, τα οποία επιλέγει ο γιατρός. Σε σοβαρή νόσο μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία σε μονάδα εντατικής θεραπείας και υποστήριξη της αναπνοής.

Πρόληψη: με σωστή συντήρηση και απολύμανση των συστημάτων νερού και αποφυγή συσκευών που διασπείρουν μη ασφαλές νερό στον αέρα.

Τα κρούσματα στην Κύπρο

Τα δηλωθέντα κρούσματα στην Κύπρο (υποχρεωτικά δηλούμενο νόσημα) παρουσιάζονται στον πίνακα παρακάτω και αφορούν στοιχεία από το 2008 έως και σήμερα:

Οι ενέργειες από τις Υγειονομικές Υπηρεσίες 

Οι Υγειονομικές Υπηρεσίες σε συνεργασία με το Γενικό Χημείο του Κράτους, ως το αρμόδιο εργαστήριο για την ανάλυση των δειγμάτων, στο πλαίσιο εφαρμογής προγράμματος ελέγχου, διενεργούν δειγματοληψίες σε τακτική βάση από το εσωτερικό σύστημα διανομής εγκαταστάσεων προτεραιότητας Νοσοκομεία, Αγροτικά Υγειονομικά Κέντρα, Στρατόπεδα.

Στα Νοσοκομεία και υγειονομικά κέντρα πραγματοποιείται έλεγχος σε μηνιαία βάση (επανέλεγχος σε περίπτωση αυξημένων τιμών συγκέντρωσης του μικροβίου) και από τα στρατόπεδα λίγο πριν από την κατάταξη των νεοσυλλέκτων .

Τα μέτρα λαμβάνονται για αποκατάσταση της ποιότητας του νερού βασίζονται σε Ευρωπαϊκές Οδηγίες που δόθηκαν στα Κράτη Μέλη για εφαρμογή μέσω της Ομάδας Εργασίας για τον Έλεγχο και την πρόληψη της Λεγεωνέλλας.

Πηγή – Cyprus Times

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy