Μεταρρύθμιση θεσμού ΓΕ και ζητήματα αντισυνταγματικότητας στη Βουλή

      
Τις διαφορετικές πτυχές της προτεινόμενης μεταρρύθμισης του θεσμού του Γενικού Εισαγγελέα αλλά και ζητήματα αντισυνταγματικότητας που ενδέχεται να προκύψουν συζήτησαν την Τετάρτη τα μέλη της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών.
Στην εισαγωγική του τοποθέτηση, ο Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημόσιας Τάξης, Κώστας Φυτιρής, είπε ότι ετοιμάστηκαν 39 νομοσχέδια και εξετάζεται τροποποίηση και άλλων νομοθεσιών, με τα 3 εξ αυτών να επιφέρουν σημαντικές αλλαγές.
Συγκεκριμένα, ανέφερε ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις περιλαμβάνουν τον διαχωρισμό του ρόλου του Γενικού Εισαγγελέα και αυτού του Γενικού Δημόσιου Κατηγόρου, ο διορισμός των οποίων θα γίνεται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για οκταετή θητεία χωρίς δικαίωμα επαναδιορισμού.
Πρόσθεσε ότι θα ρυθμίζεται η αυτονόμηση της Νομικής Υπηρεσίας από τη δημόσια υπηρεσία, με δημιουργία θέσης Γενικού Διευθυντή της ΝΥ, καθώς και τη σύσταση Εισαγγελικού Συμβουλίου για τον διορισμό του προσωπικού και τις πειθαρχικές διαδικασίες.
Σχετικά με τις θέσεις του Γενικού Δημόσιου Κατηγόρου και του Βοηθού Γενικού Δημόσιου Κατηγόρου, είπε ότι οι πρόνοιες θα είναι αντίστοιχες με αυτές του Γενικού Εισαγγελέα και του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα, συμπληρώνοντας ότι θα υπάρξει διάταξη για υπογραφή πρωτοκόλλου συνεργασίας μεταξύ της Δημοκρατίας, του Γενικού Εισαγγελέα και του Γενικού Δημόσιου Κατηγόρου.
Προσέθεσε ότι μελετήθηκε το νομικό σύστημα του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ιρλανδίας και της Μάλτας και τα τρία εκ των οποίων προνοούν δικαστικό έλεγχο.
Σημειώνοντας τις επιφυλάξεις του Γενικού Εισαγγελέα αναφορικά με τη συνταγματικότητα του διαχωρισμού των εξουσιών, είπε ότι η εκτελεστική εξουσία είναι αποφασισμένη να προχωρήσει με στόχο να βρεθεί η χρυσή τομή, προσθέτοντας ότι το Ανώτατο Δικαστήριο θα διεξάγει τον έλεγχο των αποφάσεων του Γενικού Κατηγόρου.
Από την πλευρά του, ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, Γιώργος Σαββίδης, είπε ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη συνταγματική τροποποίηση από καταβολής της Κυπριακής Δημοκρατίας, προσθέτοντας ότι τόσο ο δικαστικός έλεγχος όσο και ο διαχωρισμός των εξουσιών του Γενικού Εισαγγελέα αποτελούν παρέμβαση στο Σύνταγμα.
Για το θέμα του ανέλεγκτου των αποφάσεων του Γενικού Εισαγγελέα, εξέφρασε την άποψη ότι η παρέμβαση στο Σύνταγμα δεν είναι ανυπέρβλητη, προσθέτοντας ότι η ανησυχία έγκειται στο ότι η τροποποίηση αναφέρεται στη δημιουργία του ρόλου του Γενικού Δημόσιου Κατήγορου, για την οποία έχει συνταγματικές επιφυλάξεις.
«Η Κυβέρνηση δεν είναι σε σύγκρουση με τον Γενικό Εισαγγελέα, σέβομαι την επιθυμία για διαχωρισμό και η Κυβέρνηση σέβεται τις επιφυλάξεις του Γενικού Εισαγγελέα», σημείωσε στη συνέχεια, προσθέτοντας ότι υπέγραψε την αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου που εισηγήθηκε το Υπουργικό Συμβούλιο με επισύναψη των επιφυλάξεων και των θέσεων επιτροπής συνταγματολόγων που είχε ορίσει για το ζήτημα.
Για το θέμα της συνταγματικότητας, είπε ότι επιχειρείται τροποποίηση διατάξεων που επηρεάζει τον δικοινοτικό χαρακτήρα του Συντάγματος, καθώς η νέα θέση Βοηθού Δημόσιου Κατήγορου θα πρέπει να ανήκει στην τ/κ κοινότητα.
Συμπλήρωσε ότι η τροποποίηση για τον διαχωρισμό των εξουσιών δύναται να θίγει τον πυρήνα του Συντάγματος και το άρθρο 112.1, καθώς επηρεάζεται η βασική δομή του Συντάγματος που προβλέπει μόνο τρεις ανώτερους αξιωματούχους (Γενικός Εισαγγελέας, Γενικός Ελεγκτής και Γενικός Λογιστής).
Σημείωσε επίσης ότι το δίκαιο της ανάγκης δεν επιτρέπει τροποποίηση θεμελιωδών άρθρων του Συντάγματος, προσθέτοντας ότι είναι ιδιαίτερα επισφαλές η νομοθετική εξουσία να προβλέψει νέες δικοινοτικές θέσεις στο Σύνταγμα, σε μια περίοδο που επικαλείται το δίκαιο της ανάγκης για τη μη εφαρμογή δικοινοτικών διατάξεων,
«Διατηρώ σοβαρότατες αμφιβολίες και επιφυλάξεις ως προς τη συνταγματικότητα των νομοσχεδίων, υπάρχουν ορατοί συνταγματικοί κίνδυνοι σε περίπτωση ψήφισης με τεράστιες, ανυπέρβλητες επιπτώσεις σε περίπτωση δικαστικής αμφισβήτησής τους», τόνισε περαιτέρω.
Για τη δομή της Νομικής Υπηρεσίας, είπε ότι έχει ετοιμαστεί νομοσχέδιο για αυτονόμηση της Υπηρεσίας με βάση τις συστάσεις της GRECO, ωστόσο εκκρεμεί ζήτημα σχετικά με τη μεταφορά των εργαζομένων από τον δημόσιο τομέα στη ΝΥ.
Με τη σειρά του, ο Πρόεδρος της Επιτροπής Δημόσιας Υπηρεσίας (ΕΔΥ) Γιώργος Παπαγεωργίου είπε ότι η Επιτροπή εκφράζει προβληματισμούς για θέματα συνταγματικής και νομικής φύσεως αναφορικά με τη στελέχωση, καθώς σήμερα, εκτός από τον Γενικό Εισαγγελέα και τον Βοηθό Γενικό Εισαγγελέα, όλο το προσωπικό είναι δημόσιοι υπάλληλοι, προσθέτοντας ότι αυτά θα εξεταστούν όταν έρθει η στιγμή.
Προσέθεσε ότι υπάρχει έκθεση της GRECO από το 2016, η οποία αναφέρει ότι υφιστάμενη διαδικασία πρόσληψης και πειθαρχικού ελέγχου των λειτουργών της ΝΥ είναι ικανοποιητική.
Ο Γενικός Γραμματέας της ΠΑΣΥΔΥ Στράτης Ματθαίου, εξέφρασε και αυτός με τη σειρά του επιφυλάξεις για την αυτονόμηση της ΝΥ, προσθέτοντας πως ορίστηκε συνάντηση για το θέμα με τον Γενικό Εισαγγελέα στις αρχές Οκτωβρίου.
Ο πρόεδρος του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου, Μιχάλης Βορκάς, είπε ότι η συνταγματικότητα των τροποποιητικών νόμων θα ελεγχθεί εν τέλει από το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο.
«Η κοινωνία επιζητεί διαφάνεια, να μην υπάρξουν ζητήματα και καχυποψίες ως προς την ανεξαρτησία και τη χρονική διάρκεια των διορισμών», σημείωσε, προσθέτοντας ότι η δικοινοτικότητα αποτελεί βασικό στοιχείο του Συντάγματος.
Στις δηλώσεις του μετά το τέλος της συνεδρίας, ο κ. Σαββίδης επανέλαβε ότι η διαφορετική αντίληψη σε σχέση με την Κυβέρνηση συνίσταται στο γεγονός ότι ο Γενικός Εισαγγελέας καθηκόντως εξέφρασε επιφυλάξεις επί της συνταγματικότητας των προτεινόμενων μεταρρυθμίσεων.
«Είναι γεγονός ότι μετά από τη μελέτη του θέματος, μετά τη σύσταση Επιτροπής Εμπειρογνώμων με επτά επιφανείς συνταγματολόγους, η πλειοψηφία των οποίων, τέσσερις από τους επτά, έχουν κρίνει ότι οι προτεινόμενες τροποποιήσεις είναι αντισυνταγματικές, η δική μου θέση είναι ότι είναι αντισυνταγματικές. Με την ίδια θέση φαίνεται να συμφωνεί, και συμφώνησε και σήμερα, και ο Παγκύπριος Δικηγορικός Σύλλογος. Βεβαίως, τελικός κριτής του θέματος αυτού, όπως σε όλα τα θέματα συνταγματικής φύσεως, είναι το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο», ανέφερε στη συνέχεια.
«Επομένως, έχοντας θέσει τις δικές μας αντιλήψεις, τις δικές μας θέσεις, εναπόκειται στη Βουλή να συνεχίσει τη συζήτηση και να αποφασίσει κατά πόσο θα προχωρήσει στην ψήφιση ή όχι των προτεινόμενων αλαλαγών. Αναμένω ότι σε περίπτωση που προχωρήσει η μεταρρύθμιση, αναπόφευκτα με την λειτουργία του Δημόσιου Κατήγορου και την πρώτη καταχώρηση ή τις πρώτες καταχωρήσεις υποθέσεων από τον νέο Γενικό Δημόσιο Κατήγορο θα υπάρξει αμφισβήτηση της συνταγματικότητας των νόμων, οπότε σε τελική μορφή και σε τελική κρίση το θέμα θα τεθεί ενώπιον του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου. Αυτή είναι η απλή πραγματικότητα, καμία σύγκρουση δεν υπάρχει, απλώς ο καθένας έχει τον συνταγματικό του ρόλο», επεσήμανε περαιτέρω.
Σχετικά με το θέμα του ανέλεγκτου, εξέφρασε την άποψη ότι η παρέμβαση στο Σύνταγμα δεν είναι τόσο μεγάλη όσο αυτή που αφορά τον διαχωρισμό. «Όπως είναι το σημερινό νομοσχέδιο της κυβέρνησης, αφορά το ανέλεγκτο του Γενικού Δημοσίου Κατήγορου, άρα πάλι έχω τις συνταγματικές επιφυλάξεις. Αλλά αν υπήρχε σκέψη για να ελεγχθεί το ανέλεγκτο του Γενικού Εισαγγελέα σήμερα, πιστεύω ότι είναι μέσα στα πλαίσια που θα μπορούσε αυτό να προχωρήσει με βάση την νομολογία χωρίς να υπάρχει ιδιαίτερη παρέμβαση στο Σύνταγμα, αυτό βεβαίως είναι κάτι που θα αποφασίσουν οι βουλευτές εν τη σοφία τους στην πορεία της συζήτησης», προσέθεσε.
Ερωτηθείς για την παρουσία του στη σημερινή συζήτηση, δεδομένης της επικείμενης ολοκλήρωσης της θητείας του σε λίγους μήνες, ο Γενικός Εισαγγελέας είπε ότι ακριβώς το γεγονός ότι αποχωρεί σύντομα του επιτρέπει να είναι παρών διότι σημαίνει ότι δεν έχει κανένα απολύτως προσωπικό συμφέρον στο αν θα ψηφιστεί αυτή η μεταρρύθμιση, ενώ ούτε αυτά που θα ψηφιστούν δεν πρόκειται να επηρεάσουν τη δική του θητεία.
«Ο ρόλος του Γενικού Εισαγγελέα βάσει του Συντάγματος είναι να κρίνει και να σχολιάζει τη συνταγματική ορθότητα αυτής της μεταρρύθμισης. Αυτό έκανα, αυτό είναι η δουλειά μου να κάνω, και έχω το θάρρος να πω τη γνώμη μου, αυτό επιβάλλει ο ανεξάρτητος θεσμός στον οποίο προΐσταμαι και θα έπρεπε να κατηγορηθώ αν δεν έλεγα εκείνο που πραγματικά πιστεύω. Μετά από τόση μελέτη του θέματος θεωρώ ότι δεν περιορίστηκα στην προσωπική μου γνώμη αλλά συνεκάλεσα ομάδα εμπειρογνωμόνων οι οποίοι τοποθετήθηκαν», υπογράμμισε ακολούθως.
Σε ερώτηση για το τι θα γίνει σε περίπτωση που τα νομοσχέδια κριθούν αντισυνταγματικά, ο κ. Σαββίδης είπε αρχικά ότι σε περίπτωση που αυτά περάσουν από τη Βουλή δεν αναμένει ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα εξασκήσει το συνταγματικό του δικαίωμα της αναφοράς στο Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο για να κριθεί σε πρόωρο στάδιο αν ο νόμος είναι συνταγματικός ή όχι.
«Αν υπογράψει τον νόμο σημαίνει θα προχωρήσουμε στην υλοποίησή του, αν προχωρήσουμε στην υλοποίησή του σημαίνει ότι θα προσλάβουμε Γενικό Δημόσιο Κατήγορο και Βοηθό Γενικό Δημόσιο Κατήγορο, θα πρέπει να στήσουμε δομές, σχέδια υπηρεσίας, πρόσληψη προσωπικού, στελέχωση αυτής της υπηρεσίας, και αναμένω ότι εκεί η ένσταση για την συνταγματικότητα θα τεθεί από τον πρώτο κατηγορούμενο ή τον δεύτερο που θα κατηγορηθεί, όχι από τον Γενικό Εισαγγελέα που προβλέπει το Σύνταγμα, αλλά από τον Γενικό Δημόσιο Κατήγορο, οπότε εκείνος θα θέσει θέμα συνταγματικότητας και εκεί θα κριθεί τελεσίδικα αν είναι ή όχι συνταγματικό. Αν εκεί κριθεί ότι είναι αντισυνταγματικός τότε σημαίνει ότι θα πρέπει να χαλαστούν όλες οι δομές που χτίστηκαν και να επανασυσταθεί η Νομική Υπηρεσία υπό την παρούσα της μορφή», κατέληξε.
Από την πλευρά της, η πρόεδρος της Επιτροπής, βουλευτής του ΔΗΣΥ, Φωτεινή Τσιρίδου, είπε ότι ενώπιον της επιτροπής, πέρα από τα 37 σχετικά νομοσχέδια, υπάρχουν και προτάσεις νόμου από την προηγούμενη κοινοβουλευτική σύνοδο.
«Έχουμε αποφασίσει με όλους τους συναδέλφους στην Επιτροπή Νομικών, και είναι πολύ θετικό ότι όλοι συμφωνήσαμε στη διαδικασία, να προχωρήσουμε με τις κοινοβουλευτικές μας ομάδες και σε δύο εβδομάδες οι βουλευτές της Επιτροπής Νομικών θα συνέλθουν ακριβώς για να συζητήσουν όλα τα ζητήματα που τους απασχολούν και ποια διαδικασία θα πρέπει να ακολουθήσουμε από εκεί και πέρα, διότι σίγουρα δεν μπορεί αυτό το ζήτημα να εκκρεμεί στην ημερήσια διάταξη της Επιτροπής Νομικών», ανέφερε.
«Ο Δημοκρατικός Συναγερμός τάσσεται υπέρ μιας μεταρρύθμισης, ενός εκσυγχρονισμού του Γενικού Εισαγγελέα, διότι όλοι αποδεχόμαστε ότι υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης. Θα πρέπει όμως αυτό να γίνει με τρόπο που συνταγματικά να μην δημιουργεί το όποιο πρόβλημα που αύριο θα είναι μοιραίο», προσέθεσε, προσθέτοντας ότι ο Γενικός Εισαγγελέας είπε ότι είναι έτοιμος, είτε με την Επιτροπή Νομικών, είτε με κάθε κοινοβουλευτική ομάδα ξεχωριστά, να απαντήσει σε όποιες ανησυχίες συνταγματικές ενδεχομένως να έχει ο κάθε βουλευτής.
Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ, Ανδρέας Πασιουρτίδης, είπε ότι το κόμμα είχε εντοπίσει από το 2019 την ανάγκη για συγκεκριμένες τροποποιήσεις στον θεσμό του Γενικού και του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα και προς τούτο είχε υποβάλει και σχετική πρόταση νόμου.
«Επτά χρόνια μετά βρισκόμαστε ακόμα σε συζητήσεις για τη μεταρρύθμιση της Νομικής Υπηρεσίας και του Γενικού Εισαγγελέα. Σωστά σήμερα η νέα σύνθεση της Επιτροπής Νομικών έγινε κοινωνός των δύο διαφορετικών απόψεων μεταξύ της Νομικής Υπηρεσίας και της παρούσας κυβέρνησης και όσο και αν ο Γενικός Εισαγγελέας έχει εξηγήσει αυτή την παραδοξότητα δεν παύει να υπάρχει. Δηλαδή, ο νομικός σύμβουλος της κυβέρνησης να υπογράφει νομοσχέδια για τη μεταρρύθμιση της Νομικής Υπηρεσίας, τα οποία κρίνει ότι είναι αντισυνταγματικά, και η εκτελεστική εξουσία να προωθεί την ψήφισή τους κρίνοντας ότι πρέπει να υπάρξει αυτή η αλλαγή», συνέχισε.
Προσέθεσε ότι θα πρέπει μέσα στις επόμενες εβδομάδες να αποφασιστεί διαδικαστικά πώς θα προχωρήσει η συζήτηση. «Θα πρέπει να τεθούν τα χρονοδιαγράμματα που πρέπει ούτως ώστε είτε με τον ένα είτε με τον άλλο τρόπο αυτή η μεταρρύθμιση να οδηγηθεί στην Ολομέλεια και ο καθένας να ψηφίσει όπως θεωρεί πολιτικά και θεσμικά σωστό», σημείωσε.
Είπε ακόμη ότι πολύ πιθανόν αυτή η μεταρρύθμιση αν ψηφιστεί να δοκιμαστεί μελλοντικά στο Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο. «Είναι μια περίπλοκη διαδικασία. Είναι μια πολύ σημαντική μεταρρύθμιση, θα πρέπει να μελετηθεί πολύ σοβαρά. Το Σύνταγμά μας αναγνωρίζουμε ότι περιλαμβάνει τον δικοινοτικό χαρακτήρα ο οποίος σε πολλές περιπτώσεις δεσμεύει οποιεσδήποτε αποφάσεις. Από εκεί και πέρα το κάθε κόμμα θα τοποθετηθεί την ώρα που πρέπει ενώπιον της Ολομέλειας και ενώπιον της Επιτροπής στην κατ’ άρθρον συζήτηση», συμπλήρωσε.
Ο βουλευτής του ΕΛΑΜ, Λίνος Ιωάννης Χατζηγεωργίου, είπε ότι η όλη συζήτηση θα πρέπει να ωριμάσει, ούτως ώστε η οποιαδήποτε μεταρρύθμιση θα έρθει να είναι και λειτουργική αλλά και συνταγματική.
«Ως ΕΛΑΜ θα βλέπουμε την όλη συζήτηση, έχουμε και τις δικές μας προτάσεις, αλλά και ενδεχόμενες τροποποιήσεις, ούτως ώστε να έχουμε μία μεταρρύθμιση η οποία θα βοηθήσει στη σωστή απονομή δικαιοσύνης», σημείωσε.
Προσέθεσε ότι έχει γίνει μία αρχική συζήτηση, ούτως ώστε να εξεταστούν ενδεχομένως διαφορετικά το θέμα του ανέλεγκτου μαζί με τη θητεία, αλλά και την ανεξαρτησία τόσο του Γενικού Εισαγγελέα αλλά και του Δημόσιου Κατήγορου. «Δεν καταλήξαμε κάπου με τον τρόπο που θα προχωρήσει, ωστόσο αυτό το οποίο είχε συζητηθεί είναι ότι σε δύο εβδομάδες από σήμερα θα τοποθετηθούν τα κόμματα ενώπιον της Επιτροπής, ούτως ώστε να καταλήξουμε με ποιον τρόπο και με ποιο χρονοδιάγραμμα θα προχωρήσει η όλη διαδικασία», συμπλήρωσε.
Ο βουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας, Γιάννης Λαούρης, είπε ότι η Κύπρος είναι αιχμάλωτη ενός αναχρονιστικού και απηρχαιωμένου συντάγματος.
«Σήμερα συζητούμε με έναν συγκεκριμένο ψήφισμα ή αλλαγή του συντάγματος και προσκρούουμε και πάλι 7 νομικοί, 7 ειδικοί συνταγματολόγοι διαφωνούν μεταξύ τους αν μπορούμε να κάνουμε την αλλαγή την οποία συζητούμε. Το γεγονός ότι διαφωνούν μεταξύ τους σημαίνει ότι δεν είναι ξεκάθαρη η εικόνα», ανέφερε.
«Από την πλευρά του κόσμου όμως έχουμε μια άλλη πραγματικότητα. Ο κόσμος θέλει να σταματήσει η Κύπρος να είναι αιχμάλωτη του Συντάγματος, θέλει η Κύπρος να πάει μπροστά. Εμείς ως Άμεση Δημοκρατία έχουμε ξεκινήσει μια πρωτοβουλία να χτίσουμε μια διακομματική συνεργασία και καλούμε και νομικούς από έξω να συνεργαστούν μαζί μας, να εντοπίσουμε όλα τα προβλήματα που έχει το Σύνταγμα και είτε αποσπασματικά είτε εν τω συνόλω να κάνουμε αλλαγές προς το καλύτερο. Είναι καιρός να αγγίξουμε ακόμα και το σύνταγμα, δεν μπορεί 50 χρόνια να κρατούμε αιχμάλωτο τον λαό της Κύπρου», συμπλήρωσε.
Πηγή: ΚΥΠΕ

Πηγή – Cyprustimes

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ