Λιλή Ζωγράφου — Μια γυναίκα που δεν φοβήθηκε να τα βάλει με τον κόσμο

«Όχι όχι, εγώ δεν θέλω ν’ αλλάξει ο κόσμος αυτός.
Να χαλάσει θέλω, να τον χαλάσω, να τον γκρεμίσω,
αυτό θέλω,
να τον δω σωριασμένο,
να δρασκελίσω τα χαλάσματα
τρέχοντας με τα χέρια ανοιχτά στον άνεμο…»

Σαν σήμερα, 2 Οκτωβρίου 1998, έφυγε από τη ζωή η Λιλή Ζωγράφου, μια από τις πιο αντισυμβατικές και ασυμβίβαστες φωνές της μεταπολεμικής ελληνικής λογοτεχνίας.

Γεννημένη στο Ηράκλειο Κρήτης το 1922, υπήρξε συγγραφέας, δημοσιογράφος και δοκιμιογράφος. Στη διάρκεια της γερμανικής Κατοχής συμμετείχε στην Αντίσταση και φυλακίστηκε ενώ ήταν έγκυος· μέσα στη φυλακή γέννησε την κόρη της, τη μετέπειτα ποιήτρια Ρένα Χατζηδάκη. 

Αργότερα εργάστηκε ως δημοσιογράφος και ταξίδεψε στο Παρίσι. Μετά τη δικτατορία του 1967 συνέχισε να γράφει και να καταγγέλλει την καταπίεση, ενώ το «Επάγγελμα: Πόρνη» αποτέλεσε μια ιδιαίτερα σκληρή αυτοβιογραφική μαρτυρία για τις εμπειρίες της στη διάρκεια της Χούντας. 

Στο έργο της επέστρεφαν διαρκώς η ελευθερία του ανθρώπου, η ανεξαρτησία της γυναίκας, η σεξουαλική καταπίεση, ο έρωτας, η εξουσία και η ανάγκη του ανθρώπου να σπάσει τα δεσμά που του επιβάλλονται. Ανάμεσα στα γνωστότερα βιβλία της είναι τα «Νίκος Καζαντζάκης – Ένας τραγικός», «Οι Εβραίοι κάποτε», «Επάγγελμα: Πόρνη», «Η γυναίκα σου η αλήτισσα», «Η Συβαρίτισσα» και «Η αγάπη άργησε μια μέρα». Το τελευταίο μεταφέρθηκε στην τηλεόραση από την ΕΡΤ το 1997. 

Η Ζωγράφου δεν έγραψε για να γίνει αρεστή. Έγραψε για να ενοχλήσει, να αμφισβητήσει, να ξεσκεπάσει και να διεκδικήσει την προσωπική ελευθερία. Η γραφή της ήταν συχνά προκλητική, αιχμηρή και βαθιά προσωπική — και ακριβώς γι’ αυτό παρέμεινε μια ιδιαίτερη παρουσία στα ελληνικά γράμματα.

Το 1998, λίγο πριν από τον θάνατό της, κυκλοφόρησε το τελευταίο της έργο, «Από τη Μήδεια στη Σταχτοπούτα: Η ιστορία του φαλλού», μια μελέτη πάνω στις καταβολές της πατριαρχίας. 

Η Λιλή Ζωγράφου έφυγε στις 2 Οκτωβρίου 1998. Η φωνή της, όμως, ήταν φτιαγμένη ακριβώς για να μην υπακούει στη σιωπή.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ