Ροή ΕιδήσεωνΤα Βαλκάνια, που επί δεκαετίες θεωρούνταν το «μαλακό υπογάστριο» τηςΕυρώπης, μοιάζουν πλέον να μετατρέπονται σε πεδίο μιας νέας μεγάλης γεωπολιτικής σύγκρουσης.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο πανίσχυρος ηγέτης των Σέρβων της Βοσνίας,Milorad Dodik, ο οποίος, παρά τις πιέσεις, τις κυρώσεις και τις προσπάθειες της Δύσης να περιορίσει την επιρροή του, όχι μόνο επιβίωσε πολιτικά αλλά φαίνεται να ενισχύει αποφασιστικά τη θέση του.
Και σαν να μην έφτανε αυτό, σύμφωνα με δημοσίευμα των «New York Times», πίσω από τις εξελίξεις κρύβεται ένα εξαιρετικά ασυνήθιστο γεωπολιτικό «σταυροδρόμι»: τα συμφέροντα της Ρωσίας του Vladimir Putin φαίνεται να συναντήθηκαν με εκείνα του αμερικανικού συντηρητικού στρατοπέδου που συνδέεται με τονDonald Trump.
Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, δημιούργημα της διάλυσης της Γιουγκοσλαβίας, παραμένει ένα από τα πιο εύθραυστα πολιτικά οικοδομήματα της Ευρώπης.
Η χώρα αποτελείται απότρεις βασικές εθνοπολιτικές συνιστώσες και η Σερβική Δημοκρατία, όπου ζει σχεδόν ένα εκατομμύριο Σέρβοι, αποτελεί το σημαντικότερο προπύργιο του Milorad Dodik.
Μετά τις τελευταίες εκλογές, ο εκλεκτός τουDodik,SavoMinić, αναδείχθηκε νέος πρόεδρος της Δημοκρατίας Σέρπσκα, συγκεντρώνοντας περίπου 52% των ψήφων.
Ακόμη πιο σημαντική ήταν η επικράτηση σε ομοσπονδιακό επίπεδο.
Η Željka Cvijanović, επίσης στέλεχος του πολιτικού στρατοπέδου Dodik, επανεξελέγη ως Σέρβο μέλος της τριμελούς Προεδρίας της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, εξασφαλίζοντας περίπου 55% των ψήφων.
Το αποτέλεσμα στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα: ο Milorad Dodikεξακολουθεί να κρατά τα ηνία της Σερβικής Δημοκρατίας.
Και αυτό ακριβώς είναι που τρομάζει τις Βρυξέλλες. ΤοBloombergεπισημαίνει ότι η Βοσνία απομακρύνεται ολοένα περισσότερο από την προοπτική ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ η Σερβική Δημοκρατία φαίνεται να εξετάζει ακόμη πιο αποφασιστικά τον δρόμο της αυτονομίας.
Το «μυστικό όπλο» του Trump στην Banja Luka
Εδώ όμως βρίσκεται ίσως η πιο εκρηκτική διάσταση της υπόθεσης. Σύμφωνα με τους «New York Times», την ώρα που το State Department και η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρούσαν να απομονώσουν πολιτικά τον Dodik, άνθρωποι του περιβάλλοντος του Donald Trump φέρεται να δραστηριοποιούνταν στη Σερβική Δημοκρατία.
Μεταξύ αυτών αναφέρονται οι James Blair και Chris LaCivita.
Το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι Αμερικανοί πολιτικοί σύμβουλοι και συνεργάτες βρέθηκαν στην Banja Luka, παρέχοντας συμβουλευτικές υπηρεσίες έναντι σημαντικών αμοιβών.
Εάν η εικόνα αυτή επιβεβαιώνεται, τότε διαμορφώνεται ένα εξαιρετικά παράδοξο σκηνικό: η ρωσική επιρροή και η πολιτική τεχνολογία του MAGA φαίνεται να κινήθηκαν προς την ίδια κατεύθυνση.
Και αυτή η κατεύθυνση δεν ήταν άλλη από την αποδυνάμωση της φιλελεύθερης ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής στα Βαλκάνια.
Ο ίδιος ο Dodik δεν έκρυψε την ικανοποίησή του.
Κατά την ομιλία του μετά τη νίκη, ευχαρίστησε τον Vladimir Putin για την υποστήριξή του, ενώ αναφέρθηκε και στον ρόλο της ομάδας του Donald Trump, υποστηρίζοντας ότι η παρουσία της συνέβαλε στην αποκλιμάκωση των εντάσεων.
Η Ρωσία αποκτά «πλοηγό» στα Βαλκάνια
Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα πιο δύσκολα προβλήματα της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας.
Δεν διαθέτει έναν ενιαίο ισχυρό ηγέτη. Αντίθετα, το πολιτικό σύστημα είναι περίπλοκο και στηρίζεται σε εύθραυστες ισορροπίες μεταξύ Βοσνίων, Κροατών και Σέρβων.
Παράλληλα, ο Ύπατος Εκπρόσωπος της διεθνούς κοινότητας έχει κρίσιμο ρόλο στη διατήρηση της ειρήνης που εγκαθιδρύθηκε μετά τον πόλεμο.
Η χώρα επιδιώκει την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση εδώ και χρόνια.
Ωστόσο, οι εσωτερικές διαιρέσεις έχουν καταστήσει εξαιρετικά δύσκολη την πρόοδο της ευρωπαϊκής της πορείας.
Και στο σημείο αυτό βρίσκεται το μεγάλο πρόβλημα για τις Βρυξέλλες.
Οι Σέρβοι της Βοσνίας, υπό τον Milorad Dodik, εμφανίζονται αποφασισμένοι να αντισταθούν στην περαιτέρω εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Έτσι, η Ρωσία αποκτά ένα ιδιαίτερα σημαντικό γεωπολιτικό «πάτημα» σε μια περιοχή που η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρούσε επί χρόνια προνομιακό χώρο επιρροής της.
Λίγο πριν από την εκλογική αναμέτρηση, ο Milorad Dodik και ο Savo Minić επισκέφθηκαν τη Μόσχα, όπου συναντήθηκαν με τον Vladimir Putin.
Η εικόνα μόνο τυχαία δεν μπορεί να θεωρηθεί.
Για τη Μόσχα, η διατήρηση ισχυρών δεσμών με τη Σερβική Δημοκρατία αποτελεί έναν από τους βασικούς τρόπους διατήρησης επιρροής στα δυτικά Βαλκάνια.
Για τις Βρυξέλλες, αντίθετα, η εξέλιξη αυτή αποτελεί εφιάλτη.
Γιατί εάν η Βοσνία–Ερζεγοβίνη συνεχίσει να απομακρύνεται από την ευρωπαϊκή προοπτική, το πρόβλημα δεν θα περιοριστεί στα σύνορα της χώρας.
Η αστάθεια στη Βοσνία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ντόμινο σε ολόκληρα τα δυτικά Βαλκάνια.
«Η Βοσνία βρίσκεται σε βαθιά κρίση»
Οι Financial Times προειδοποιούν ότι η νέα πολιτική πραγματικότητα ενδέχεται να οδηγήσει τη Βοσνία ακόμη πιο μακριά από τη Δύση.
Η προειδοποίηση είναι ιδιαίτερα σοβαρή: η χώρα βρίσκεται ήδη σε βαθιά κρίση και οποιαδήποτε νέα αβεβαιότητα θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει ολόκληρη την περιοχή και να εκτροχιάσει την ευρωπαϊκή διεύρυνση.
Αυτό είναι και το μεγάλο γεωπολιτικό στοίχημα. Η Βοσνία δεν είναι απλώς μία ακόμη υποψήφια προς ένταξη χώρα.
Βρίσκεται στην καρδιά των Βαλκανίων, σε μια περιοχή όπου η Ρωσία, η Ευρωπαϊκή Ένωση, οι ΗΠΑ και άλλες δυνάμεις συγκρούονται για επιρροή.
Και ο Milorad Dodik βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο αυτής της σύγκρουσης.
Όπως συνοψίζουν οι «New York Times», υπό την ηγεσία του Dodik, η Δημοκρατία Σέρπσκα έχει έρθει πολύ κοντά στη Ρωσία του Vladimir Putin, ενώ παράλληλα επιχειρεί να οικοδομήσει διαύλους επικοινωνίας με το στρατόπεδο του Donald Trump.
Το αποτέλεσμα είναι εκρηκτικό. Για πρώτη φορά εδώ και χρόνια, η Ρωσία φαίνεται να βρίσκει στα Βαλκάνια έναν πολιτικό σύμμαχο που όχι μόνο αντιστέκεται στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, αλλά διαθέτει και σημαντικά ανοίγματα προς τμήματα του αμερικανικού πολιτικού συστήματος.
Οι Βρυξέλλες βρίσκονται έτσι αντιμέτωπες με ένα ιδιαίτερα δυσάρεστο σενάριο:
ένα από τα πλέον ευαίσθητα γεωπολιτικά σημεία της Ευρώπης να μετατρέπεται σταδιακά σε ρωσικό προπύργιο, με αμερικανικές πολιτικές διασυνδέσεις να λειτουργούν παράλληλα.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι εάν πρόκειται απλώς για μια προσωρινή πολιτική συγκυρία ή για την απαρχή μιας πολύ μεγαλύτερης ανατροπής.
Γιατί εάν η Σερβική Δημοκρατία κάνει το επόμενο βήμα προς μεγαλύτερη αυτονομία, τότε το βαλκανικό ντόμινο μπορεί να αρχίσει να πέφτει.
Και αυτή τη φορά, οι Βρυξέλλες ίσως να μην είναι σε θέση να το σταματήσουν.
