Ισπανία: Ο Σάντσεθ τα παίζει όλα για όλα με τη στέγαση – Το μεγάλο στοίχημα πριν από τις πρόωρες εκλογές

Οι μαζικές κινητοποιήσεις των τελευταίων εβδομάδων για τα εκρηκτικά ενοίκια και την κερδοσκοπία στην αγορά ακινήτων έχουν φέρει τη στέγαση στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας. Ο Σάντσεθ επιχειρεί να εμφανίσει την κυβέρνησή του ως δύναμη που μπορεί να παρέμβει στην αγορά, στρέφοντας παράλληλα τα πυρά του προς τη συντηρητική αντιπολίτευση.

Το εγχείρημα, ωστόσο, δεν είναι χωρίς πολιτικό ρίσκο: η στεγαστική κρίση έχει επιδεινωθεί σημαντικά κατά τη διάρκεια των οκτώ ετών που βρίσκεται στην εξουσία.

Σπίτια +80%, ενοίκια +87% και μισθοί μόλις +30%

Οι αριθμοί αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος.

Από το 2015 έως το 2025, η μέση τιμή κατοικίας στην Ισπανία αυξήθηκε κατά 80%, ενώ τα ενοίκια εκτινάχθηκαν κατά 87%.

Την ίδια περίοδο, οι μισθοί αυξήθηκαν μόλις κατά 30%.

Ιδιαίτερα δύσκολη είναι η κατάσταση για τους νέους. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Εθνικού Ινστιτούτου Στατιστικής της Ισπανίας, το 69% των Ισπανών ηλικίας 18 έως 34 ετών εξακολουθεί να ζει με τους γονείς του, ποσοστό που στην Ευρώπη ξεπερνά μόνο η Κροατία.

«Δεν έχει έργο για το οποίο μπορεί να υπερηφανεύεται»

Η προσπάθεια του Σάντσεθ να βάλει τη στέγαση στο επίκεντρο της προεκλογικής εκστρατείας προκαλεί αντιδράσεις ακόμη και από οργανώσεις που πρωταγωνιστούν στις κινητοποιήσεις.

Η Valeria Racu, εκπρόσωπος της Ισπανικής Ένωσης Ενοικιαστών, υποστήριξε ότι ο πρωθυπουργός «δεν έχει κανένα έργο για το οποίο μπορεί να υπερηφανεύεται» στο στεγαστικό.

Χαρακτήρισε μάλιστα το Σοσιαλιστικό Κόμμα «κόμμα των ιδιοκτητών».

«Τελειώσαμε με αυτούς τους πολιτικούς. Δεν πιστεύουμε πια τις ανοησίες τους», ανέφερε.

Γιατί ο Σάντσεθ επιλέγει τη στέγαση

Ο πολιτικός επιστήμονας του Πανεπιστημίου Carlos III της Μαδρίτης, Pablo Simón, εκτιμά ότι η επιλογή έχει πολιτική λογική, δεδομένων των πιέσεων που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση.

Ο Σάντσεθ βρίσκεται αντιμέτωπος με τη μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα, υποθέσεις διαφθοράς που αφορούν πρόσωπα από το οικογενειακό και πολιτικό του περιβάλλον, αλλά και τις δυσκολίες μιας κυβέρνησης μειοψηφίας να περάσει νομοθεσία από το Κοινοβούλιο.

Σύμφωνα με τον Simón, μεταφέροντας τη συζήτηση στη στέγαση, ο Ισπανός πρωθυπουργός επιχειρεί να περιορίσει την πολιτική συζήτηση γύρω από τη διαφθορά και τα ζητήματα που αφορούν τους ισπανικούς θύλακες στη Βόρεια Αφρική και να δώσει έμφαση σε κοινωνικά ζητήματα που παραδοσιακά βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα της Αριστεράς.

Πώς δημιουργήθηκε η στεγαστική κρίση

Οι ρίζες του σημερινού προβλήματος εντοπίζονται στην περίοδο μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, όταν οι τράπεζες περιόρισαν σημαντικά τη χορήγηση στεγαστικών δανείων προς τα νοικοκυριά.

Ο ερευνητής για θέματα στέγασης Javier Gil, από το Ισπανικό Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας, εξηγεί ότι τα κεφάλαια δεν εξαφανίστηκαν από την αγορά, αλλά μετακινήθηκαν προς τους επενδυτές.

«Αυτό που βλέπουμε στην Ισπανία είναι ένας νέος κύκλος που καθοδηγείται από κερδοσκοπική ζήτηση και όχι από ανθρώπους που αγοράζουν σπίτι για να κατοικήσουν», ανέφερε.

Το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία μιας ολόκληρης «γενιάς ενοικιαστών», η οποία δυσκολεύεται να αποκτήσει ιδιόκτητη κατοικία, όχι μόνο επειδή δεν υπάρχουν αρκετά σπίτια, αλλά και επειδή ακίνητα αγοράζονται από επενδυτές ως περιουσιακά στοιχεία.

Τουρισμός και πληθυσμιακή έκρηξη πιέζουν τις τιμές

Στην κρίση συνέβαλε και η μεγάλη τουριστική ανάπτυξη της χώρας.

Ο τουρισμός απέφερε στην Ισπανία 200,7 δισ. ευρώ το 2024, ποσό που αντιστοιχούσε στο 12,6% του ΑΕΠ, αλλά ταυτόχρονα προσέλκυσε επενδυτές ακινήτων σε μεγάλες πόλεις και δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς.

Παρότι η κυβέρνηση Σάντσεθ έχει επιχειρήσει να περιορίσει τη βραχυχρόνια μίσθωση, ο αριθμός των διανυκτερεύσεων σε τουριστικά διαμερίσματα έχει διπλασιαστεί από το 2018, όταν ανέλαβε την εξουσία.

Την ίδια στιγμή, από το 2015 ο πληθυσμός της Ισπανίας έχει αυξηθεί κατά περισσότερα από 3 εκατομμύρια κατοίκους.

Η Μαδρίτη απέκτησε περίπου 793.000 επιπλέον κατοίκους, η Βαρκελώνη 556.000 και η Βαλένθια 279.000, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο τη ζήτηση για κατοικίες.

Η υπόσχεση για 184.000 σπίτια

Ο ίδιος ο Σάντσεθ έχει χαρακτηρίσει τη στέγαση ως τη «μεγάλη συνταγματική πρόκληση» της Ισπανίας.

Το 2023 δεσμεύτηκε ότι θα χρησιμοποιούσε «όλους τους πόρους του κράτους» ώστε να διατεθούν 184.000 δημόσιες και οικονομικά προσιτές κατοικίες προς ενοικίαση.

Ωστόσο, στην τελευταία αναλυτική ενημέρωση της κυβέρνησης, τον Αύγουστο του 2024, μόλις 14.000 κατοικίες είχαν ήδη «διατεθεί στους πολίτες» μέσω κοινωνικού προγράμματος.

Άλλες περίπου 60.000 βρίσκονταν σε διάφορα στάδια ανάπτυξης.

Ανάλογη κριτική δέχθηκε και η νέα κρατική πλατφόρμα στέγασης CASA47, η οποία κατά την έναρξη λειτουργίας της περιλάμβανε μόλις 638 κατοικίες και καμία σε αγορές όπως η Μαδρίτη και η Βαρκελώνη, όπου το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο.

Οι προτάσεις που «κόπηκαν» στη Βουλή

Νέο σημείο πολιτικής σύγκρουσης αποτέλεσε το πακέτο στεγαστικών μέτρων που απορρίφθηκε από τους Ισπανούς βουλευτές.

Μεταξύ άλλων, προέβλεπε περιορισμούς σε κερδοσκοπικές πρακτικές, παράταση έως το 2030 της προστασίας ευάλωτων ενοικιαστών από εξώσεις και αυτόματη ανανέωση υφιστάμενων μισθωτηρίων.

Πριν διαλυθεί το Κοινοβούλιο για τις εκλογές, ο Σάντσεθ σχεδιάζει να περάσει εκ νέου τα νομοσχέδια από το υπουργικό συμβούλιο, ώστε να υπάρχει δυνατότητα να τεθούν προς ψήφιση από τη μόνιμη κοινοβουλευτική επιτροπή που εξακολουθεί να λειτουργεί μετά τη διάλυση της Βουλής.

Η συντηρητική αντιπολίτευση κατηγορεί τον πρωθυπουργό ότι χρησιμοποιεί το στεγαστικό ως προεκλογικό εργαλείο.

Το μεγάλο στοίχημα της 29ης Νοεμβρίου

Το ερώτημα είναι κατά πόσο ο Σάντσεθ θα καταφέρει να κρατήσει την προεκλογική συζήτηση επικεντρωμένη στη στέγαση, καθώς το Λαϊκό Κόμμα (PP) και το Vox επιδιώκουν να επαναφέρουν στην πρώτη γραμμή τη διαφθορά και το μεταναστευτικό.

Ο Pablo Simón εκτιμά ότι η τακτική θυμίζει την προηγούμενη εκλογική αναμέτρηση, όταν ο Σάντσεθ έδωσε μεγαλύτερο βάρος στις κοινωνικές και πολιτικές συνέπειες μιας πιθανής συνεργασίας PP-Vox παρά σε έναν απολογισμό της δικής του κυβερνητικής θητείας.

Αυτή τη φορά, σύμφωνα με τον πολιτικό επιστήμονα, η στεγαστική κρίση λειτουργεί ως αφετηρία για την προκήρυξη των εκλογών και ως όχημα για να μεταφερθεί η πολιτική αντιπαράθεση στα κοινωνικά ζητήματα.

«Σε οκτώ ημέρες κάναμε περισσότερα απ’ ό,τι η κυβέρνηση σε οκτώ χρόνια»

Οι οργανώσεις ενοικιαστών, πάντως, δείχνουν αποφασισμένες να συνεχίσουν την πίεση ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα της κάλπης.

Μεταξύ των αιτημάτων τους βρίσκονται οι συμβάσεις ενοικίασης αορίστου χρόνου, η νομοθετικά επιβεβλημένη μείωση των ενοικίων, ο τερματισμός των εξώσεων και των κερδοσκοπικών αγορών ακινήτων, καθώς και η μεγάλη επέκταση της δημόσιας στέγασης.

«Σε οκτώ ημέρες λαϊκής κινητοποίησης κάναμε περισσότερα για τη στέγαση από όσα έκανε μια προοδευτική κυβέρνηση σε οκτώ χρόνια», δήλωσε η Racu.

Και προειδοποίησε ότι οι κινητοποιήσεις δεν πρόκειται να σταματήσουν μετά τις εκλογές: «Όποιος κι αν κυβερνήσει, αυτό δεν πρόκειται να σταματήσει».

Πηγή – Ελεύθερος Τύπος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy