Η Κύπρος έκανε το άλμα που κανείς δεν ήθελε – Στην πρώτη τριάδα της ακρίβειας

Μέσα σε μόλις έναν χρόνο η Κύπρος πέρασε από το μηδενικό πληθωρισμό σε έναν από τους υψηλότερους ρυθμούς αύξησης των τιμών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με τα στοιχεία να αποτυπώνουν την ένταση της πίεσης που δέχονται πλέον τα νοικοκυριά.

Τον Σεπτέμβριο του 2025 ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Κύπρο βρισκόταν στο 0%. Δώδεκα μήνες αργότερα εκτοξεύθηκε στο 5,2%, παραμένοντας στα ίδια υψηλά επίπεδα με τον Αύγουστο.

Η Κύπρος βρίσκεται πλέον στην τρίτη θέση μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ με τον υψηλότερο πληθωρισμό, πίσω από τη Λιθουανία, όπου καταγράφεται 6,1%, και τη Βουλγαρία με 5,6%.

Την ίδια στιγμή, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη διαμορφώθηκε στο 3,8%, γεγονός που σημαίνει ότι η κυπριακή οικονομία κινείται αισθητά πάνω από τον μέσο όρο.

Η εικόνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν συγκριθεί με άλλες χώρες που πριν από έναν χρόνο αντιμετώπιζαν πολύ ισχυρότερες πληθωριστικές πιέσεις.

Η Εσθονία περιόρισε τον πληθωρισμό της από 5,3% τον Σεπτέμβριο του 2025 στο 3% τον Σεπτέμβριο του 2026, ενώ η Λετονία από 4,2% υποχώρησε στο 2,9%.

Στην Κύπρο συνέβη ακριβώς το αντίθετο: από το 0% φτάσαμε στο 5,2%.

Η ανακοίνωση των νέων στοιχείων συμπίπτει χρονικά με το πακέτο μέτρων κατά της ακρίβειας που ανακοίνωσε η Κυβέρνηση, συνολικού πρόσθετου κόστους περίπου €70 εκατ.

Τα μέτρα προσφέρουν ανακούφιση σε συγκεκριμένες κατηγορίες πολιτών, όμως τα νέα δεδομένα για τον πληθωρισμό καταδεικνύουν το μέγεθος της πίεσης που έχει ήδη συσσωρευτεί στην οικονομία.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτά παράλληλα η έκθεση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου για την πορεία του πληθωρισμού και την αποτελεσματικότητα των μέτρων αντιμετώπισής του.

Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο προειδοποιεί ουσιαστικά ότι οι οριζόντιες φορολογικές παρεμβάσεις μπορούν να περιορίσουν προσωρινά την καταγεγραμμένη αύξηση των τιμών, χωρίς όμως να αντιμετωπίζουν τις αιτίες του προβλήματος.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, οι μειώσεις φόρων συγκρατούσαν τον Αύγουστο τον πληθωρισμό κατά περίπου μισή ποσοστιαία μονάδα: στο 5,2% αντί περίπου 5,7%.

Το πρόβλημα μεταφέρεται όμως στη στιγμή κατά την οποία τα προσωρινά μέτρα θα τερματιστούν.

Το Συμβούλιο προειδοποιεί ότι η λήξη τους μπορεί να οδηγήσει σε μηχανική αύξηση του δείκτη τιμών για τους επόμενους 12 μήνες, γι’ αυτό και εισηγείται η απόσυρσή τους να σχεδιάζεται εκ των προτέρων και να πραγματοποιείται σταδιακά.

Με απλά λόγια, η μείωση ενός φόρου μπορεί να συγκρατεί σήμερα την τελική τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής, αλλά όταν ο φόρος επανέλθει, η τιμή αυξάνεται εκ νέου.

Ενδεικτική της ταχύτητας με την οποία άλλαξε η κατάσταση είναι και η διαπίστωση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου ότι, με βάση τα στοιχεία που είχε στη διάθεσή του μέχρι τον Αύγουστο, μέσα σε οκτώ μήνες η Κύπρος πέρασε από την τελευταία θέση της ΕΕ στην τρίτη υψηλότερη ως προς τον πληθωρισμό.

Σύμφωνα με την έκθεση, η αρχική ώθηση προήλθε από την ενέργεια, ωστόσο οι πληθωριστικές πιέσεις στη συνέχεια επεκτάθηκαν και στις υπηρεσίες.

Και εδώ βρίσκεται το μεγαλύτερο πρόβλημα: όσο οι πιέσεις εξαπλώνονται σε περισσότερους τομείς της οικονομίας, τόσο δυσκολότερη γίνεται η αντιμετώπισή τους αποκλειστικά με προσωρινές μειώσεις φόρων και επιδοτήσεις.

Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο στρέφει ουσιαστικά τη συζήτηση από τα προσωρινά μέτρα στις μόνιμες παρεμβάσεις που απαιτούνται κυρίως στον τομέα της ενέργειας.

Η λογική είναι ότι αντί το κράτος να χάνει επαναλαμβανόμενα έσοδα για να περιορίζει προσωρινά τις τιμές, απαιτούνται επενδύσεις που θα μειώσουν διαρθρωτικά το ενεργειακό κόστος.

Ένα χαμηλότερο και σταθερότερο κόστος ενέργειας θα περιόριζε παράλληλα τη μετάδοση εξωτερικών κρίσεων στην κυπριακή οικονομία.

Υπάρχουν, ωστόσο, σοβαροί κίνδυνοι και καθυστερήσεις, με το Δημοσιονομικό Συμβούλιο να αναφέρεται μεταξύ άλλων στα γεωπολιτικά εμπόδια γύρω από το GSI και στους κινδύνους υλοποίησης μεγάλων έργων όπως αυτό στο Βασιλικό.

Το Συμβούλιο προτείνει ένα διαφορετικό μοντέλο αντιμετώπισης με πέντε βασικούς άξονες: συστηματική δημοσίευση στοιχείων για τις τιμές καυσίμων και ηλεκτρισμού, χρήση υφιστάμενων μητρώων για στοχευμένη στήριξη των πραγματικά ευάλωτων, προκαθορισμένους κανόνες για την ενεργοποίηση και λήξη των μέτρων, ανώτατο δημοσιονομικό κόστος και ανεξάρτητη αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς τους.

Το μήνυμα που προκύπτει από τους αριθμούς είναι σαφές: η Κύπρος βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με ένα πολύ διαφορετικό πληθωριστικό περιβάλλον από αυτό που υπήρχε πριν από μόλις έναν χρόνο.

Και ενώ τα μέτρα στήριξης μπορούν να περιορίσουν μέρος της επιβάρυνσης για τα νοικοκυριά, η μεγάλη πρόκληση είναι πλέον να αντιμετωπιστούν οι παράγοντες που τροφοδοτούν την ακρίβεια, ώστε η οικονομία να μη βρίσκεται κάθε λίγους μήνες μπροστά στην ανάγκη νέων προσωρινών παρεμβάσεων.

Πηγή – Διάλογος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ