Αρχαία Μακεδονία: Ήταν κι αυτή Ελλάδα

Όσοι και όσες μας τιμούν παρακολουθώντας με προσοχή την αρθρογραφία μας, τακτικού ή επικαιρικού χαρακτήρα, θα έχουν ίσως αντιληφθεί την ιδιαίτερη ευαισθησία μας για τα εθνικά θέματα.

Βεβαίως, ζητήματα όπως τα Ελληνοτουρκικά ή το Μακεδονικό δεν πρέπει να προσεγγίζονται —κι αυτό αποτελεί εδραία θέση μας— μονόπλευρα, με ανέξοδους παλικαρισμούς και πατριωτικές κορόνες, όπως δυστυχώς συνηθίζεται.

Η αρμόζουσα απάντηση σε ανιστόρητους ισχυρισμούς και παντελώς αβάσιμες απόψεις, όπως οι προσφάτως διατυπωθείσες από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για τη «μακεδονική ταυτότητα» και τη «μακεδονική γλώσσα» των Σκοπιανών, δίδεται όταν η οφειλόμενη αντίδραση από πλευράς της Πολιτείας συνδυάζεται με —και υποστηρίζεται από— τη στέρεη ιστορική γνώση και στην υγιή εθνική συνείδηση από πλευράς των πολιτών.

Σε αυτόν τον υψηλό σκοπό, στην τόσο σοβαρή υπόθεση της εθνικής και ιστορικής αυτοσυνειδησίας, αφιέρωσε τη ζωή του ο Μανόλης Ανδρόνικος, ως επιστήμονας και ως πνευματικός άνθρωπος.

Τα κείμενά του, πάντα αμόλυντα από μυθεύματα και βολικές υπεραπλουστεύσεις, έχουν αποτελέσει πολλές φορές —το γνωρίζετε— πηγή έμπνευσης και αφετηρία γόνιμου προβληματισμού για εμάς.

Ένα ακόμα από τα γραπτά του, γραπτά δηλωτικά του μοναδικού ήθους του και της απαράμιλλης επιστημοσύνης του, είναι το ακόλουθο, δημοσιευμένο στο «Βήμα» στις 11 Σεπτεμβρίου 1988.

Αναφέρεται στο Μακεδονικό Ζήτημα, και φανερώνει, με επιχειρήματα ατράνταχτα και με τόνο ουδόλως εριστικό, τη σαθρότητα λόγων όπως εκείνοι της εριτίμου προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Ιδού όσα έγραφε, μεταξύ άλλων, ο αείμνηστος Ανδρόνικος πριν από τέσσερις σχεδόν δεκατίες:

[…] Ήξερα πως η ανασκαφή της Βεργίνας είχε ενοχλήσει αφάνταστα εκείνους που αγωνίζονταν να πείσουν την κοινή γνώμη όλου του κόσμου πως οι «Μακεδόνες» αποτελούν ένα «έθνος» που δεν είχε ποτέ καμιά σχέση με τους Έλληνες και πως η «εθνότητα» αυτή με  όλη τη λαμπρή της ιστορία εκπροσωπείται σήμερα από ένα νεόκοπο κρατικό δημιούργημα που αυτοτιτλοφορήθηκε «Μακεδονία» (για την ακρίβεια Makedonije). Γιατί; Την απάντηση την είχε δώσει το 1979 ο κ. Χρίστο Αντωνόφσκι (αγνοώ την ειδικότητα του ανθρώπου) σ’ ένα άρθρο του στο περιοδικό Macedonian Review, τεύχος 1 του τόμου IX, που εκδίδεται στα Σκόπια.

Κλείνοντας το άρθρο του γράφει:

«Γιατί λοιπόν τέτοια βιασύνη να γίνουν δεκτές οι υποθέσεις ότι οι Αιγές βρίσκονται στη Βεργίνα και όχι στα σημερινά Βοδενά; Η παλιά αρρώστια ήταν, και είναι, ότι μια μερίδα των Ελλήνων επιστημόνων και της επίσημης κυβέρνησης προσπαθεί να εξαλείψει καθετί που θα μπορούσε να βεβαιώσει το γεγονός ότι στη γεωγραφική περιοχή της Αιγαιακής Μακεδονίας ζούσε, και ζει σήμερα, λαός που δεν είναι ελληνικής καταγωγής. Αν η υπόθεση αποδειχνόταν αληθινή, αν η πρωτεύουσα του αρχαίου μακεδονικού βασιλείου θα μπορούσε να βρεθεί στη Βεργίνα, εμείς οι ίδιοι θα επιχειρηματολογούσαμε υπέρ της συνέχειας του ελληνικού πολιτισμού μέσα στη μακεδονική περιοχή, υποστηρίζοντας την άποψη ότι η αρχαία Μακεδονία είχε ελληνικές εθνικές ρίζες. Σήμερα, πάντως, οι υποστηριχτές μιας τέτοιας θεωρίας έχουν ένα πολύ αδύνατο επιχείρημα».

Η μονόστιχη αναθηματική επιγραφή (χαραγμένη με εξαιρετική επιμέλεια στα όρια ενός πλαισίου με τη μορφή ταινίας) για την οποία κάνει λόγο ο Ανδρόνικος στο κείμενό του

Του απάντησα τότε ότι η συλλογιστική του δεν έχει κανένα νόημα και η θέση των Αιγών δεν δίνει καμιά απάντηση στο ερώτημα που τον βασανίζει. «Η απόκριση έρχεται», πρόσθετα, «από τις πολυάριθμες επιγραφές που μας χάρισε η Βεργίνα με τα πολύ απλά και καθαρά μακεδονικά ονόματα του Άλκιμου, του Φιλώτα, του Λάανδρου, του Αλκέτα, του Πευκόλαου, του Πιερίωνος, του Κλείτου, του Ξενοκράτη και άλλων, εβδομήντα πέντε ως τώρα, ανθρώπων αυτού του μακεδονικού λαού». Η επιβεβαίωση των λόγων μου ήρθε αμέσως από την πιο έγκυρη επιστημονικά πηγή. Στον τόμο III, 3 της Cambridge Ancient History (1982), στη σελ. 285 γράφει: «Πραγματικά, έχει γίνει φανερό από τις ενεπίγραφες στήλες της Βεργίνας που βρήκε πρόσφατα ο Ανδρόνικος ότι οι πατέρες των Μακεδόνων του Φιλίππου είχαν ολότελα ελληνικά ονόματα, και μπορούμε να συμπεράνουμε πως οι γονείς τους μιλούσαν ελληνικά στις αρχές του 4ου π.Χ. αιώνα». Και βέβαια ύστερα από το άρθρο του κ. Αντωνόφσκι, που αμφισβητούσε την ύπαρξη πόλης στη Βεργίνα (!), βρέθηκαν όχι μόνο πολλά κτίρια, αλλά και το θέατρο και ένας ναός, όπου και η βάση με την επιγραφή «Ευρυδίκα Σίρρα Ευκλεία» (σ.σ. Η Ευρυδίκη [η κόρη του] Σίρρα [το αφιέρωσε στην] Εύκλεια), δηλαδή αφιέρωμα της μητέρας του Φιλίππου (σ.σ. και γιαγιάς του Μεγαλέξανδρου).

Αλλά η συνέχεια της ανασκαφής είχε αποκαλύψει κάτι ακόμη πιο σημαντικό: δύο εξαιρετικά πλούσιους τάφους του 6ου π.Χ. αιώνα, οι οποίοι μας έδιναν στοιχεία για την πρωιμότερη φάση του μακεδονικού βασιλείου μέσα στην ίδια την πρωτεύουσά του. […]

Νομίζω πως πρέπει να επαναλάβω κάτι που είπα πρόσφατα: «Φοβούμαι πως δεν καταλάβαμε τη σημασία των ευρημάτων της Βεργίνας». Και δεν εννοώ βέβαια τη λάμψη των χρυσών, αλλά τη σημασία των μοναδικών τοιχογραφιών, την ανεκτίμητη προσφορά των επιτύμβιων στηλών, τα λείψανα του θεάτρου και τα ταπεινά τοιχάρια της αρχαίας πόλης, αυτά που δεν τα εκτιμούν ίσως πολλοί, γιατί πιστεύουν πως δεν αποτελούν κραυγαλέο τουριστικό εμπόρευμα, που αποτελούν όμως κραυγαλέο και αδιάψευστο μάρτυρα για την εθνική και πολιτιστική ταυτότητα της Μακεδονίας, που ήταν κι αυτή Ελλάδα, όπως λέει ο Στράβων: «Έστιν δε Ελλάς και η Μακεδονία». Το μόνο που μπορώ να ελπίζω είναι πως ίσως οι νεότεροι αρχίσουν σιγά σιγά να καταλαβαίνουν πως η «τουριστική (=οικονομική) αξιοποίηση» του τόπου και της πολιτιστικής μας κληρονομιάς δεν μπορεί να αποτελεί τον στόχο της ζωής μας. Η ζωή του ανθρώπου αξίζει κάτι παραπάνω από την εφήμερη και κενή αυτή φιλοδοξία και ιδιοτέλεια.

Στην κεντρική φωτογραφία του παρόντος άρθρου, η ενεπίγραφη αναθηματική βάση (αποκαλύφθηκε το 1982) στο ιερό της Εύκλειας, στις Αιγές (αρχαιολογικός χώρος Βεργίνας).

Πηγή – in.gr

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy