Δευτέρα, 5 Οκτωβρίου 2026
Λευκωσία 19°
Ελλάδα

Ανθρωποθυσίες στην αρχαία Αίγυπτο «δείχνουν» νέα συγκλονιστικά στοιχεία

    ​​ ​ Σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian, το οποίο παρουσιάζει τη μελέτη της δρ Ρόζελιν Κάμπελ, από το Πανεπιστήμιο Περντιού των ΗΠΑ, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Environmental Archaeology, η επανεξέταση 46…

5 Οκτωβρίου 2026 · 19:33

    

Σύμφωνα με δημοσίευμα , το οποίο παρουσιάζει τη μελέτη της δρ Ρόζελιν Κάμπελ, από το Πανεπιστήμιο Περντιού των ΗΠΑ, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Environmental Archaeology, η επανεξέταση 46 κρανίων ανθρώπων που είχαν ταφεί γύρω από τα ταφικά συγκροτήματα των πρώτων ηγεμόνων της Αιγύπτου αποκάλυψε σε 18 από αυτά ενδείξεις δυνητικά θανατηφόρων τραυμάτων ενισχύοντας μια θεωρία που διατυπώθηκε πριν από περισσότερο από έναν αιώνα για πιθανές ανθρωποθυσίες στην αυγή του αιγυπτιακού κράτους…

Τα ευρήματα ενισχύουν την εκδοχή ότι αξιωματούχοι της αυλής, τεχνίτες και άλλα πρόσωπα που υπηρετούσαν τους πρώτους βασιλείς της Αιγύπτου ενδέχεται, σε ορισμένες περιπτώσεις, να θυσιάζονταν μετά τον θάνατο του ηγεμόνα τους, ώστε να τον συνοδεύσουν στη μετά θάνατον ζωή. Το βασιλικό νεκροταφείο του Ουμ ελ-Καάμπ, κοντά στην Άβυδο, περιλαμβάνει τους τάφους και τους ταφικούς περιβόλους των ηγεμόνων της Πρώτης Δυναστείας της Αιγύπτου και χρονολογείται ήδη από το 3000 π.Χ. Γύρω από τα βασιλικά συγκροτήματα βρίσκονται πολυάριθμοι τάφοι ανθρώπων που συνδέονταν με τη βασιλική αυλή, μεταξύ των οποίων γυναίκες, σφραγιδοφόροι, επιθεωρητές και τεχνίτες.

Όπως σημειώνει η δρ Ρόζελιν Κάμπελ, «ενώ ο Άχα, ο πρώτος ηγεμόνας της Πρώτης Δυναστείας, φαίνεται να είχε μόνο λίγες δευτερεύουσες ταφές, οι διάδοχοί του είχαν εκατοντάδες δευτερεύοντες τάφους γύρω από τους τάφους και τους περιβόλους τους». Οι τάφοι των μελών της βασιλικής ακολουθίας ανασκάφηκαν τη δεκαετία του 1920 από τον Άγγλο αιγυπτιολόγο Φλίντερς Πέτρι, ο οποίος πίστευε ότι αποτελούσαν παράδειγμα ανθρωποθυσίας. Υπήρχε, ωστόσο, ένα σημαντικό πρόβλημα για την ερμηνεία αυτή: ο Πέτρι δεν είχε εντοπίσει ενδείξεις τραύματος στα λείψανα. Ο ίδιος είχε προτείνει ακόμη και το ενδεχόμενο ορισμένοι άνθρωποι να είχαν ταφεί ζωντανοί, ενώ άλλοι ερευνητές θεώρησαν πιθανότερο ότι είχαν πεθάνει από φυσικά αίτια και επαναταφεί στην Άβυδο όταν πέθανε ο ηγεμόνας τους.

Η δρ Κάμπελ επανεξέτασε τα κρανία 46 μελών της βασιλικής ακολουθίας, τα οποία είχαν ανασκαφεί από τάφους γύρω από τους ταφικούς περιβόλους τριών βασιλικών προσώπων, του βασιλιά Τζερ, του βασιλιά Τζετ και της βασίλισσας Μερνεΐθ, και σήμερα φυλάσσονται στη Συλλογή Ντάκγουορθ του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ.

«Το ερώτημα αν στην Αίγυπτο εφαρμοζόταν ή όχι η θυσία ανθρώπων της βασιλικής ακολουθίας συζητείται εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα, αλλά αυτή είναι η πρώτη μελέτη που εξετάζει τα ίδια τα ανθρώπινα λείψανα από τους τάφους», δήλωσε η ερευνήτρια στον Guardian. Σε 18 από τα 46 κρανία εντοπίστηκαν ενδείξεις δυνητικά θανατηφόρων τραυμάτων, μεταξύ των οποίων κατάγματα και, σε μία περίπτωση, τραύμα από αιχμηρό αντικείμενο στην περιοχή του ματιού. Η Κάμπελ, όπως αναφέρει το δημοσίευμα, εκτιμά ότι ο Πέτρι πιθανότατα είχε δει ορισμένα από τα κατάγματα, χωρίς όμως να αντιληφθεί ότι επρόκειτο για τραυματισμούς που είχαν συμβεί κοντά στον χρόνο του θανάτου και όχι για μεταγενέστερες φθορές.

Σύμφωνα με την ερευνήτρια, τα κατάγματα είναι απίθανο να προκλήθηκαν από ρόπαλο, όπλο που απεικονίζεται συχνά στην αρχαία αιγυπτιακή τέχνη στα χέρια ενός νικητή βασιλιά που πλήττει τους εχθρούς του. Πιθανότερο θεωρείται να προκλήθηκαν από επίπεδα και πλατιά αντικείμενα κατασκευασμένα από ξύλο ή κέρατο. Η ίδια, πάντως, υπογραμμίζει τα όρια των συμπερασμάτων: «Για τα κρανία που δεν φέρουν τραύματα, δεν μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι τα άτομα θυσιάστηκαν. Είναι απολύτως πιθανό ορισμένοι από τους ανθρώπους της ακολουθίας να θυσιάστηκαν, ενώ άλλοι όχι». Προσθέτει ακόμη ότι, με ένα τόσο μικρό δείγμα σε σχέση με τον αρχικό πληθυσμό των ταφών, δεν είναι δυνατόν να γνωρίζουμε την πλήρη έκταση αυτών των ταφικών τελετουργιών ούτε αν το δείγμα είναι πραγματικά αντιπροσωπευτικό του συνόλου. Ο αριθμός των δευτερευουσών ταφών μειώθηκε γρήγορα και η πρακτική φαίνεται να εξαφανίστηκε με την έναρξη της Δεύτερης Δυναστείας.

Όπως επισημαίνει η Σαλίμα Ικράμ, καθηγήτρια στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο του Καΐρου, αν και η ιδέα της θυσίας μελών της βασιλικής ακολουθίας δεν είναι εντελώς νέα, «η συγκεκριμένη μελέτη αποτελεί μία από τις λίγες περιπτώσεις στις οποίες χρησιμοποιούνται αυστηρές σύγχρονες μεθοδολογίες για την αξιολόγηση αυτών των λειψάνων». Σύμφωνα με την ίδια, «ενδεχομένως κάποιοι ή ακόμη και όλοι οι άνθρωποι της ακολουθίας να θεωρούσαν ότι αυτό αποτελούσε ευεργέτημα και ότι θα απολάμβαναν αιώνια ζωή υπηρετώντας τον θεϊκό βασιλιά, αν και μπορεί επίσης να δυσανασχετούσαν, να τρομοκρατούνταν και να προσπαθούσαν να αποφύγουν αυτή τη μοίρα». Η δρ Ντον Μακόρμακ, αιγυπτιολόγος στο Πανεπιστήμιο Σάμφορντ της Αλαμπάμα, σημειώνει ότι παρόμοιες θυσίες έχουν καταγραφεί σε διαφορετικούς πολιτισμούς και χρονικές περιόδους, προσθέτοντας ότι δεν είναι βέβαιο πως όλοι όσοι θάφτηκαν στον συγκεκριμένο χώρο αποδέχονταν πρόθυμα αυτή τη μοίρα.

Πηγή – Ελεύθερος Τύπος