GSI: Περιμένει διευκρινίσεις από ΑΔΜΗΕ για Meridiam η ΡΑΕΚ

Σε αναμονή απάντησης από τον ΑΔΜΗΕ παραμένει η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ), μετά την επιστολή με διευκρινιστικά ερωτήματα που προώθησε η Αρχή από τις 26 Αυγούστου 2026 προς τον φορέα υλοποίησης, σχετικά με την εξαγορά μετοχών της εταιρείας GSI από τη γαλλική Meridiam, ενώ νεότερη εκτίμηση μεταθέτει την ολοκλήρωση του έργου από 1/1/2030 για 1/1/2031.

Ο Πρόεδρος της ΡΑΕΚ, Πόλυς Λεμονάρης, ανέφερε ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ενέργειας, η οποία εξέτασε την Τρίτη αυτεπάγγελτα το θέμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, ότι με τις διευκρινίσεις να εκκρεμούν, «τη δεδομένη στιγμή οι άδειες ιδιοκτησίας και διαχείρισης του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου είναι εκδομένες στον ΑΔΜΗΕ και φορέας υλοποίησης είναι επίσης ο ΑΔΜΗΕ», ενώ πρόσθεσε ότι δεν υπάρχει αίτημα προς τη ΡΑΕΚ για αλλαγή ούτε του ιδιοκτήτη, ούτε του διαχειριστή, ούτε του φορέα υλοποίησης.

Το ιδιοκτησιακό καθεστώς του καλωδίου της ηλεκτρικής διασύνδεσης απασχόλησε ιδιαίτερα τους Βουλευτές, που έθεσαν σχετικά ερωτήματα προς τον Πρόεδρο της ΡΑΕΚ. Συγκεκριμένα, απαντώντας στον Βουλευτή του ΑΚΕΛ, ο κ. Λεμονάρης εξήγησε ότι, με τα σημερινά δεδομένα, ο έλεγχος του καλωδίου με την ολοκλήρωση της διασύνδεσης θα είναι ο ΑΔΜΗΕ, προσθέτοντας ότι η ΡΑΕΚ θα έχει λόγο στο ποιοι θα είναι οι πραγματικοί δικαιούχοι.

Ο Πρόεδρος της ΡΑΕΚ σημείωσε, εξάλλου, ότι η Αρχή διερευνά εσωτερικά τους όρους των συμβολαίων. Από πλευράς ΡΑΕΚ αναφέρθηκε, αν και δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή συγκεκριμένο ιδιοκτησιακό σενάριο, ότι σαφώς θα έχει λιγότερο έλεγχο η Κύπρος, εάν διαχειρίστρια εταιρεία του καλωδίου είναι ξένων συμφερόντων. Διευκρινίστηκε ότι στη δικαιοδοτική διαδικασία, υπάρχει πρόνοια για να τίθενται περιορισμοί, ότι διαπιστώνεται και επιβεβαιώνεται ότι εγείρονται θέματα εθνικής ασφάλειας.

Εξάλλου, απαντώντας σε ερώτηση της Βουλευτή του Κινήματος Άλμα Ειρήνης Χαραλαμπίδου, ο κ. Λεμονάρης διευκρίνισε ότι είναι γνωστό πως η εταιρεία Meridiαm αγόρασε μετοχές της ανενεργούς εταιρείας GSI σε ποσοστό 66%, χωρίς να είναι όμως γνωστό το ποσό της εξαγοράς.

Στο πλαίσιο της ενημέρωσης της Επιτροπής, ο κ. Λεμονάρης ανέφερε επίσης ότι στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της για την εξέταση των φακέλων των έργων, έχει αρχίσει ήδη η εξέταση του φακέλου για το τμήμα του έργου που αφορά τη σύνδεση Κύπρου – Ισραήλ. Σημείωσε ότι υποβλήθηκε ήδη το αίτημα, εξετάζεται η πληρότητα του φακέλου και θα ακολουθήσει αξιολόγηση από κοινού με τη ρυθμιστική αρχή του Ισραήλ.

Ο κ. Λεμονάρης αναφέρθηκε επίσης σε κίνητρα που ενέκρινε η ΡΑΕΚ για το τμήμα του έργου για διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου, στα οποία περιλαμβάνεται η εγγυημένη τιμή απόδοσης για το διαχειριστή στο 8,3% για 7 χρόνια και στο 4,6% για ακόμα 17 χρόνια, με το διάστημα της οικονομικά ωφέλιμης ζωής του έργου να ορίζεται στα 5 χρόνια. Σημείωσε, επίσης, ότι η ΡΑΕΚ, κατά τη διάρκεια κατασκευής του έργου, δεν έδωσε κίνητρο για διατίμηση προς τον ΑΔΜΗΕ για αποπληρωμή οποιουδήποτε ποσού.

Τοποθετήθηκαν 280 χιλιόμετρα καλωδίου, εκκρεμούν θαλάσσιες μελέτες

Μιλώντας για την πορεία του έργου της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου, ο κ. Λεμονάρης ενημέρωσε την Επιτροπή ότι ολοκληρώθηκαν εργασίες τοποθέτησης 280 χιλιομέτρων καλωδίου εντός της θάλασσας, από το σύνολο των 900 περίπου χιλιομέτρων, ενώ έχει ολοκληρωθεί και η κατασκευή καλωδίου 232 χιλιομέτρων, το οποίο δεν έχει ποντιστεί ακόμα.

Επίσης, είπε ότι εκκρεμεί περίπου το 40% των θαλάσσιων μελετών που απαιτούνται, εκτιμώντας ότι για την ολοκλήρωσή τους απαιτούνται περίπου έξι μήνες, ενώ εξήγησε ότι το κόστος των θαλασσίων ερευνών συμπεριλαμβάνεται στην προϋπολογιστική έγκριση δαπανών ύψους €571 εκατομμυρίων, στην οποία προχώρησε η ΡΑΕΚ.

Συγκεκριμένα, ο κ. Λεμονάρης είχε αναφέρει νωρίτερα ότι εγκρίθηκε προϋπολογιστικά επενδυτικό κόστος €571 εκατομμυρίων για κεφαλαιουχικές δαπάνες για την ρυθμιστική περίοδο 2024 – 2025, βάσει μεθοδολογίας από τους ρυθμιστές.

Άγνωστο πώς θα διαμορφωθεί το κόστος, φαίνεται ανεπαρκές το €1,9 δισ.

Ο κ. Λεμονάρης σημείωσε ότι το τελικό κόστος του έργου δεν μπορεί να εκτιμηθεί ακόμα με ασφάλεια, πρόσθεσε όμως ότι ηλεκτρική διασύνδεση άλλων χωρών δείχνει ότι το €1,9 δισεκατομμύριο δεν είναι αρκετό. Ως ιδιαίτερα σημαντική και άμεσα συνδεδεμένη με το κόστος του έργου, ανέδειξε ο κ. Λεμονάρης την ολοκλήρωση των θαλάσσιων ερευνών, που ενδέχεται να δείξουν ανάγκη για εκτροπή της πορείας του καλωδίου.

Παρουσιάζοντας εισαγωγικά τις οικονομικές πτυχές του έργου, ο Πρόεδρος της ΡΑΕΚ εξήγησε ότι, με βάση τον υπολογισμό κόστους στο €1,9 δισεκατομμύριο, μείον της χορηγίας από ΕΕ, ύψους €657 εκατομμυρίων, το 37% που αναλογεί στην Ελλάδα είναι €440 εκατομμύρια, ενώ €749 εκατομμύρια αναλογούν στην Κύπρο, που επωμίζεται το 6%. Επιπρόσθετα, τα συμβαλλόμενα μέλη επωμίζονται εξίσου τις λειτουργικές δαπάνες, που ανέρχονται στα €2 εκατομμύρια ετησίως μέχρι την ολοκλήρωσή του, και στα €15,5 εκατομμύρια τον χρόνο κατά τη λειτουργία.

Επίσης, σε περίπτωση τερματισμού του έργου λόγω υπαιτιότητας του φορέα υλοποίησης, οι ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να προχωρήσουν σε εκτίμηση ζημιών και υπολογισμό αποζημίωσης, ενώ σε περίπτωση τερματισμού λόγω γεωπολιτικού ρίσκου γίνεται εξίσου ο καταμερισμός των εύλογων δαπανών.

Εξάλλου, ο κ. Λεμονάρης εξήγησε ότι, στο πλαίσιο παροχής κινήτρων για το τμήμα του έργου διασύνδεσης Κρήτης – Κύπρου, συμφωνήθηκε η καταβολή €25 εκατομμυρίων ανά έτος για την περίοδο 2025-2029, με όριο τα €125 εκατομμύρια.

Σημείωσε, επίσης, ότι για το 2025 υποβλήθηκε αίτημα για δαπάνες ύψους €302 εκατομμυρίων, η ΡΑΕΚ ενέκρινε την πληρωμή €82 εκατομμυρίων, τα οποία, όπως είπε, δικαιολογούνται από τα παραστατικά που παρουσιάστηκαν. Εξήγησε ότι, εάν αιτιολογηθεί και το υπόλοιπο του ποσού, η ΡΑΕΚ θα εξετάσει την καταβολή του.

Ακόμα, ο κ. Λεμονάρης είπε ότι, αν και ο στόχος για ηλέκτριση έργου είχε τεθεί για 1/1/2030, νεότερη εκτίμηση το μεταθέτει για 1/1/2031.

Απαντώντας σε ερωτήσεις Βουλευτών για πτυχές του κόστους του έργου, ο κ. Λεμονάρης εξήγησε στον Βουλευτή του ΔΗΣΥ και Πρόεδρο της Επιτροπή, Νίκο Γεωργίου, ότι δεν μπορεί να θεωρείται βέβαιη η προοπτική αύξησης της χορηγίας από πλευράς ΕΕ, σε ενδεχόμενη αύξηση του κόστους του έργου, σημειώνοντας ότι θα πρέπει να γίνει αίτημα και ότι η προσπάθεια θα γίνει σε επίπεδο Υπουργείου. Επισήμανε, πάντως, ότι τα €657 εκατομμύρια είναι το μεγαλύτερο ποσό που έχει δοθεί σε χορηγία ηλεκτρικής διασύνδεσης από την ΕΕ.

Επίσης, αναφορικά με τον επιμερισμό του κόστους σε 63%-37% και το ενδεχόμενο αλλαγής, αν παρουσιαστούν προβλήματα στην πορεία του έργου στη μία πλευρά, ο κ. Λεμονάρης απάντησε ότι θα πρέπει να γίνει αίτημα με σοβαρή τεκμηρίωση ότι δεν είναι λόγω υπαιτιότητας του ΑΔΜΗΕ η αύξηση του κόστους. Ξεκαθάρισε, πάντως, ότι δεν υπάρχει ζήτημα επιβάρυνσης της Κύπρου σε περίπτωση που βρεθεί δύσβατος πυθμένας.

Απατώντας στον Βουλευτή του ΑΚΕΛ, Στέφανο Στεφάνου, ο οποίος διατύπωσε ανησυχίες για ενδεχόμενες επιπτώσεις από τη λειτουργία του καλωδίου στις επενδύσεις και την ανταγωνιστική αγορά ενέργειας, ο κ. Λεμονάρης σημείωσε ότι το μοντέλο που εφαρμόζεται, προβλέπει διαχωρισμό χονδρικής και λιανικής αγοράς και παρέχει τη δυνατότητα για πώληση ενέργειας και στο εξωτερικό. Διευκρίνισε, εξάλλου, ότι το λειτουργικό κόστος της διασύνδεσης θα καλύπτεται από τους χρήστες του καλωδίου, επομένως οι καταναλωτές θα καλύψουν μόνο την επενδυτική δαπάνη, η οποία μέχρι στιγμής ανέρχεται στα εγκεκριμένα €82 εκατομμύρια.

Εξάλλου, ο κ. Στεφάνου, ανέφερε σε δηλώσεις του μετά τη συνδρίαση ότι εκκρεμούν απαντήσεις για το κατά πόσο θα ολοκληρωθεί το έργο, ποιο θα είναι το τελικό κόστος, τι θα κληθεί να πληρώσει η Κύπρος σε περίπτωση μη ολοκλήρωσής του και κατά πόσο θα είναι βιώσιμο για τους καταναλωτές, με την έννοια ότι θα οδηγήσει σε χαμηλότερες τιμές ηλεκτρικού ρεύματος. Σημείωσε ότι η βιωσιμότητα πρέπει να εξετάζεται τόσο για τους επενδυτές όσο και για τους καταναλωτές, ενώ υπογράμμισε ότι η τελική απόφαση πρέπει να ληφθεί όταν υπάρχουν σαφή δεδομένα για την ενεργειακή επάρκεια και ασφάλεια της Κύπρου.

Ο κ. Στεφάνου εξέφρασε ανησυχία για το ενδεχόμενο η Κύπρος να καταβάλει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ ακόμη και αν το έργο δεν ολοκληρωθεί. Αναφέρθηκε στο μνημόνιο συναντίληψης μεταξύ των δύο κυβερνήσεων, βάσει του οποίου η Κυπριακή Δημοκρατία θα καταβάλει €125 εκατ., σε πέντε ετήσιες δόσεις των €25 εκατ., καθώς και στις πρόσθετες δαπάνες που βρίσκονται υπό συζήτηση. Επισήμανε επίσης ότι οι βυθομετρήσεις διακόπηκαν μετά την παρέμβαση της Τουρκίας έξω από την Κάσο, σημειώνοντας ότι δεν έχουν δοθεί απαντήσεις για το πώς θα προχωρήσει το έργο σε περίπτωση παρεμπόδισης. Παράλληλα, ανέφερε ότι το χρονοδιάγραμμα έχει μετατεθεί από το 2030 στο τέλος του 2031, ενώ παραμένουν ανοιχτά σημαντικά ζητήματα.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο ιδιοκτησιακό καθεστώς του καλωδίου, στην ευθύνη λειτουργίας του και στις ασφαλιστικές δικλίδες που θα διασφαλίζουν τον έλεγχο του έργου από την Κυπριακή Δημοκρατία, δεδομένης της στρατηγικής σημασίας του και των ζητημάτων εθνικής ασφάλειας. Όπως είπε, η κυβέρνηση οφείλει να δώσει ξεκάθαρες απαντήσεις για το ποιος θα έχει την ιδιοκτησία και την ευθύνη λειτουργίας της διασύνδεσης, καθώς και για το τι θα ελέγχεται από την κυπριακή πλευρά. Κάλεσε την κυβέρνηση να τοποθετηθεί με σαφήνεια, σημειώνοντας ότι, όσο δεν δίνονται ικανοποιητικές απαντήσεις στα βασικά ζητήματα, εντείνονται οι ανησυχίες για την υλοποίηση και τη λειτουργία του έργου.

Ο Βουλευτής του ΔΗΚΟ, Αδάμος Ασπρής, στις δηλώσεις του είπε ότι το τελικό κόστος του έργου καθορίζεται και επηρεάζεται από διάφορους άλλους παράγοντες και πρόνοιες της συμφωνίας και ως εκ τούτου, δεν μπορούμε και δεν είμαστε σε θέση αυτή τη στιγμή να προκαταλαμβάνουμε το τελικό κόστος με διάφορες εκτιμήσεις και πρόχειρες υποθέσεις.

Επεσήμανε ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου-Ελλάδας είναι ένα έργο στρατηγικής σημασίας, που εξυπηρετεί όχι μόνο τα στρατηγικά συμφέροντα της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά και αυτά των στρατηγικών εταίρων της, όπως είναι το Ισραήλ, οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και άλλοι.

«Θα ήταν λοιπόν σημαντικό και πολύ υποβοηθητικό οι στρατηγικοί μας εταίροι, αφού είναι αυτό το έργο πολύ σημαντικό και για τους ίδιους, να αναλάβουν μέρος και του οικονομικού κόστους αλλά επίσης και μερίδιο του γεωπολιτικού ρίσκου. Η συμμετοχή τους, η έμπρακτη στήριξή τους θα βοηθήσει ακριβώς στο να φτάσουμε πιο νωρίς στο ποθητό αποτέλεσμα».

Η Βουλευτής του κόμματος Άλμα – Πολίτες για την Κύπρο, Ειρήνη Χαραλαμπίδου, στις δηλώσεις της είπε ότι «τα δεδομένα παραμένουν τα ίδια», σε σχέση με την ηλεκτρική διασύνδεση. «Κανένας δεν ξέρει το τελικό κόστος του έργου, ο Κύπριος καταναλωτής θα επιφορτιστεί με ποσά τα οποία κανένας δεν μπορεί να προβλέψει ακόμα», είπε η κ. Χαραλαμπίδου.

Σημείωσε ότι «μέχρι σήμερα αγνοείται η απάντηση του ΑΔΜΗΕ», στην επιστολή που απέστειλε η ΡΑΕΚ στις 26 Αυγούστου 2026, και διερωτήθηκε «όταν σε αυτά τα απλά δεν μπορούν να ανταποκριθούν, τι θα γίνει στη συνέχεια;». Είπε ακόμη ακόμη ότι στα ευρωπαϊκά σαλόνια συζητείται πλέον ότι οι υποθαλάσσιες διασυνδέσεις είναι εντελώς ασύμφορες, και ότι η Κύπρος, οδηγείται σε αυτήν τη λύση.

«Κάποιοι θα έχουν τεράστιες ευθύνες στο τέλος της ημέρας και εισηγούμαι να καταγράφετε τις δηλώσεις που κάνει ο καθένας από μας. Γιατί καιρός είναι όλοι να έχουν ευθύνη για τις δηλώσεις και τις θέσεις που παίρνουν, ειδικά όταν οικονομικά, διακυβεύονται πολλά για τον κύπριο πολίτη και το κυπριακό κράτος», είπε.

Συγκεκριμένες απαντήσεις σε ερωτήματα δήλωσε ότι έλαβε ο βουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας, Γιάννης Λαούρης, κατά τη σημερινή συνεδρία της Επιτροπής, με τη συμμετοχή του εκπροσώπου της ΡΑΕΚ, Πολύβιου Λεμονάρη. Ωστόσο, σημείωσε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν τουλάχιστον τρεις με τέσσερις άγνωστες παράμετροι, εκφράζοντας την άποψη ότι είναι ανεπίτρεπτο να προωθείται μια επένδυση δισεκατομμυρίων ευρώ χωρίς να έχουν αποσαφηνιστεί όλα τα δεδομένα.

Ο κ. Λαούρης ανέφερε ότι ζήτησε επίσημα από τον Υπουργό Ενέργειας, όταν συγκεντρωθούν όλες οι απαραίτητες πληροφορίες, να παρουσιαστούν ενώπιον των πολιτών, ώστε να γνωρίζουν πότε και πώς θα υλοποιηθεί το έργο, ποιος θα επωμιστεί το κόστος και ποιες θα είναι οι πραγματικές επιπτώσεις στους λογαριασμούς των νοικοκυριών. Παράλληλα, εισηγήθηκε τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος, ώστε οι πολίτες να αποφασίσουν κατά πόσον επιθυμούν να προχωρήσει η συγκεκριμένη επένδυση.

Πηγή – Cyprus Times (ΚΥΠΕ)

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy