Έπαιρναν επιδόματα χωρίς να τεκμηριώνεται ότι ήταν αιχμάλωτοι πολέμου

Οκτώ περιπτώσεις επιδομάτων αιχμαλώτων χωρίς επαρκή τεκμηρίωση εντόπισε η ΕΥ

Οκτώ περιπτώσεις καταβολής ωφελημάτων σε πρόσωπα για τα οποία δεν φαίνεται να δικαιολογείται η καταβολή τους εντόπισε η Ελεγκτική Υπηρεσία, στο πλαίσιο ελέγχου επιδομάτων προς αιχμαλώτους πολέμου της τουρκικής εισβολής του 1974, σημειώνοντας παράλληλα ότι ο αριθμός των μη δικαιούχων ενδέχεται να είναι μεγαλύτερος.

Σύμφωνα με την Ειδική Έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη, κατά το 2025, συνολικά 852 πρόσωπα έλαβαν τουλάχιστον ένα από τα σχετικά ωφελήματα. Ο έλεγχος εξέτασε κατά πόσο η ιδιότητα του αιχμαλώτου πολέμου επιβεβαιώνεται με επαρκή και επαληθεύσιμα στοιχεία, μέσω αντιπαραβολής των δεδομένων των Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΥΚΑ) και της Υπηρεσίας Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας (ΥΔΕΠ) με το Μητρώο Αιχμαλώτων του Υπουργείου Άμυνας και το αρχείο του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού.

Στον προλογισμό της έκθεσης, ο Γενικός Ελεγκτής Ανδρέας Παπακωνσταντίνου επισημαίνει ότι «η αναγνώριση της προσφοράς και της δοκιμασίας όσων υπήρξαν αιχμάλωτοι πολέμου κατά την τουρκική εισβολή του 1974 αποτελεί αυτονόητη υποχρέωση της Πολιτείας», προσθέτοντας ότι, ακριβώς λόγω του τιμητικού χαρακτήρα των ωφελημάτων, πρέπει να διασφαλίζεται ότι καταβάλλονται στους πραγματικούς δικαιούχους, βάσει αξιόπιστων και επαληθεύσιμων στοιχείων.

Όπως αναφέρει, ο δειγματοληπτικός έλεγχος ανέδειξε οκτώ περιπτώσεις, από τους 852 λήπτες ωφελημάτων, για τις οποίες, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, δεν φαίνεται να δικαιολογείται η καταβολή τους. «Ο αριθμός των μη δικαιούχων που λαμβάνουν επίδομα ενδεχομένως να είναι μεγαλύτερος», σημειώνει, διευκρινίζοντας ότι ο έλεγχος δεν ήταν εξαντλητικός, αλλά περιορίστηκε σε συγκεκριμένο δείγμα.

Σύμφωνα με την έκθεση, από τις 832 περιπτώσεις ληπτών ωφελημάτων ως στρατεύσιμοι αιχμάλωτοι πολέμου, μέσω των ΥΚΑ, που εξετάστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου, εντοπίστηκαν 15 πρόσωπα τα οποία δεν περιλαμβάνονταν ούτε στο Μητρώο Αιχμαλώτων του Υπουργείου Άμυνας ούτε στο αρχείο του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού.

Παράλληλα, από την περαιτέρω εξέταση των Στρατολογικών Μητρώων διαπιστώθηκε ότι έξι από αυτά τα πρόσωπα είχαν πράγματι διατελέσει αιχμάλωτοι πολέμου και, επομένως, θα έπρεπε να περιλαμβάνονται στο Μητρώο Αιχμαλώτων του Υπουργείου Άμυνας. Για άλλα τρία πρόσωπα διαπιστώθηκε ότι είχαν συλληφθεί ως όμηροι πριν από την κατάταξή τους στην Εθνική Φρουρά και συνεπώς δικαιούνται σχετικό ωφέλημα, όχι όμως ως στρατεύσιμοι αιχμάλωτοι πολέμου.

Για τις υπόλοιπες έξι περιπτώσεις δεν εντοπίστηκε στα διαθέσιμα στοιχεία τεκμηρίωση ότι τα πρόσωπα είχαν διατελέσει αιχμάλωτοι πολέμου. Συνεπώς, η καταβολή ωφελήματος με αυτή την ιδιότητα δεν τεκμηριώνεται.

Πέραν αυτών, κατά την εξέταση 77 περιπτώσεων από τα Στρατολογικά Μητρώα των Γραφείων Λευκωσίας, Κερύνειας και Μόρφου, η Ελεγκτική Υπηρεσία εντόπισε δύο λανθασμένες καταχωρίσεις που αφορούσαν πρόσωπα τα οποία λάμβαναν ωφελήματα ως στρατεύσιμοι αιχμάλωτοι πολέμου, χωρίς αυτό να τεκμηριώνεται από τις σχετικές εγγραφές.

Στην πρώτη περίπτωση, πρόσωπο που συνελήφθη από τις κατοχικές δυνάμεις τον Απρίλιο του 1975, ενώ βρισκόταν σε κατάσταση λιποταξίας, φαίνεται να περιλήφθηκε λανθασμένα στο Μητρώο Αιχμαλώτων. Η Ελεγκτική Υπηρεσία σημειώνει ότι, παρόλο που ενδέχεται να δικαιολογείται η καταβολή του μηνιαίου τιμητικού επιδόματος λόγω πρόσθετης υπηρεσίας, δεν δικαιολογείται το εξαμηνιαίο εφάπαξ τιμητικό επίδομα, το οποίο αφορά αιχμαλώτους κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής.

Στη δεύτερη περίπτωση, στο Στρατολογικό Μητρώο καταχωρήθηκαν εκ παραδρομής στοιχεία που αφορούσαν άλλο άτομο, μεταξύ των οποίων και αναφορές σε αιχμαλωσία. Παρότι οι λανθασμένες εγγραφές ακυρώθηκαν το 1983, λήφθηκαν υπόψη κατά την κατάρτιση του Μητρώου Αιχμαλώτων του ΥΠΑΜ. Η Ελεγκτική Υπηρεσία επισημαίνει ότι, για το συγκεκριμένο πρόσωπο, αμφισβητείται επιπρόσθετα η ορθότητα της καταβολής του μηνιαίου τιμητικού επιδόματος.

Την ίδια ώρα, η Ελεγκτική Υπηρεσία διαπιστώνει ότι τα Στρατολογικά Μητρώα, στα οποία βασίστηκε η κατάρτιση του Μητρώου Αιχμαλώτων, περιλαμβάνουν εγγραφές με περιορισμένη ή καθόλου τεκμηρίωση. Σημειώνει δε, ότι στις 39 από τις 77 περιπτώσεις που εξετάστηκαν, έλειπαν βασικά στοιχεία, όπως η Μονάδα στην οποία υπηρέτησε το άτομο κατά την περίοδο του πολέμου ή οι ημερομηνίες έναρξης και λήξης της αιχμαλωσίας.

Εντοπίστηκαν επίσης μεταγενέστερες καταχωρίσεις, ακόμη και δεκαετίες μετά τα γεγονότα του 1974, οι οποίες, σύμφωνα με τις αρμόδιες υπηρεσίες, βασίστηκαν σε δικαιολογητικά που έχουν έκτοτε καταστραφεί. Ως αποτέλεσμα, δεν είναι σήμερα δυνατή η επαλήθευση της εγκυρότητάς τους.

Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι η Εθνική Φρουρά δεν εκδίδει ειδικό πιστοποιητικό αιχμαλώτου πολέμου, αλλά Πιστοποιητικό Στρατολογικής Κατάστασης Τύπου «Α», χωρίς να τηρεί αντίγραφο του εκδοθέντος πιστοποιητικού. Αυτό, σύμφωνα με την έκθεση, δεν επιτρέπει τη μεταγενέστερη επαλήθευση της πιστοποίησης.

Αδυναμίες καταγράφηκαν και στις ΥΚΑ, καθώς το αντίγραφο του Μητρώου Αιχμαλώτων που τηρούν δεν επικαιροποιείται, ενώ κατά τον επιτόπιο έλεγχο δεν εντοπίστηκαν στοιχεία που να τεκμηριώνουν ότι οι προβλεπόμενες διαδικασίες επαλήθευσης εφαρμόζονταν στις 15 περιπτώσεις που εξετάστηκαν ειδικά.

Ο Γενικός Ελεγκτής αναγνωρίζει ότι η εισβολή, η απώλεια αρχείων και η ελλιπής αρχική καταγραφή δημιούργησαν αντικειμενικές δυσκολίες. Ωστόσο, σημειώνει ότι τα σχετικά ζητήματα «δεν δικαιολογούν τη διαιώνιση των αδυναμιών, ειδικά όταν αυτές μετατρέπουν ένα μη αιχμάλωτο πολέμου σε λήπτη επιδόματος».

Προσθέτει ότι «οι σημερινές διαδικασίες παραμένουν κατακερματισμένες και σε σημαντικό βαθμό χειρωνακτικές», αυξάνοντας τον κίνδυνο λαθών και παραλείψεων, χωρίς να αποκλείεται το ενδεχόμενο κάποια λάθη να έγιναν από πρόθεση.

Αντίθετα, για τις 65 περιπτώσεις αιχμαλώτων που έλαβαν επίδομα φροντίδας μέσω της ΥΔΕΠ το 2025, ο έλεγχος επιβεβαίωσε την ιδιότητα των δικαιούχων μέσω πιστοποιητικών του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού και δεν διαπιστώθηκαν προβλήματα στις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν.

Ειδική Έκθεση ΕΕ-ΕΥ 31_2026Λήψη

Συστάσεις για επανέλεγχο των δικαιούχων

Η Ελεγκτική Υπηρεσία εισηγείται την πλήρη αντιπαραβολή των ληπτών ωφελημάτων με επικαιροποιημένο Μητρώο Αιχμαλώτων και τα διαθέσιμα επίσημα τεκμήρια, καθώς και την εξατομικευμένη επανεξέταση των περιπτώσεων που δεν επιβεβαιώνονται.

Ζητεί επίσης από το Υπουργείο Άμυνας να επανελέγξει τις καταχωρίσεις του Μητρώου και να θεσπίσει διαδικασία για την άμεση ενημέρωσή του σε περίπτωση μεταγενέστερων διορθώσεων στα Στρατολογικά Μητρώα.

Παράλληλα, συστήνει στις ΥΚΑ να εξασφαλίσουν επικαιροποιημένο αντίγραφο του Μητρώου Αιχμαλώτων, να διερευνήσουν τις περιπτώσεις για τις οποίες προέκυψαν αμφιβολίες και να αναθεωρήσουν τις διαδικασίες και τα έντυπα αιτήσεων, ώστε να τεκμηριώνεται επαρκώς η ιδιότητα του δικαιούχου.

Πηγή – Διάλογος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy