Monday, 16 November 2026
Λευκωσία 22°
Η ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΙΚΗ ΜΑΣ ΕΚΔΟΣΗΑυτόφωρο της ΚυριακήςΓνωρίστε την ενότητα
Greece

Το «επανάσταση λαέ» του Νοέμβρη σήμερα

Σήφης ΚαυκαλάςΆγγελος Χάγιος Η δυναμική της εξέγερσης που συγκινεί 53 χρόνια τώρα τον μαχόμενο λαό και τη νεολαία, συναντιέται σήμερα –ιδιαίτερα αυτές τις μέρες– και διαπλέκεται με την αύρα των μεγάλων νεολαιίστικων και εργατικών…

16 November 2026 · 15:22

    

Σήφης Καυκαλάς
Άγγελος Χάγιος

Η δυναμική της εξέγερσης που συγκινεί 53 χρόνια τώρα τον μαχόμενο λαό και τη νεολαία, συναντιέται σήμερα –ιδιαίτερα αυτές τις μέρες– και διαπλέκεται με την αύρα των μεγάλων νεολαιίστικων και εργατικών κινητοποιήσεων στη Γαλλία, στην Ισπανία, στο Βέλγιο, στην Αλβανία και στην Ιταλία, λειτουργώντας διαρκώς ως πηγή έμπνευσης στην εποχή μας. Για μία ακόμα φορά γίνεται φανερό ότι οι λαοί και η νεολαία, με την ενότητα και τον μαζικό αγώνα, μπορούν να σηκώσουν το ανάστημά τους απέναντι στη φτώχεια, στην αντεργατική επιδρομή, στην κρατική τρομοκρατία και στον πόλεμο του κεφαλαίου και των κυβερνήσεών του.
Οι φετινές εκδηλώσεις και πορείες για την εξέγερση του Νοέμβρη αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Και αυτό διότι μπορούν να αντιπαραθέσουν στην εκλογική αναμονή, την προετοιμασία και την οργάνωση ανατρεπτικών λαϊκών και νεολαιίστικων αγώνων, οι οποίοι ωριμάζουν κι εκδηλώνονται πιο συχνά στη χώρα μας και διεθνώς για αξιοπρεπή ζωή, δουλειά και ψωμί, ελευθερία, αλληλεγγύη και ειρήνη. Να συμβάλουν στην αναγέννηση μιας νέας ελπίδας κι αυτοπεποίθησης ότι η εργατική τάξη και η νέα βάρδια μπορούν να αντισταθούν στο καθεστώς του φόβου, του σκοταδισμού και του ολοκληρωτισμού, μπορούν να τα βάλουν με την αστική εξουσία και το κράτος της που γεννούν ολοκληρωτισμό και νεοφασιστικά τέρατα. Σε συνδυασμό, αναμφίβολα, με την αναγκαία μελέτη της πείρας από τις νίκες και τις ήττες του αντιδικτατορικού κινήματος.
Με ανατρεπτική γραμμή κι όχι με κοινοβουλευτική λογική
Το αναπτυσσόμενο μαζικό αντιδικτατορικό κίνημα, με αποκορύφωμα τον Νοέμβρη του ’73, δεν περίμενε τις «δημοκρατικές δυνάμεις» της χώρας και της «Ευρώπης» να στηρίξουν τον αγώνα για την ανατροπή. Ούτε ανέθεσε σε επίδοξους σωτήρες την ευθύνη και την ηγεσία του κινήματος∙ σε μια φάση, μάλιστα, που κάποιες αστικές δυνάμεις προετοίμαζαν μια «δημοκρατική» μετεξέλιξη της Χούντας και άλλες από αυτές την αποκατάσταση του προδικτατορικού πολιτικού συστήματος, ενώ η κομμουνιστική Αριστερά αναζητούσε κυβερνητική εναλλαγή με δημοκρατικές δυνάμεις σε διάφορες παραλλαγές.


Αυτό έγινε σε συνθήκες εξέγερσης, με ανατρεπτική γραμμή κι όχι με κοινοβουλευτική λογική. Με διαδικασίες συνελεύσεων των φοιτητών, των μαθητών και των εργαζομένων. Κλόνισε συθέμελα τη στρατιωτική δικτατορία, τρόμαξε τα αστικά επιτελεία κι επιτάχυνε τις διαδικασίες που οδήγησαν στην κατάρρευσή της. Με την αναπτυσσόμενη τότε ανατρεπτική παρέμβαση των επαναστατικών τάσεων του, αμφισβήτησε κι απείλησε το αστικό καθεστώς και τους ιμπεριαλιστές συμμάχους του, πράγμα που είχε συμβεί –σε ανώτερο βέβαια επίπεδο– με τον αγώνα της ΕΑΜικής αντίστασης, του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας αλλά και με τα Ιουλιανά το 1965, και άλλες ανάλογες λαϊκές και νεολαιίστικες εκρήξεις. Αυτή η απειλή, στην πράξη κι όχι στα λόγια, αποτελεί ανεπανάληπτη συμβολή στις μεταπολιτευτικές κοινωνικές και πολιτικές κατακτήσεις, που, παρόμοιες, δεν έδωσαν ούτε μπορούσαν να δώσουν όλες μαζί οι κυβερνήσεις, οι συγκυβερνήσεις, η συμμετοχή σε αστικές κυβερνήσεις του ΚΚΕ-ΣΥΝ και η «πρώτη φορά αριστερή» κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ-Τσίπρα.

Το αναπτυσσόμενο μαζικό αντιδικτατορικό κίνημα δεν περίμενε τις «δημοκρατικές δυνάμεις» της χώρας και της «Ευρώπης» να στηρίξουν τον αγώνα για την ανατροπή

Αυτή η εμπειρία αποτελεί πολύτιμο κεκτημένο για τους αγώνες μας στην εποχή του ολοκληρωτικού καπιταλισμού και, μάλιστα, στην παρούσα περίοδο της πιο βάρβαρης και επικίνδυνης για τον κοινωνικό πολιτισμό, τον άνθρωπο και τη φύση παγκόσμιας κλιμάκωσης της πολεμικής, αντεργατικής, αντεπαναστατικής επιδρομής του κεφαλαίου, με τη γενοκτονία του σιωνιστικού Ισραήλ στη Γάζα, την εθνοκάθαρση στη Δυτική Όχθη, την απάνθρωπη πολιορκία της ηρωικής Κούβας από τις ΗΠΑ και τις αλλεπάλληλες δολοφονικές ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις.
Απέναντι στη νέα δυστοπία, ιδιαίτερα μετά την τέταρτη δομική κρίση στην ιστορία του καπιταλισμού το 2008-2009, αναπτύσσονται, ποιοτικά και ποσοτικά, νέες αντιστάσεις, κινητοποιήσεις κι εξεγέρσεις στην Ευρώπη και ευρύτερα. Στη χώρα μας, όπου η εργατική τάξη και η νεολαία συνθλίβονται από τη μεγαλύτερη μεταπολεμικά εκμετάλλευση και εξαθλίωση λόγω της πρωτοφανούς, ληστρικής και εγκληματικής ιδιοποίησης του κοινωνικού και φυσικού πλούτου και της συσσωρευμένης ανά τους αιώνες ανθρώπινης γνώσης από τα πολυεθνικά πολυκλαδικά μονοπώλια, δεν έλειψαν –κάθε άλλο, μάλιστα– οι αγώνες. Είχαμε μαχητικό ξεσηκωμό με τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου τον Δεκέμβριο του 2008, μαζικό εργατικό αντιμνημονιακό αγώνα μερικά χρόνια αργότερα, αλλά και την ανεπανάληπτη πανελλαδική λαϊκή και νεολαιίστικη κινητοποίηση για τα Τέμπη.
Έχουμε, πλέον, όλο και πιο ριζοσπαστικές νεολαιίστικες κι εργατικές κινητοποιήσεις οι οποίες δίπλα στο «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία» βάζουν συνθήματα για μια αξιοβίωτη ζωή, που καταχτιέται όσο το κεφάλαιο χάνει κέρδη, ιδιοκτησία κι εξουσία. Καταχτιέται με αγώνα ενάντια στη δικτατορία των αγορών και των τεράτων των πολυεθνικών, των τραπεζών και των funds. Ελευθερία σήμερα σημαίνει διαρκή ρήξη και ασυμφιλίωτο αγώνα με το αστικό κράτος της καταστολής, της πρωτόγνωρης ηλεκτρονικής επιτήρησης και οικονομικής βίας.
Δίπλα στο «Έξω ΗΠΑ-ΝΑΤΟ» μπαίνουν σήμερα τα «Έξω οι βάσεις του θανάτου», «Όχι στις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις», «Όχι στους πολέμους του κεφαλαίου», μπαίνει η αντίθεση στην πολεμική οικονομία της ΕΕ και στη συνακόλουθη αντεργατική αντιδραστική επίθεση καταπάτησης των λαϊκών ελευθεριών και επιβολής «σιδερένιας φτέρνας» σε όσους δεν συμμορφώνονται προς «τας υποδείξεις». Μπαίνει η διεθνιστική μαχητική συμπαράσταση στον ηρωικό αγώνα του λαού της Παλαιστίνης για λευτεριά κι αυτοδιάθεση ενάντια στο κράτος-δολοφόνο του Ισραήλ και στους αμερικανονατοϊκούς συμμάχους του∙ αλλά και στον αγώνα για το σπάσιμο της πολιορκίας της Κούβας. Με άλλα λόγια, το «επανάσταση λαέ» του Νοέμβρη σηματοδοτεί σήμερα ένα αναγκαίο πολιτικό εργατικό λαϊκό κίνημα εξέγερσης και ανατροπής.

Οι αστικές τάξεις των ΗΠΑ και της Γαλλίας και η ΕΕ εξαπολύουν τα τάγματα εφόδου, βγάζουν στρατό στους δρόμους, απειλούν κι εφαρμόζουν «συνταγματικά έκτακτα μέτρα» ενάντια στον εξεγερτικό αγώνα, στους μετανάστες και στον «κομμουνισμό». Ενισχύουν συνειδητά τα πιο αντιδραστικά, φασιστικά τμήματα των πολιτικών εφεδρειών τους. Το εργατικό και το κομμουνιστικό κίνημα στη χώρα μας έχει αντιμετωπίσει παρόμοιες επιθέσεις, οι οποίες κλιμακώθηκαν μετεμφυλιακά με αποκορύφωμα τη στρατιωτική φασιστική Χούντα. Σε αυτό το κλίμα κινείται και προετοιμάζεται αναλόγως η κυβέρνηση της ΝΔ, καθώς και η αστική τάξη.
Η πείρα του Νοέμβρη δείχνει ότι η εργατική τάξη και η νέα γενιά μπορούν να σηκώσουν ξανά το ανάστημά τους. Να μη σκύψουν το κεφάλι στη νέα επίθεση. Το κρίσιμο ζήτημα είναι να μην ενσωματωθούν ξανά δυνάμεις της Αριστεράς στην επιχειρούμενη αντιλαϊκή ανασυγκρότηση του πολιτικού συστήματος. Να μην τη διευκολύνουν πάλι στο όνομα του «εκδημοκρατισμού» και της «κάθαρσης» του συστήματος. Να μην υποκύψουν στη δικτατορία της κοινοβουλευτικής αυταπάτης και τη βία του κρατικού και του μιντιακού ολοκληρωτισμού, που επιστρατεύει ιδιαίτερα στην περίοδο αυτή και φασιστικές και νεοναζιστικές δυνάμεις.

Ζητούμενο η ανατροπή του συσχετισμού μέσα στην Αριστερά

Όπως και στον αντιδικτατορικό αγώνα, έτσι και σήμερα, σε ακόμα μεγαλύτερο βαθμό, στο κίνημα και στην όποια εξεγερτική κατάσταση εκδηλώνονται κι εκφράζονται δύο τάσεις: Από τη μια, η απελευθέρωση των υπαρκτών διαθέσεων και δυνατοτήτων των μαζών, με αποτέλεσμα ένα ποιοτικό άλμα στον πολιτικό μαζικό αγώνα, με το ανώτερο δυνατό –στις δοσμένες συνθήκες– ανατρεπτικό περιεχόμενο, που αντιμετωπίζει κάθε φορά την αντεπαναστατική αντίδραση της αστικής πολιτικής. Από την άλλη εκδηλώνεται, στο αποκορύφωμά της μάλιστα, η ρεφορμιστική ηγεμονία στην Αριστερά και πιο συγκεκριμένα στο πρόγραμμα της υπαρκτής κομμουνιστικής Αριστεράς. Το άλλοθι, που διαψεύδεται από το κίνημα, είναι ότι «ο κόσμος δεν τραβάει». Το ζητούμενο, επομένως είναι η ανατροπή του συσχετισμού και μέσα στην Αριστερά με μια γραμμή πολιτικοποίησης και κλιμάκωσης των αγώνων στο επίπεδο της συνολικής ρήξης και άμεσης ανατροπής της αντεργατικής επιδρομής και μιας γενικότερης αντικαπιταλιστικής σύγκρουσης με το σύστημα που γεννά τον ολοκληρωτισμό.

Το κρίσιμο ζήτημα είναι να μην ενσωματωθούν ξανά δυνάμεις της Αριστεράς στην επιχειρούμενη αντιλαϊκή ανασυγκρότηση του πολιτικού συστήματος

Στο πλαίσιο αυτό, είναι αναγκαία η ιδεολογική, πολιτική και οργανωτική προετοιμασία για την αντιμετώπιση, με όρους κινήματος, οποιασδήποτε αντεπαναστατικής, προληπτικής ή και επιθετικής κίνησης σε βάρος του κινήματος και της Αριστεράς. Αυτή η έλλειψη ήταν βασική αιτία για την επιτυχία του χουντικού πραξικοπήματος το 1967. Η μελέτη αυτής της φάσης είναι απολύτως αναγκαία για απαντήσεις σε κρίσιμα ερωτήματα, όπως: Τι κάνεις σε φάση ήττας, με ποια γραμμή, ποια οργάνωση, ποιο κίνημα; Τι σημαίνει και πώς οργανώνεται η δουλειά σε φάση γενικότερης αντιδραστικής επίθεσης; Η κατάληψη της Νομικής και η εξέγερση του Πολυτεχνείου, για παράδειγμα, ήρθαν ως αποτέλεσμα μιας σκληρής, βασανιστικής και πολυεπίπεδης οργανωτικής και αγωνιστικής ωρίμανσης πεντέμισι πέτρινων χρόνων, με ιστορικό αποκορύφωμα το έτος 1973 με την άνοδο του μαζικού αγώνα.
Έχουμε ευθύνη, επίσης, να αναδείξουμε και να μελετήσουμε τον σημαντικό ρόλο της εργατικής τάξης, ιδιαίτερα της εργαζόμενης νεολαίας, στο αντιδικτατορικό κίνημα. Αυτό που ανέβασε τη φοιτητική κατάληψη και διαμόρφωσε την εξέγερση της 17ης Νοέμβρη, την «εξέγερση του Πολυτεχνείου», ήταν η λαϊκή εργατική κινητοποίηση γύρω από το Πολυτεχνείο στην Αθήνα και στις μεγάλες πόλεις. Το μεγαλύτερο κομμάτι ήταν νέοι εργάτες, οικοδόμοι, εργαζόμενοι μαθητές νυκτερινών γυμνασίων, σπουδαστές τεχνικών σχολών και ΟΑΕΔ.
Αυτοί οι αγωνιστές, όσοι επιστρατεύτηκαν μετά το χουντικό πραξικόπημα στην Κύπρο, έδωσαν αγωνιστικό παρόν και στα στρατόπεδα που παρουσιάστηκαν κόντρα στις χουντικές εντολές και διοικήσεις. Συμμετείχαν, μεταπολιτευτικά, ως πρωτοπόροι, στις απεργίες και τις μάχες του εργατικού κινήματος σε εργοστάσια, ναυπηγεία, οικοδομές κ.α. Οργανώθηκαν στις γραμμές αριστερών πολιτικών οργανώσεων. Η αριστερή επαναστατική τάση της μεταπολιτευτικής ΚΝΕ είχε μεγάλη συμβολή στη συγκρότηση νεολαιίστικου ταξικού ρεύματος χειραφέτησης και κομμουνιστικής οργάνωσης σε εργοστάσια, τεχνικές-επαγγελματικές σχολές και νυχτερινά γυμνάσια.

Συμβολή στα κρίσιμα ζητήματα στρατηγικής και τακτικής

Στα 50χρονα του Πολυτεχνείου, αναδείξαμε την ανάγκη να συμβάλουμε ως Νέο Αριστερό Ρεύμα στην προοπτική ενός Προγράμματος και Κόμματος Κομμουνιστικής Απελευθέρωσης στην εποχή του ολοκληρωτικού καπιταλισμού. Η συγκρότηση της Κομμουνιστικής Απελευθέρωσης αποτελεί ένα αποφασιστικό βήμα στην κατεύθυνση αυτή. Σε μια περίοδο που κλιμακώνεται επικίνδυνα η αντεργατική, αντεπαναστατική εκστρατεία του αστικού κοινωνικοπολιτικού μετώπου, έχουμε ευθύνη να αναλύουμε τη συγκεκριμένη κατάσταση για να συμβάλουμε με συγκεκριμένες απαντήσεις και επιλογές στα κρίσιμα ζητήματα στρατηγικής και τακτικής του κινήματος, του μετώπου και του κόμματος.

Για τη συγκρότηση του πολιτικού κινήματος της εργατικής τάξης και των συμμάχων της, ως υποκείμενου της ανατροπής και της τομής της επανάστασης στην εποχή μας αλλά και στις μάχες της περιόδου

Μελετάμε, επομένως, κριτικά την ιστορική εμπειρία του επαναστατικού κινήματος και του δικού μας εγχειρήματος. Μελετάμε και αξιοποιούμε συλλογικά την επαναστατική θεωρία του μαρξισμού, την επιστημονική διαλεκτική μεθοδολογία και την κοσμοθεωρητική αντίληψη για την αλλαγή κι όχι απλά την ερμηνεία του κόσμου. Το θεμελιακό έργο των Μαρξ, Ένγκελς και Λένιν, τη συμβολή στη δημιουργική του ανάπτυξη σπουδαίων επαναστατών όπως η Λούξεμπουργκ, ο Γκράμσι και τόσοι άλλοι. Στο σύνολο της δουλειάς μας είναι ανάγκη να αναδείξουμε ως κεντρικό κριτήριο και οδηγό της σκέψης και της πράξης μας, σε όλα τα επίπεδα, τη συγκρότηση του πολιτικού κινήματος της εργατικής τάξης και των συμμάχων της, ως υποκείμενου της ανατροπής και της τομής της επανάστασης στην εποχή μας αλλά και στις μάχες της περιόδου. Με στρατηγική κατεύθυνση το πρόγραμμα της εργατικής εξουσίας. Πρόγραμμα επαναστατικών μετασχηματισμών μετάβασης από τον καπιταλισμό στον αταξικό-ακρατικό σοσιαλισμό-κομμουνισμό. Με την ανάπτυξη και αξιοποίηση του παγκόσμιου εδώ και αιώνες αποθέματος ανθρώπινων γνώσεων, των επιτευγμάτων της επιστήμης και της τεχνολογίας. Για να ανθήσουν οι λαϊκές ελευθερίες, ο λαϊκός-εργατικός πολιτισμός και οι απελευθερωτικές τάσεις και ιδέες αιώνων στην κοινωνικοποιημένη ανθρωπότητα του Μαρξ.

Επίμετρο στην έκδοση της Πολιτικής Επιτροπής της Κομμουνιστικής Απελευθέρωσης με τίτλο Η φλόγα των εξεγέρσεων του χθες να φωτίσει τις επαναστάσεις του σήμερα, που θα κυκλοφορήσει μέσα στον Νοέμβρη.

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΠΡΙΝ που κυκλοφόρησε στις 14-15 Νοέμβρη 2026

Πηγή – Prin

ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Στήριξε την ανεξάρτητη ενημέρωση

Επίλεξε τη συνδρομή που προτιμάς. Η ασφαλής πληρωμή ολοκληρώνεται μέσω Stripe.