Ροή ΕιδήσεωνΗ απόκτηση ενός παιδιού συνεπάγεται πλέον αυξημένες οικονομικές υποχρεώσεις, οι οποίες δεν περιορίζονται στις καθημερινές ανάγκες ενός νέου μέλους της οικογένειας, αλλά επεκτείνονται στη στέγαση, την εκπαίδευση και γενικότερα στην εξασφάλιση ενός αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης.
Μιλώντας , ο οικονομολόγος Γιάννης Τελώνης χαρακτηρίζει την οικονομική κατάσταση έναν από τους κυριότερους παράγοντες στην απόφαση δημιουργίας οικογένειας, επισημαίνοντας ότι τα έξοδα που συνοδεύουν την απόκτηση ενός παιδιού είναι ιδιαίτερα αυξημένα.
Όπως εξηγεί, πέρα από τα συνηθισμένα έξοδα που προκύπτουν με την προσθήκη ενός νέου μέλους στην οικογένεια, υπάρχουν και σημαντικές δαπάνες που αφορούν την εκπαίδευση και άλλες ανάγκες, οι οποίες μεταφράζονται σε εξαιρετικά υψηλά ποσά.
Μάλιστα, παρατηρεί ότι οι οικογένειες με υψηλότερα εισοδήματα συχνά υπολογίζουν περισσότερο τις οικονομικές θυσίες που απαιτούνται για την απόκτηση ενός επιπλέον παιδιού, ενώ στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα φαίνεται να δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στην αξία της πολυμελούς οικογένειας παρά στο οικονομικό σκέλος.
Η στεγαστική κρίση αλλάζει τα δεδομένα
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδει ο κ. Τελώνης και στο στεγαστικό ζήτημα, το οποίο διαχρονικά επηρεάζει τον οικογενειακό προγραμματισμό στην Κύπρο.
Όπως αναφέρει, «παρά τις πραγματικές δυσκολίες που καταγράφονται σήμερα στην αγορά κατοικίας, το ποσοστό ιδιοκατοίκησης στην Κύπρο ανέρχεται περίπου στο 70%, επίπεδο υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Εξηγεί ότι, «η απόκτηση ιδιόκτητης κατοικίας αποτελεί παραδοσιακά ισχυρή επιθυμία για τους Κύπριους, καθώς η γη θεωρούνταν ανέκαθεν σημαντικό περιουσιακό στοιχείο, το οποίο περνούσε από γενιά σε γενιά».
Στο παρελθόν, μάλιστα, η ύπαρξη μεγάλων αγροτικών τεμαχίων, τα οποία μπορούσαν να μετατραπούν σε οικιστικά, επέτρεπε σε πολλές οικογένειες να εξασφαλίζουν οικόπεδα για τα παιδιά και τα εγγόνια τους.
Ωστόσο σύμφωνα με τον ίδιο, «αυτό το μοντέλο τείνει πλέον να εκλείψει, είτε επειδή οι οικογένειες έχουν εξαντλήσει το διαθέσιμο απόθεμα γης είτε επειδή οι συνθήκες έχουν αλλάξει, με την Κύπρο να προσεγγίζει σταδιακά ένα μοντέλο που θυμίζει περισσότερο τα ευρωπαϊκά δεδομένα».
«Το σπίτι πλέον είναι η πολυτέλεια των ψηλών εισοδηματικών τάξεων», αναφέρει χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι οι μεσαίες εισοδηματικές τάξεις καταλήγουν περισσότερο στην επιλογή διαμερισμάτων.
Την ίδια ώρα, εντοπίζει σημαντικό κενό στην κυπριακή στεγαστική πολιτική, καθώς, όπως επισημαίνει, σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα μπορούν να στηριχθούν στον δημόσιο τομέα για την εξασφάλιση στέγης, ενώ στην Κύπρο η κρατική στέγαση είναι σχεδόν ανύπαρκτη.
Σπουδές, εισόδημα και ηλικία καθυστερούν τη δημιουργία οικογένειας
Ο συνδυασμός οικονομικής σταθερότητας, αύξησης του εισοδήματος και ηλικίας φαίνεται να επηρεάζει σημαντικά και τον χρόνο κατά τον οποίο τα ζευγάρια αποφασίζουν να αποκτήσουν παιδιά.
Ο κ. Τελώνης επισημαίνει ότι, «αρκετοί νέοι συνεχίζουν σήμερα τις σπουδές τους, με αποτέλεσμα να εισέρχονται στην αγορά εργασίας σε μεγαλύτερη ηλικία σε σχέση με προηγούμενες γενιές».
«Ο νέος που μπαίνει στην αγορά εργασίας μετά από σπουδές δεν είναι ο 18άρης και ο 20άρης, είναι ο 25άρης και ο 30άρης», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Όπως σημειώνει, αρκετοί εισέρχονται πλέον στην αγορά εργασίας ακόμη και σε ηλικία 30-32 ετών, γεγονός που επηρεάζει και τον οικογενειακό προγραμματισμό.
Παράλληλα, ιδιαίτερα σημαντική χαρακτηρίζει την εργασιακή ασφάλεια, τονίζοντας ότι, με βάση την κουλτούρα και τη νοοτροπία που επικρατεί στην Κύπρο, η εξασφάλιση σταθερής εργασίας αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τη δημιουργία οικογένειας.
Τα σημερινά επιδόματα
Ανεπαρκείς θεωρεί τις σημερινές κρατικές παροχές και τα επιδόματα για την ενθάρρυνση της απόκτησης παιδιών ο οικονομολόγος.
Ερωτηθείς κατά πόσο τα υφιστάμενα μέτρα είναι αρκετά, απαντά χαρακτηριστικά: «Σίγουρα όχι».
Την ίδια ώρα, υπογραμμίζει ότι απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στον σχεδιασμό των επιδομάτων, ώστε να είναι στοχευμένα και να εξυπηρετούν συγκεκριμένους σκοπούς, ανταποκρινόμενα στις πραγματικές ανάγκες των οικογενειών.
Κίνητρα επαναπατρισμού για αντιμετώπιση της υπογεννητικότητας
Η υπογεννητικότητα, σύμφωνα με τον Γιάννη Τελώνη, είναι ένα πρόβλημα που δεν μπορεί να διορθωθεί άμεσα, καθώς θα χρειαστούν χρόνια για να αντιστραφεί η σημερινή κατάσταση.
Όπως επισημαίνει, η αντιμετώπισή της, «δεν θα πρέπει να περιορίζεται αποκλειστικά στα ζευγάρια που βρίσκονται ήδη στην Κύπρο, αλλά να επεκτείνεται και στην προσέλκυση Κυπρίων και Ελλαδιτών που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ενίσχυση του πληθυσμού, μέσα από τα κατάλληλα κίνητρα».
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στους Κύπριους που εργάζονται και διαπρέπουν στο εξωτερικό, τονίζοντας ότι θα πρέπει να εξεταστούν τρόποι ενθάρρυνσης της επιστροφής τους στην Κύπρο.
«Πρέπει να αρχίσουμε να κοιτάζουμε το πρόβλημα όχι μόνο στατικά, με τα υπάρχοντα ζευγάρια στην Κύπρο, αλλά πρέπει να βλέπουμε και πώς μπορούμε να ενθαρρύνουμε τους Κύπριους να έρθουν πίσω στην Κύπρο για να αυξήσουμε τον πληθυσμό μας», αναφέρει.
Ενδεικτικό του μεγέθους της πρόκλησης για την κυπριακή αγορά εργασίας είναι, σύμφωνα με τον ίδιο, το γεγονός ότι περίπου το 28% του εργατικού δυναμικού αποτελείται από ξένους εργαζομένους.
Όπως διευκρινίζει, πρόκειται για εργαζομένους που έχουν έρθει στην Κύπρο για να εργαστούν και όχι απαραίτητα για άτομα που είναι μόνιμα εγκατεστημένα στη χώρα.
Καταλήγοντας, ο οικονομολόγος χαρακτηρίζει σοβαρό το ζήτημα της υπογεννητικότητας, υπογραμμίζοντας ότι οι επιπτώσεις του δεν περιορίζονται στη δημογραφική εικόνα, αλλά συνδέονται και με τις μελλοντικές ανάγκες της κυπριακής οικονομίας.
Μάλιστα, αναφερόμενος στις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα, σημειώνει ότι, κατά τη δική του ιεράρχηση, πρώτο βρίσκεται το Κυπριακό, δεύτερο το ζήτημα της ενέργειας και τρίτο η υπογεννητικότητα.
