Αδικαιολόγητο επίδομα αιχμαλώτου πολέμου σε 8 πρόσωπα. «Μπάχαλο» το μητρώο

Στο μικροσκόπιο της Ελεγκτικής Υπηρεσίας τέθηκαν οι αιχμάλωτοι πολέμου κατά την τουρκική εισβολή του 1974 στους οποίους παραχωρούνται τιμητικά ωφελήματα από τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΥΚΑ), ενώ, υπό προϋποθέσεις, παρέχεται και επίδομα φροντίδας από την Υπηρεσία Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας.

Κατά το 2025, 852 πρόσωπα έλαβαν τουλάχιστον ένα από τα σχετικά ωφελήματα. Σκοπός του ελέγχου της Υπηρεσίας ήταν να διαπιστωθεί κατά πόσο η ιδιότητα του αιχμαλώτου επιβεβαιώνεται με επαρκή και επαληθεύσιμη τεκμηρίωση και κατά πόσο τα σχετικά ωφελήματα καταβάλλονται στους πραγματικούς δικαιούχους. Για τον σκοπό αυτό αντιπαραβλήθηκαν στοιχεία των ΥΚΑ και της ΥΔΕΠ με το Μητρώο Αιχμαλώτων του Υπουργείου Άμυνας (ΥΠΑΜ), τα Στρατολογικά Μητρώα και το αρχείο αιχμαλώτων του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού.

Ο δειγματοληπτικός έλεγχός των Ελεγκτών ανέδειξε 8 περιπτώσεις, από τους 852 λήπτες ωφελήματος για τους οποίους, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, δεν φαίνεται να δικαιολογείται η καταβολή ωφελήματος.

ΔΕΙΤΕ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΔΩ

Όπως αναφέρει ο Γενικός Ελεγκτής Ανδρέας Παπακωνσταντίνου αναφέρει ότι «ο αριθμός των μη δικαιούχων που λαμβάνουν επίδομα ενδεχομένως να είναι μεγαλύτερος αφού ο έλεγχός μας δεν ήταν εξαντλητικός αλλά περιορίστηκε σε συγκεκριμένο δείγμα».

Προσθέτει παράλληλα ότι «τα Στρατολογικά Μητρώα, τα οποία αποτελούν τη βάση δημιουργίας του Μητρώου Αιχμαλώτων, περιέχουν εγγραφές χαμηλής αξιοπιστίας και περιορισμένης ή καθόλου τεκμηρίωσης».

Πάντως, ο Γενικός Ελεγκτής σημείωνει ότι «οφείλουμε, να αναγνωρίσουμε τις ιδιάζουσες συνθήκες υπό τις οποίες δημιουργήθηκαν τα Στρατολογικά Μητρώα. Η εισβολή, η απώλεια αρχείων, η ελλιπής αρχική καταγραφή και μεταγενέστερες καταχωρίσεις, ακόμη και πολλά χρόνια μετά, δημιούργησαν αντικειμενικές δυσκολίες, οι οποίες δεν μπορούν να αγνοηθούν. Επίσης είναι γεγονός ότι οι κατηγορίες των δικαιούχων αυξήθηκαν ή επεκτάθηκαν δια μέσου των χρόνων, με κανονισμούς και Αποφάσεις ΥΣ, χωρίς να υπάρχει εκ μέρους της πολιτείας, εξ’ αρχής ένα καθορισμένο πλαίσιο. Αυτό δημιούργησε ένα σύνθετο σύστημα δικαιούχων και διαφορετικών επιδομάτων, που για τη διαχείριση του, απαιτείται δυσανάλογα αυξημένη διοικητική προσπάθεια».

Ωστόσο, τονίζει ότι «τα πιο πάνω όμως δεν δικαιολογούν τη διαιώνιση των αδυναμιών, ειδικά όταν αυτές μετατρέπουν ένα μη αιχμάλωτο πολέμου σε λήπτη επιδόματος. Οι σημερινές διαδικασίες παραμένουν κατακερματισμένες και, σε σημαντικό βαθμό, χειρωνακτικές, γεγονός που δημιουργεί αυξημένο κίνδυνο λαθών και παραλείψεων, χωρίς αυτό να αποκλείει την πιθανότητα κάποια λάθη να έγιναν από πρόθεση».

Οπως σημειώνει, «ενδεχομένως η ευαισθησία του θέματος διαχρονικά να επέφερε στους αρμοδίους διστακτικότητα στην επανεξέταση και τακτοποίηση των μητρώων. Ίσως, συνειδητά ή ασυνείδητα, να μην καταβλήθηκε ιδιαίτερη προσπάθεια προς επικαιροποίηση των μητρώων αφενός λόγω των δυσκολιών που αναφέρθηκαν και αφετέρου στη βάση της λογικής ότι ο χρόνος θα επιλύσει το πρόβλημα. Αυτό, όμως, δεν είναι αποδεκτό. Παρά τις υπαρκτές δυσκολίες, και στη βάση των ευρημάτων που παρουσιάζουμε στην Έκθεση, το αρμόδιο Υπουργείο καλείται να λάβει τα δέοντα μέτρα ώστε να περιοριστεί στο μέγιστο δυνατό βαθμό ο κίνδυνος λαθών στην καταβολή των επιδομάτων».

Απουσία ενιαίας, πλήρης και επαληθεύσιμης βάσης δεδομένων

Σύμφωνα με την έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, ο έλεγχος δεν κατέδειξε απλώς μεμονωμένες λανθασμένες ή ελλιπείς εγγραφές. Ανέδειξε ένα ευρύτερο πρόβλημα: δεν υπάρχει σήμερα μία ενιαία, πλήρης και επαληθεύσιμη βάση δεδομένων, στην οποία να μπορούν να στηριχθούν με επαρκή διασφάλιση όλες οι αρμόδιες υπηρεσίες για την αναγνώριση και την πληρωμή των δικαιούχων.

Σύνοψη αποτελεσμάτων

1.1 Σύνθετο και μη πλήρως εναρμονισμένο πλαίσιο

Η παραχώρηση των ωφελημάτων ρυθμίζεται από τον Ν.120(Ι)/2008 και σειρά Αποφάσεων του Υπουργικού Συμβουλίου. Οι Αποφάσεις που διέπουν ορισμένα από τα ωφελήματα δεν παραπέμπουν στον Νόμο ούτε καθορίζουν με τον ίδιο τρόπο την τεκμηρίωση της ιδιότητας του αιχμαλώτου. Η πολυδιάσπαση αυτή δυσχεραίνει την ενιαία και συνεπή εφαρμογή των προϋποθέσεων.

1.2 Η προβλεπόμενη πιστοποίηση δεν εφαρμόζεται όπως ορίζει η νομοθεσία

Ο Ν.120(Ι)/2008 αναγνωρίζει ως τεκμήριο αιχμαλωσίας πολέμου σχετικό πιστοποιητικό που εκδίδεται από τον Κυπριακό Ερυθρό Σταυρό ή την Εθνική Φρουρά (ΕΦ), στη βάση σχετικού Μητρώου που τηρεί το ΥΠΑΜ. Η ΕΦ, όμως, δεν εκδίδει ειδικό πιστοποιητικό αιχμαλώτου. Εκδίδει, κατόπιν αίτησης, Πιστοποιητικό Στρατολογικής Κατάστασης Τύπου «Α», χωρίς να τηρεί αντίγραφο του εκδοθέντος πιστοποιητικού. Ως αποτέλεσμα, δεν διασφαλίζεται πλήρες ίχνος ελέγχου που να επιτρέπει μεταγενέστερη επαλήθευση της πιστοποίησης.

1.3 Περιπτώσεις καταβολής ωφελημάτων χωρίς τεκμηρίωση

Από τις 832 περιπτώσεις που λαμβάνουν ωφελήματα ως στρατεύσιμοι αιχμάλωτοι πολέμου από τις ΥΚΑ, εντοπίστηκαν 15 λήπτες οι οποίοι δεν περιλαμβάνονταν ούτε στο Μητρώο Αιχμαλώτων του ΥΠΑΜ ούτε στο αρχείο του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού.

Από τον περαιτέρω έλεγχο στα Στρατολογικά Μητρώα (τα οποία αποτελούν την ουσιαστική βάση ετοιμασίας των Μητρώων Αιχμαλώτων), για τις έξι περιπτώσεις επιβεβαιώθηκε ότι είχαν διατελέσει αιχμάλωτοι, οπότε λανθασμένα δεν περιλαμβάνονταν στο Μητρών Αιχμαλώτων του ΥΠΑΜ και για τρεις ότι είχαν συλληφθεί ως όμηροι και, συνεπώς, δικαιούνται σχετικό ωφέλημα, όχι όμως ως στρατεύσιμοι αιχμάλωτοι πολέμου.

Για τις υπόλοιπες έξι περιπτώσεις δεν εντοπίστηκε, στα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιόν μας, τεκμηρίωση ότι τα πρόσωπα είχαν διατελέσει αιχμάλωτοι πολέμου. Κατά συνέπεια, η καταβολή ωφελήματος με την ιδιότητα αυτή δεν τεκμηριώνεται.

1.4 Ανεπαρκές ίχνος ελέγχου στις ΥΚΑ

Οι ΥΚΑ ανέφεραν ότι η ιδιότητα του αιχμαλώτου επιβεβαιώνεται μέσω του Μητρώου του ΥΠΑΜ, ηλεκτρονικών αρχείων των Στρατολογικών Γραφείων ή γραπτής επιβεβαίωσης από το ΥΠΑΜ. Ωστόσο, κατά τον επιτόπιο έλεγχο που διενεργήθηκε για τις 15 περιπτώσεις ληπτών ωφελήματος που δεν ήταν καταχωρισμένοι στο Μητρώο του ΥΠΑΜ ή το αρχείο του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού, δεν εντοπίστηκαν στοιχεία ή παραστατικά που να τεκμηριώνουν την εφαρμογή των διαδικασιών αυτών. Επιπλέον, το αντίγραφο του Μητρώου Αιχμαλώτων που τηρούν οι ΥΚΑ δεν επικαιροποιείται.

1.5 Λανθασμένες και ελλιπείς εγγραφές στο Μητρώο Αιχμαλώτων

Από την αντιπαραβολή του συνόλου των 852 ληπτών ωφελήματος με τις καταχωρίσεις του αρχείου του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού και του Μητρώου Αιχμαλώτων του ΥΠΑΜ εντοπίσαμε 20 περιπτώσεις που δεν ήταν καταχωρισμένες πουθενά και 130 περιπτώσεις που ήταν καταχωρισμένες στο αρχείο του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού αλλά όχι στο Μητρώο Αιχμαλώτων. Από αυτές τις 130 περιπτώσεις επιλέχθηκαν για περαιτέρω έλεγχο, ως προς τις σχετικές καταχωρίσεις στα Στρατολογικά Μητρώα, εκείνες που αφορούσαν στα Στρατολογικά Γραφεία Λευκωσίας, Κερύνειας και Μόρφου, οι οποίες ανέρχονται σε 77. Από το έλεγχο εντοπίστηκαν δύο λανθασμένες καταχωρίσεις που αφορούν σε πρόσωπα που λαμβάνουν ωφέλημα ως στρατεύσιμοι αιχμάλωτοι πολέμου, χωρίς αυτό να τεκμηριώνεται από τις καταχωρίσεις στα Στρατολογικά Μητρώα. Τα ευρήματα καταδεικνύουν αδυναμίες τόσο ως προς την ακρίβεια όσο και ως προς την πληρότητα του Μητρώου.

1.6 Περιορισμένη δυνατότητα επαλήθευσης των Στρατολογικών Μητρώων

Τα Στρατολογικά Μητρώα, στα οποία βασίστηκε το Μητρώο Αιχμαλώτων, παρουσιάζουν ουσιώδεις ελλείψεις. Σε 39 από τις 77 περιπτώσεις που εξετάστηκαν απουσίαζαν βασικά στοιχεία, όπως η Μονάδα υπηρεσίας ή οι ημερομηνίες έναρξης και λήξης της αιχμαλωσίας. Διαπιστώθηκαν επίσης μεταγενέστερες καταχωρίσεις, ακόμη και πολλά χρόνια μετά το 1974. Σύμφωνα με τις αρμόδιες υπηρεσίες, αυτές στηρίχθηκαν σε δικαιολογητικά που έκτοτε έχουν καταστραφεί, με αποτέλεσμα να μην είναι σήμερα δυνατή η επαλήθευσή τους. Σε πρόσθετο δείγμα έξι περιπτώσεων που εξετάστηκε δεν κατέστη δυνατό να εντοπιστούν συμπληρωματικά ιστορικά στοιχεία, καθώς, σύμφωνα με την ΕΦ, τα σχετικά αρχεία των Μονάδων είχαν απολεσθεί κατά την εισβολή.

Οι αδυναμίες που διαπιστώθηκαν από τον έλεγχο συνοψίζονται στο πιο κάτω γράφημα:

Πηγή – Cyprus Times

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy