Από τα Φάρσαλα στην Ακρόπολη: η συντηρήτρια που φροντίζει το μνημείο της Αρχαίας Ελλάδας – «Έχω κλάψει μπροστά στον Παρθενώνα»

Η Ελένη Αγγελακοπούλου, προϊσταμένη του τμήματος συντήρησης της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης, μιλάει στην ισπανική εφημερίδα El Pais.

Η Μαίρη Μπίαρντ γράφει στο βιβλίο της για τον Παρθενώνα ότι πρόκειται για το μνημείο που έχει κάνει τους περισσότερους ανθρώπους να δακρύσουν, ίσως μόνο μετά το Ταζ Μαχάλ. Η Ελένη Αγγελακοπούλου παραδέχεται ότι κι εκείνη έχει κλάψει μπροστά του. Η εξομολόγησή της έχει ιδιαίτερο βάρος, γιατί η ίδια δουλεύει στον ναό εδώ και 15 χρόνια, ως προϊσταμένη του τμήματος συντήρησης της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων Ακρόπολης. Τα μάτια της βούρκωσαν τον περασμένο Ιούνιο, όταν είδε επιτέλους τον Παρθενώνα χωρίς σκαλωσιές.

«Είναι ένα μνημείο που προκαλεί αυτή την ένταση στους ανθρώπους, λόγω της κλίμακας, της αρμονίας και της ομορφιάς του», είπε μιλώντας στην ισπανική El País στη Βαρκελώνη. Εκεί συμμετείχε σε σεμινάριο του Κέντρου Αποκατάστασης Κινητής Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Καταλονίας.

15 χρόνια πάνω στον Παρθενώνα

Η 52χρονη συντηρήτρια, με τα σκούρα μαλλιά και τα σκούρα μάτια της, θύμισε στον συντάκτη Χαθίντο Αντόν την Ειρήνη Παππά στις «Τρωάδες» του Μιχάλη Κακογιάννη. Όταν εκείνος της είπε ότι κατάγεται από τη Λάρισα, την πατρίδα του Αχιλλέα, η Αγγελακοπούλου τον διόρθωσε με χιούμορ. Γεννήθηκε στα κοντινά Φάρσαλα, ένα μικρό μέρος που ακούγεται λιγότερο επιβλητικό. Όταν ο συνομιλητής της θυμήθηκε ότι εκεί ο Ιούλιος Καίσαρας νίκησε τον Πομπήιο, η ίδια χάρηκε που ήξερε τον τόπο της.

Τον ενθουσιασμό για τα Φάρσαλα και τον Παρθενώνα τον μετριάζει η ίδια. Η δουλειά της, εξηγεί, είναι βαθιά τεχνική. Είναι χημικός μηχανικός και ερευνά τα υλικά συντήρησης και αποκατάστασης των ιστορικών μνημείων. Έχει εστιάσει κυρίως στα ίχνη πολυχρωμίας στα αρχιτεκτονικά μέλη του Παρθενώνα, όπως αυτά που σώζονται στη σίμη, το κατώτερο κεκλιμένο άκρο του αετώματος που λειτουργούσε ως υδρορροή.

«Ο Παρθενώνας ενσαρκώνει ένα ιδανικό ζωής και ομορφιάς»

Στην ερώτηση αν τα βαμμένα κλασικά μνημεία ήταν τελικά κάπως κιτς, η απάντησή της είναι κατηγορηματική. «Καθόλου!». Ορισμένες αναπαραστάσεις ίσως δίνουν αυτή την εντύπωση, όμως το πρωτότυπο έργο ήταν εξαιρετικό. Ήταν φτιαγμένο με την εγκαυστική τεχνική, με κερί μέλισσας ως συνδετικό υλικό. Και δεν ζωγράφιζαν πάνω σε οποιοδήποτε υλικό, αλλά πάνω στο μάρμαρο, μια ξεχωριστή, φωτεινή πέτρα που το όνομά της παραπέμπει στη λάμψη.

Το αποτέλεσμα, λέει, ήταν εκθαμβωτικό, όμορφο και θαυμαστό. Το χρώμα δεν θεωρούνταν απλή επικάλυψη αλλά στοιχείο χωρίς το οποίο ένα μνημείο ή ένα άγαλμα δεν ήταν ολοκληρωμένο. Θυμίζει ότι ο ίδιος ο Πραξιτέλης θεωρούσε τα αγάλματά του ημιτελή μέχρι να τα ζωγραφίσει ο Νικίας.

Το πώς έμοιαζε ο αρχικός Παρθενώνας, κατά την Αγγελακοπούλου, δεν χρειάζεται να το φανταστούμε, γιατί το γνωρίζουμε. Τα χρώματα της αρχαιότητας φαίνονται σε αρκετά σημεία, υπάρχουν άθικτες επιφάνειες και πλήθος πληροφοριών. Το πιο συναρπαστικό κομμάτι της δουλειάς της, λέει, είναι ότι βρίσκεται τόσο κοντά στην πραγματική όψη του μνημείου. Ο ναός αντανακλούσε τη φύση και τη σοφία της, σε μια λογική που δεν απέχει πολύ από τη σκέψη του Γκαουντί.

Χρήσιμες για τη συντήρηση αποδείχθηκαν και οι απεικονίσεις των μνημείων της Ακρόπολης από τους περιηγητές του Grand Tour τον 18ο και τον 19ο αιώνα. Έχουν όμως πολλές αποκλίσεις, εξηγεί, αφού οι δημιουργοί τους δεν ήταν επιστήμονες, δεν είχαν ακριβή εργαλεία και έβαζαν αρκετή φαντασία.

Σήμερα η επιστήμη διαθέτει ένα εξαιρετικό τεχνολογικό οπλοστάσιο, και ελάχιστα θραύσματα αρκούν για να αναπαρασταθεί ολόκληρη η όψη ενός αρχιτεκτονικού μέλους. Ακόμη και για το χαμένο χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς που στεκόταν μέσα στον Παρθενώνα, η εικόνα του είναι γνωστή από ρωμαϊκά αντίγραφα, αν και όχι η ακριβής διάταξη του χρυσού και του ελεφαντόδοντου.

Όταν τη ρώτησαν αν προτιμά τον Παρθενώνα ή το Ερέχθειο, αρνήθηκε να διαλέξει. «Τι ερώτηση», είπε. Δεν είναι ζήτημα προτίμησης. Το Ερέχθειο έχει υπέροχο διάκοσμο, και κάθε κτίριο της Ακρόπολης έχει τη δική του προσωπικότητα και είναι μοναδικό. Για την Καρυάτιδα που βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο, μία από τις έξι, διευκρινίζει ότι προς το παρόν δεν περιλαμβάνεται στις διαπραγματεύσεις για τα Γλυπτά του Παρθενώνα.

Για την πορεία των συζητήσεων δεν θέλει να πει πολλά, γιατί δεν είναι δική της αρμοδιότητα. «Φυσικά πιστεύω ότι πρέπει να επιστρέψουν. Ελπίζω να το δω να συμβαίνει», λέει. Είναι βέβαιη ότι οι απλοί Έλληνες νιώθουν δική τους τη διεκδίκηση: δεν θα έλεγε ότι αλλάζει τη ζωή τους, γιατί έχουν πολλά προβλήματα, όμως για όλους είναι κάτι πολύ σημαντικό.

«Ο Σπέερ δεν θα μπορούσε να τον σχεδιάσει»

Στους επισκέπτες της Ακρόπολης προτείνει να μπουν στον ναό της Αθηνάς Νίκης, κάτι που απαιτεί ειδική άδεια. Τους συμβουλεύει επίσης να προσέξουν τις λεπτομέρειες που δείχνουν ότι τα Προπύλαια δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ, επειδή ξέσπασε ο Πελοποννησιακός Πόλεμος. Στον Παρθενώνα αξίζει να δουν τις αρχιτεκτονικές εκλεπτύνσεις, όπως την ένταση, τη διόγκωση των κιόνων, και την καμπυλότητα του στυλοβάτη. Παραδέχεται ότι υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που αμφισβητούν πως αυτές οι διορθώσεις υπήρξαν.

Ο συνομιλητής της επιχείρησε στο τέλος να την προκαλέσει: ο Παρθενώνας είναι δημιούργημα μιας δουλοκτητικής, ιμπεριαλιστικής και μισογυνικής κοινωνίας, όπως ήταν η Αθήνα του Περικλή. Η Αγγελακοπούλου κατάλαβε αμέσως πού το πήγαινε. «Ο Περικλής δεν ήταν Χίτλερ, ούτε ο Παρθενώνας φτηνή προπαγάνδα», απάντησε. «Ο Άλμπερτ Σπέερ, ο αρχιτέκτονας του Τρίτου Ράιχ, δεν θα μπορούσε να τον έχει σχεδιάσει. Ενσαρκώνει ένα υψηλό ιδανικό ζωής και ομορφιάς. Γι’ αυτό μας κάνει να δακρύζουμε».

Πηγή – iefimerida

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy