Γιατί η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να καταργήσει τις ετικέτες τιμής

Η παραδοσιακή ετικέτα τιμής αποτελεί εδώ και δεκαετίες ένα κοινό μέτρο αξίας για τους καταναλωτές. Τώρα, ειδικοί προειδοποιούν ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να επιτρέψει στους λιανοπωλητές στις ΗΠΑ, να χρεώνουν διαφορετικές τιμές σε κάθε καταναλωτή, ανάλογα με τα προσωπικά του δεδομένα.

Η Λίντσεϊ Όουενς, διευθύνουσα σύμβουλος της Groundwork Collaborative, μιας μη κερδοσκοπικής δεξαμενής σκέψης που επικεντρώνεται στην οικονομική πολιτική, δήλωσε ότι η τεχνητή νοημοσύνη απειλεί να ανατρέψει την καθιερωμένη πρακτική των ενιαίων τιμών για τους καταναλωτές. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ανατρέψει κανόνες που ισχύουν από τη δεκαετία του 1860, όταν ο πρωτοπόρος έμπορος Τζον Γουαναμέικερ καθιέρωσε τις σταθερές τιμές στο πολυκατάστημά του στη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ.

«Η αναγραφόμενη τιμή ήταν καθοριστικής σημασίας για τους καταναλωτές και πιστεύω ότι η ετικέτα τιμής κινδυνεύει να εξαφανιστεί», δήλωσε στο CBS News η Όουενς, ειδική στην προστασία των καταναλωτών. «Η δυνατότητα να προβλέπεις τις δαπάνες σου είναι πραγματικά απαραίτητη όταν έχεις περιορισμένο προϋπολογισμό. Το να γνωρίζεις πόσο θα κοστίσει ένα προϊόν από τη μία εβδομάδα στην άλλη, ήταν ένα από τα πλεονεκτήματα της αναγραφόμενης τιμής», σημείωσε.

Μια τιμή αποκλειστικά για εσάς

Η τιμολόγηση με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης βασίζεται στη λεγόμενη «δυναμική τιμολόγηση», την οποία οι επιχειρήσεις χρησιμοποιούν εδώ και δεκαετίες για να προσαρμόζουν τις τιμές ανάλογα με τις μεταβολές στην προσφορά και τη ζήτηση, τις καιρικές συνθήκες, την ώρα της ημέρας και άλλους παράγοντες.

Ωστόσο, οι εταιρείες δεν σταματούν εκεί. Σύμφωνα με την Όουενς, οι λιανοπωλητές αρχίζουν πλέον να δοκιμάζουν νέους τρόπους καθορισμού των τιμών, με βάση την ταυτότητα του καταναλωτή, τον τόπο κατοικίας του και πλήθος άλλων πληροφοριών που αντλούνται μέσω της τεχνητής νοημοσύνης. Η πρακτική αυτή είναι γνωστή ανεπίσημα ως εξατομικευμένη ή «παρακολούθηση» τιμολόγησης (surveillance pricing). Παράλληλα, η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει στις εταιρείες ένα ισχυρό νέο εργαλείο για τη συνεχή ανάλυση τεράστιου όγκου, διαφορετικών μεταξύ τους δεδομένων, με στόχο την εξαγωγή συμπερασμάτων για τη συμπεριφορά των καταναλωτών.

«Οι τεχνολογίες αυτές μπορούν να δώσουν στις επιχειρήσεις τη δυνατότητα να συλλέγουν, να επεξεργάζονται και να αναλύουν τεράστιες ποσότητες δεδομένων καταναλωτών, οδηγώντας σε πιο λεπτομερή, δυναμική και εξατομικευμένη τιμολόγηση από ό,τι έχουμε δει μέχρι σήμερα», ανέφεραν αναλυτές της εταιρείας οικονομικών συμβούλων Cornerstone Research σε έκθεση του 2025.

Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με την Όουενς, είναι ότι οι λιανοπωλητές θα μπορούσαν να αξιοποιούν τα τεράστια αποθέματα δεδομένων που ήδη συλλέγουν για να καθορίζουν τις τιμές όχι με βάση την αξία ενός προϊόντος, αλλά το μέγιστο ποσό που εκτιμούν ότι είναι διατεθειμένος να πληρώσει κάθε καταναλωτής.

Σήμερα, η τιμολόγηση αυτού του τύπου, όπως εφαρμόζεται από την Uber, μεταβάλλεται συνήθως ανάλογα με παράγοντες όπως ο αριθμός των διαθέσιμων οδηγών και η ζήτηση των επιβατών σε μια συγκεκριμένη αγορά. Με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, όμως, οι εταιρείες θα μπορούσαν να αξιοποιούν και το προσωπικό καταναλωτικό προφίλ κάθε πελάτη, προκειμένου να του προσφέρουν μια εξατομικευμένη τιμή, εξήγησε η Όουενς.

Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι μια μορφή διαπραγμάτευσης με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, όπου οι καταναλωτές θα έρχονται αντιμέτωποι με τιμές που μεταβάλλονται διαρκώς, ανάλογα με παράγοντες οι οποίοι σε μεγάλο βαθμό παραμένουν άγνωστοι σε αυτούς.

«Η τεχνολογία επιτρέπει στις εταιρείες να σταματήσουν να καθορίζουν τιμές για τα προϊόντα και να αρχίσουν να καθορίζουν τιμές συγκεκριμένα για εσάς», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Τι αποκάλυψε έρευνα

Τον Δεκέμβριο, η Groundwork Collaborative και η οργάνωση προστασίας καταναλωτών Consumer Reports δημοσίευσαν μια έκθεση σχετικά με ένα πιλοτικό πρόγραμμα της πλατφόρμας ηλεκτρονικών αγορών τροφίμων Instacart, το οποίο χρησιμοποιούσε τεχνητή νοημοσύνη για να εμφανίζει ταυτόχρονα σε διαφορετικούς πελάτες διαφορετικές τιμές για τα ίδια προϊόντα από το ίδιο κατάστημα. Το πιλοτικό πρόγραμμα αξιοποίησε την τεχνολογία της Eversight, την οποία εξαγόρασε η Instacart το 2022. Η πλατφόρμα λογισμικού της εταιρείας έχει σχεδιαστεί για την εφαρμογή συστημάτων τιμολόγησης με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης.

Το πρόγραμμα διεξάγει πειράματα, ορίζοντας διαφορετικές τιμές για διαφορετικούς καταναλωτές και συλλέγοντας στοιχεία για τις αντιδράσεις τους- όπως για παράδειγμα, αν προχωρούν στην αγορά ενός προϊόντος ή όχι. Η έρευνα διαπίστωσε ότι καλάθια αγορών με ακριβώς τα ίδια προϊόντα κόστιζαν έως και 23% περισσότερο για ορισμένους πελάτες. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της Groundwork Collaborative και της Consumer Reports, η διαφορά αυτή θα μπορούσε να μεταφραστεί σε επιπλέον επιβάρυνση περίπου 1.200 δολαρίων ετησίως για μια τετραμελή οικογένεια.

Η Instacart αμφισβήτησε τα ευρήματα της έκθεσης. Σε δηλώσεις της στο CBS News, υποστήριξε ότι η διαφορά των 1.200 δολαρίων μεταξύ ορισμένων καταναλωτών βασιζόταν σε ένα «μη αντιπροσωπευτικό» καλάθι αγορών, στο οποίο κάθε προϊόν εμφάνιζε τη μέγιστη δυνατή απόκλιση τιμής. Η εταιρεία ανέφερε επίσης ότι δεν χρησιμοποιεί προσωπικά δεδομένα των καταναλωτών, συμπεριλαμβανομένων χαρακτηριστικών που προστατεύονται από την ομοσπονδιακή νομοθεσία, όπως η φυλή ή το φύλο, για τον καθορισμό των τιμών. Τον Δεκέμβριο, ωστόσο, η Instacart ανακοίνωσε ότι θα σταματήσει να χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη για να επιτρέπει στους λιανοπωλητές να χρεώνουν διαφορετικές τιμές για πανομοιότυπα προϊόντα στην πλατφόρμα της.

Τι θα μπορούσε να αλλάξει στο μέλλον

Σύμφωνα με την Όουενς, και άλλες εταιρείες έχουν αρχίσει να πειραματίζονται με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης για την εξατομικευμένη τιμολόγηση, αξιοποιώντας δεδομένα όπως το ιστορικό περιήγησης στο διαδίκτυο, το εισόδημα, τον ταχυδρομικό κώδικα ή την οικογενειακή κατάσταση των καταναλωτών. Σε ξεχωριστή έρευνα που δημοσίευσε αυτόν τον μήνα, η Groundwork Collaborative ανέφερε ότι το Walmart είχε καταθέσει αιτήσεις για διπλώματα ευρεσιτεχνίας σχετικά με τεχνολογίες που θα επέτρεπαν στην εταιρεία να δημιουργεί λεπτομερή προφίλ πελατών και να τα χρησιμοποιεί για τον καθορισμό εξατομικευμένων τιμών.

Όπως έγραψαν η Όουενς και ο συντάκτης της έρευνας, τέτοιες τεχνολογίες, όπως οι ηλεκτρονικές ετικέτες στα ράφια, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ώστε ένας καταναλωτής να χρεώνεται «διαφορετική τιμή από τον πελάτη που βρίσκεται μπροστά του στην ουρά του ταμείου». Σύμφωνα με την Groundwork Collaborative, μία από τις αιτήσεις διπλώματος ευρεσιτεχνίας δείχνει ότι το Walmart έχει ήδη αναπτύξει τεχνολογία που μπορεί να προσαρμόζει τις τιμές ανάλογα με τα προϊόντα που βρίσκονται στο καλάθι ενός πελάτη.

«Αν ένας πελάτης έχει πρσθέσει μια κονσέρβα τόνου στο καλάθι του, μπορεί να του προσφερθεί διαφορετική τιμή για τη μαγιονέζα», υποστήριξε η οργάνωση.

Το Walmart αρνείται, ωστόσο, ότι αναπτύσσει εργαλεία που θα του επέτρεπαν να χρησιμοποιεί προσωπικά δεδομένα πελατών ή άλλους παράγοντες για να προσαρμόζει τις τιμές των προϊόντων του.

«Το Walmart δεν χρησιμοποιεί και δεν πρόκειται να χρησιμοποιήσει προσωπικές πληροφορίες μεμονωμένων πελατών, το εισόδημά τους, το ιστορικό αγορών τους, την αίσθηση του επείγοντος ή την προθυμία τους να πληρώσουν για να καθορίζει εξατομικευμένες τιμές», δήλωσε αυτόν τον μήνα ο Νταν Μπάρτλετ, εκτελεστικός αντιπρόεδρος εταιρικών υποθέσεων της εταιρείας, σε δημόσια επιστολή προς την Όουενς, απαντώντας στην έρευνά της.

«Δεν εφαρμόζουμε δυναμική τιμολόγηση, αυξάνοντας, για παράδειγμα, τις τιμές όταν επικρατεί ένα ζεστό απόγευμα ή όταν πλησιάζει μια χιονοθύελλα», πρόσθεσε.

Ο Τζέι Ζαγκόρσκι, ανώτερος λέκτορας στη Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων Questrom του Πανεπιστημίου της Βοστώνης, έχει επίσης προειδοποιήσει για τους πιθανούς κινδύνους της χρήσης τεχνητής νοημοσύνης για εξατομικευμένη τιμολόγηση. Όπως σημείωσε, οι επιχειρήσεις είναι απίθανο να γνωστοποιούν τέτοιες πρακτικές, καθώς φοβούνται τις αρνητικές αντιδράσεις των καταναλωτών.

«Ένας έμπορος δεν έχει τίποτα να κερδίσει δηλώνοντας ότι εφαρμόζει αυτή την πρακτική», δήλωσε στο CBS News, εκφράζοντας παράλληλα την πεποίθησή του ότι οι λιανοπωλητές αναπτύσσουν ήδη τα απαραίτητα εργαλεία για τον καθορισμό εξατομικευμένων τιμών.

«Οι ημέρες κατά τις οποίες η τιμή που έβλεπες παρέμενε σταθερή για σχετικά μεγάλο χρονικό διάστημα φαίνεται πως έχουν περάσει», κατέληξε.

Πηγή – ΕΡΤ News (CBS)

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy