GreeceΜετά την εκτίναξη των αποδόσεων τωνδεκαετών γαλλικών κρατικώνομολόγων κοντά στο ψυχολογικό όριο του 5%κατά τις τελευταίες συναλλαγές της Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, η κατάσταση στις αγορές ομολόγων άρχισε να αποκλιμακώνεται στις αρχές της εβδομάδας.
Δύο πολιτικές εξελίξεις με ιδιαίτερη σημασία, ημία στη Γερμανία και η άλλη στη Γαλλία,φαίνεται ότι λειτούργησαν ως μηχανισμοί ανάσχεσης της κρίσης, τα λεγόμενα «circuit breakers» των χρηματοπιστωτικών αγορών.
Η πρώτη αφορά τη σημαντική μεταστροφή της γερμανικής Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ευρώ, ενώ η δεύτερη συνδέεται με το σχέδιο δημοσιονομικής εξυγίανσης που παρουσίασε η Marine Le Pen, επικεφαλής του γαλλικού Εθνικού Συναγερμού.
Κοινός παρονομαστής των δύο παρεμβάσεων είναιη επιδίωξη περιορισμού της δημοσιονομικής επέκτασης των Βρυξελλών, η ενίσχυση της ευθύνης των κρατών για τα χρέη τους και η απομάκρυνση από την πολιτική της διαρκούς χρηματοδότησης ελλειμμάτων.
Γερμανία: Το AfD εγκαταλείπει το Dexit και αλλάζει στρατηγική για το ευρώΤη Δευτέρα (12/10)κυκλοφόρησε ένα εσωτερικό έγγραφο στρατηγικής του AfD, το οποίο αποκαλύπτει μια ουσιαστική αλλαγή κατεύθυνσης στην ευρωπαϊκή και νομισματική πολιτική του κόμματος.
Σύμφωνα με το έγγραφο, οι αρμόδιοι για την ευρωπαϊκή πολιτική του AfD φαίνεται ότι συμφώνησαν σε μια νέα προσέγγιση, εγκαταλείποντας τις προηγούμενες θέσεις περί εξόδου της Γερμανίας από την Ευρωζώνη ή ακόμη και από την Ευρωπαϊκή Ένωση, το γνωστό Dexit.
Αντιθέτως, προτείνεται ο μετασχηματισμός της ΕΕ σε μια ένωση κυρίαρχων εθνικών κρατών, με βασικούς πυλώνες την ενιαία αγορά, την αποτελεσματική προστασία των εξωτερικών συνόρων και τον συντονισμό των κρατών-μελών σε ζητήματα ασφάλειας.
Κεντρικός στόχος είναι η επιστροφή πολιτικών αρμοδιοτήτων στα εθνικά κράτη, προκειμένου να περιοριστεί η ανεξέλεγκτη επέκταση των εξουσιών των ευρωπαϊκών θεσμών.
Πρόκειται για μια στρατηγική που επιχειρεί να περιορίσει τον συγκεντρωτισμό των Βρυξελλών, χωρίς να προκαλέσει την αποσταθεροποίηση που θα συνεπαγόταν μια άμεση ρήξη με το υφιστάμενο ευρωπαϊκό οικοδόμημα.
Στο στόχαστρο η ΕΚΤ – Τέλος στη χρηματοδότηση κρατών μέσω της εκτύπωσης χρήματος
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι προτάσεις του AfD για τη νομισματική πολιτική.
Οι συντάκτες του κειμένου υποστηρίζουν ότι το ευρώ πρέπει να στηρίζεται σε ένα ισχυρό θεσμικό πλαίσιο, στο οποίο κάθε κράτος θα αναλαμβάνει πλήρως την ευθύνη των δημοσιονομικών του επιλογών και των υποχρεώσεών του.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσον ένα τέτοιο μοντέλο θα μπορούσε να βάλει τέλος στη μεταφορά δημοσιονομικών βαρών προς τους Γερμανούς φορολογουμένους.
Ακόμη πιο ριζοσπαστική είναι η πρόταση για τον δραστικό περιορισμό του πεδίου δράσης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Συγκεκριμένα, το AfD ζητά τον τερματισμό της έμμεσης χρηματοδότησης των κυβερνήσεων από την ΕΚΤ, την εκκαθάριση των υπολοίπων του συστήματος TARGET (για τη ρευστότητα) και τη δημιουργία θεσμικού πλαισίου για την αφερεγγυότητα κρατών-μελών.
Η απαγόρευση χρηματοδότησης του δημόσιου χρέους μέσω της δημιουργίας χρήματος από την κεντρική τράπεζα θα συνιστούσε πραγματική επανάσταση στη νομισματική πολιτική της Ευρωζώνης.
Στην πράξη, θα περιόριζε δραστικά τη δυνατότητα των κυβερνήσεων να στηρίζουν πολιτικές επιλογές μέσω τεχνητά χαμηλού κόστους δανεισμού.
Σε αυτό το πλαίσιο, πολιτικές όπως η Πράσινη Συμφωνία (Green Deal) θα αντιμετώπιζαν σοβαρές δυσκολίες χρηματοδότησης, καθώς, σύμφωνα με την κριτική που διατυπώνεται, μεγάλο μέρος των οικονομικών δραστηριοτήτων που προωθούνται στο όνομά της διατηρείται χάρη σε στρεβλωμένες συνθήκες χρηματοδότησης.
Η πρόσφατη αναταραχή στις αγορές κρατικών ομολόγων ενισχύει τα επιχειρήματα όσων ζητούν αλλαγή πορείας.
Παρά τον ριζοσπαστικό χαρακτήρα ορισμένων προτάσεων, το νέο σχέδιο του AfD αποφεύγει τη μετωπική σύγκρουση με τις υφιστάμενες ευρωπαϊκές δομές.
Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τις αγορές.
Άλλωστε, τίποτε δεν προκαλεί μεγαλύτερη ανησυχία στους επενδυτές από την αβεβαιότητα.
Η ύπαρξη ενός σαφούς πολιτικού και οικονομικού ορίζοντα αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης.
Υπό αυτό το πρίσμα, οι εξελίξεις στη Γερμανία ενδέχεται να συνέβαλαν στην αποκλιμάκωση των πιέσεων στην αγορά ομολόγων.
Γαλλία: Η Marine Le Pen παρουσιάζει σχέδιο δημοσιονομικής εξυγίανσης
Ανάλογα καθησυχαστικό μήνυμα προς τις αγορές επιχείρησε να στείλει και η Marine Le Pen, ηγετική φυσιογνωμία του Εθνικού Συνεγερμού, του πατριωτικου κόμματος που ηγείται σε όλες τις δημοσκοπήσεις.
Την Τρίτη (13/10) παρουσίασε τις βασικές κατευθύνσεις ενός σχεδίου για την αποκατάσταση της δημοσιονομικής σταθερότητας της Γαλλίας, σε μια περίοδο κατά την οποία τα δημόσια οικονομικά της χώρας βρίσκονται υπό έντονη πίεση.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η μερική επιστροφή στα κριτήρια του Maastricht, με στόχο τον περιορισμό του ετήσιου δημοσιονομικού ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ.
Ωστόσο, η επίτευξη αυτού του στόχου προϋποθέτει την ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας.
Η γαλλική οικονομία, όπως και η γερμανική, εμφανίζει έντονα σημάδια στασιμότητας, με περιορισμένη δυναμική καινοτομίας και ανάπτυξης, ενώ οι επικριτές της ευρωπαϊκής πολιτικής αποδίδουν σημαντικό μέρος των προβλημάτων στις αυστηρές κλιματικές επιταγές των Βρυξελλών.
Η Le Pen προειδοποίησε ότι η Γαλλία κινείται προς μια κρίση κρατικής φερεγγυότητας, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται άμεση δημοσιονομική προσαρμογή.
Το σχέδιό της προβλέπει εξοικονόμηση 140 δισ. ευρώ έως το 2032, μέσω σημαντικών περικοπών στις δημόσιες δαπάνες.
Πρόκειται για μια φιλόδοξη προσπάθεια περιορισμού του δημοσιονομικού εκτροχιασμού, η οποία, εφόσον εφαρμοστεί, θα μπορούσε να αλλάξει ουσιαστικά την πορεία του γαλλικού δημόσιου χρέους.
Πρωτογενές πλεόνασμα σε 15 μήνες και συνταγματικό φρένο στο χρέος
Η Marine Le Pen θέτει έναν ιδιαίτερα φιλόδοξο στόχο: την επίτευξη ισοσκελισμένου πρωτογενούς προϋπολογισμού μέσα σε μόλις 15 μήνες από την ανάληψη της εξουσίας.
Αυτό σημαίνει ότι τα δημόσια έσοδα θα καλύπτουν τις πρωτογενείς δαπάνες, χωρίς να συνυπολογίζονται οι τόκοι εξυπηρέτησης του χρέους.
Παράλληλα, προτείνει τη συνταγματική κατοχύρωση ενός μηχανισμού περιορισμού του δημόσιου δανεισμού, τον οποίο χαρακτηρίζει «χρυσό κανόνα».
Η σχετική πρόβλεψη θα μπορούσε να ενσωματωθεί στο γαλλικό Σύνταγμα μέσω δημοψηφίσματος.
Το μοντέλο παραπέμπει στο γερμανικό φρένο χρέους, αν και η πρόσφατη εμπειρία της Γερμανίας δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για την πραγματική ανθεκτικότητα τέτοιων δημοσιονομικών δεσμεύσεων.
Ο καγκελάριος Friedrich Merz προχώρησε σε σημαντική χαλάρωση του γερμανικού δημοσιονομικού πλαισίου, αξιοποιώντας την απερχόμενη Bundestag και ειδικά χρηματοδοτικά ταμεία.
Η εξέλιξη αυτή ανέδειξε πόσο εύκολα μπορούν να αναθεωρηθούν ακόμη και συνταγματικά κατοχυρωμένοι δημοσιονομικοί περιορισμοί, όταν μεταβάλλονται οι πολιτικές προτεραιότητες.
Μήνυμα Le Pen στην Ursula von der Leyen: Μείωση 64% στις γαλλικές εισφορές προς την ΕΕ
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόταση της Marine Le Pen για τη δραστική μείωση της χρηματοδοτικής συνεισφοράς της Γαλλίας στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Ζητά την άμεση επιστροφή των καθαρών γαλλικών εισφορών στα επίπεδα των αρχών της δεκαετίας του 2000.
Συγκεκριμένα, προτείνει τον περιορισμό τους στα 5 δισ. ευρώ, που αντιστοιχεί σε μείωση περίπου 64%.
Η πρόταση αποτελεί ευθεία πολιτική πρόκληση προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, και τη στρατηγική συνεχούς διεύρυνσης του κοινοτικού προϋπολογισμού.
Σε περίπτωση εκλογικής νίκης, η Le Pen θα μπορούσε να αναδειχθεί σε κεντρική φυσιογνωμία ενός ευρωπαϊκού κινήματος δημοσιονομικής εξυγίανσης, με στόχο τον περιορισμό της οικονομικής και πολιτικής ισχύος των Βρυξελλών.
Προϋπολογισμός-μαμούθ 2 τρισ. ευρώ από την Ursula von der Leyen
Η αντιπαράθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία ενόψει των σχεδιασμών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ.
Η Ursula von der Leyen προωθεί έναν προϋπολογισμό ύψους 2 τρισ. ευρώ για την περίοδο 2028-2034.
Πρόκειται για μια τεράστια δημοσιονομική επέκταση, της τάξης του 60%, η οποία θα συνεπαγόταν σημαντική αύξηση των οικονομικών υποχρεώσεων των κρατών-μελών.
Ειδικά για τη Γερμανία, η ετήσια συνεισφορά εκτιμάται ότι θα μπορούσε να αυξηθεί από περίπου 27 δισ. ευρώ σήμερα σε 40 έως 45 δισ. ευρώ.
Ακόμη και ο Friedrich Merz, παρά τη μεγαλύτερη ανοχή που έχει επιδείξει απέναντι στον κρατικό δανεισμό, επιχειρεί να περιορίσει ορισμένες από τις πιο φιλόδοξες δημοσιονομικές επιδιώξεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Βεβαίως, παραμένει το ερώτημα κατά πόσον πρόκειται για ουσιαστική πολιτική αντίσταση ή για επικοινωνιακή διαχείριση των αντιδράσεων.
Σε κάθε περίπτωση, ο Γερμανός καγκελάριος φαίνεται να αντιλαμβάνεται ότι η πολιτική της διαρκούς αύξησης των ευρωπαϊκών δαπανών αντιμετωπίζει ολοένα και μεγαλύτερες αντιστάσεις.
Ευρωομόλογα: Ο μεγάλος κίνδυνος της αμοιβαιοποίησης του χρέους
Το καθοριστικό ζήτημα για το μέλλον της Ευρωζώνης είναι εάν η Ευρώπη θα κινηθεί προς μια ολοένα μεγαλύτερη αμοιβαιοποίηση του δημόσιου χρέους.
Ένα τέτοιο μοντέλο θα μπορούσε να βασιστεί στην έκδοση κοινών ευρωπαϊκών ομολόγων, των γνωστών ευρωομολόγων, με τις δημοσιονομικές υποχρεώσεις να συγκεντρώνονται σταδιακά υπό την εποπτεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Εάν μάλιστα αυτή η διαδικασία συνοδευόταν από συστηματική νομισματική στήριξη της ΕΚΤ, θα δημιουργούνταν ένα σύστημα στο οποίο οι δημοσιονομικές αποφάσεις θα αποσυνδέονταν σε σημαντικό βαθμό από την άμεση ευθύνη των εθνικών κυβερνήσεων.
Οι επικριτές αυτής της προσέγγισης προειδοποιούν ότι πρόκειται ουσιαστικά για μεταφορά του κόστους του δανεισμού στους Ευρωπαίους φορολογουμένους.
Σε ένα τέτοιο σχήμα, οι πολίτες θα καλούνταν να επωμίζονται ολοένα μεγαλύτερα βάρη για τη χρηματοδότηση ενός συγκεντρωτικού συστήματος οικονομικής διαχείρισης, κρατικού παρεμβατισμού και κεντρικού σχεδιασμού.
Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με αυτή την οπτική, θα ήταν ένας μηχανισμός που θα απαιτούσε διαρκώς περισσότερα δισεκατομμύρια ευρώ, χωρίς αντίστοιχη βελτίωση της παραγωγικότητας ή της ανταγωνιστικότητας.
Οι επενδυτές βλέπουν διέξοδο στην ευρωπαϊκή πατριωτική Δεξιά;
Οι τελευταίες εξελίξεις δημιουργούν την εκτίμηση ότι οι αγορές κρατικών ομολόγων ενδέχεται να έλαβαν ορισμένα καθησυχαστικά μηνύματα από τις πολιτικές δυνάμεις της ευρωπαϊκής Δεξιάς.
Η μεταστροφή του AfD προς μια περισσότερο θεσμική προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η δέσμευση της Marine Le Pen για δημοσιονομική πειθαρχία θα μπορούσαν να μειώσουν τους φόβους για απότομες πολιτικές ρήξεις.
Ταυτόχρονα, αναδεικνύεται μια διαφορετική στρατηγική για την Ευρώπη, η οποία δίνει προτεραιότητα στη δημοσιονομική υπευθυνότητα, στην εθνική κυριαρχία και στον περιορισμό των αρμοδιοτήτων των κεντρικών ευρωπαϊκών θεσμών.
Εάν οι πολιτικές αυτές δυνάμεις καταφέρουν να ανακόψουν την πορεία διαρκούς αύξησης των ελλειμμάτων και του κοινού δανεισμού, θα μπορούσαν να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μια πιο περιορισμένη, αλλά δημοσιονομικά σταθερότερη Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το νέο στρατηγικό έγγραφο του AfD προσφέρει ορισμένες ενδείξεις για το πώς θα μπορούσε να διαμορφωθεί μια τέτοια κατεύθυνση.
Το μεγάλο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: Θα επιλέξει η Ευρώπη τη δημοσιονομική εξυγίανση και την επιστροφή της ευθύνης στα κράτη ή θα συνεχίσει την πορεία προς την αμοιβαιοποίηση του χρέους, με τους φορολογουμένους να αναλαμβάνουν τελικά το κόστος;
Για τις αγορές ομολόγων, η απάντηση θα μπορούσε να αποδειχθεί καθοριστική για την επόμενη κρίση της Ευρωζώνης.
www.bankingnews.gr
