Ο χρόνος μετρά αντίστροφα για την πρώτη συνάντηση των ηγετών μετά την ιστορικού χαρακτήρα επίσκεψη Γκουτέρες στην Κύπρο. Νίκος Χριστοδουλίδης και Τουφάν Έρχιουρμαν θα βρεθούν ξανά ενώπιος ενωπίω στις 26 Αυγούστου, χωρίς -εκ των πραγμάτων- να αναμένονται θεαματικές εξελίξεις. Κανείς άλλωστε δεν καλλιεργεί ανοιχτά τέτοιες προσδοκίες. Η σημασία της συνάντησης βρίσκεται στο εάν οι δύο πλευρές θα καταφέρουν να κάνουν κάποια βήματα προς τα μπρος σε επίπεδο Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.
Η επίσκεψη Γκουτέρες στην Κύπρο έστειλε το σαφές μήνυμα ότι ο ΟΗΕ δεν εγκαταλείπει την προσπάθεια. Αντίθετα επιχειρεί να δημιουργήσει ένα νέο πλαίσιο επαφών, αποφεύγοντας τα λάθη του παρελθόντος. Η προσέγγιση αυτή διαφέρει αισθητά από προηγούμενες πρωτοβουλίες. Δεν επιδιώκεται μια Σύνοδος για λόγους εντυπώσεων, ούτε μια διαδικασία με προκαθορισμένη ημερομηνία λήξης. Η έμφαση δίνεται στην προεργασία και στην προσεκτική αξιολόγηση κάθε βήματος.
Το περίγραμμα της προεργασίας περιλαμβάνει τρία κεφάλαια. Τη συζήτηση για τη μεθοδολογία, την προσπάθεια που βρίσκεται σε εξέλιξη για την καταγραφή των συγκλίσεων και τα βήματα καλής θέλησης. Και τα τρία αναμένεται να βρεθούν στην ατζέντα της συνάντησης των ηγετών, ωστόσο αυτό που θα κυριαρχήσει θα είναι η συζήτηση των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Είναι και το μοναδικό πεδίο στο οποίο θεωρητικά μπορούν να γίνουν κάποια περιορισμένης κλίμακας βήματα πριν από τον Σεπτέμβριο.
Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται ιδιαίτερα στη στάση του Τουφάν Ερχιουρμάν, ο οποίος αν και δηλώνει έτοιμος για διάλογο και αποφάσεις, στην πράξη εργάζεται για το αντίθετο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η στάση του Τουρκοκύπριου ηγέτη στη συζήτηση για τη διάνοιξη νέων σημείων διέλευσης, την οποία συνέδεσε ανοιχτά με το ζήτημα της Πύλας. Προτάσσει εκβιαστικά τις αξιώσεις του κατοχικού καθεστώτος για το δρόμο Πύλας – Άρσους, παρά τις συγκλίσεις που είχαν επιτευχθεί πριν από τρία περίπου χρόνια. Κάτι που προκαλεί πρόσθετες δυσκολίες στη διαδικασία.
Ενδεχόμενες εξελίξεις σε αυτό το μέτωπο, θα βοηθήσουν για ουσιαστικά βήματα στον επόμενο σημαντικό σταθμό που θα είναι η Νέα Υόρκη τον Σεπτέμβριο. Εκεί ο Αντόνιο Γκουτέρες αναμένεται να έχει χωριστές συναντήσεις με τους δύο ηγέτες, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Οι επαφές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς μέσα από αυτές ο Αντόνιο Γκουτέρες θα επιχειρήσει να διαμορφώσει μια ολοκληρωμένη εικόνα για το αν υπάρχουν οι πολιτικές προϋποθέσεις να συγκαλέσει νέα άτυπη διευρυμένη συνάντηση για το Κυπριακό.
Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι ο Γκουτέρες δεν επιθυμεί να επαναλάβει την εμπειρία προηγούμενων πρωτοβουλιών που κατέληξαν σε αδιέξοδο. Για τον λόγο αυτό επιλέγει μια διαδικασία σταδιακών κινήσεων, δίνοντας χρόνο στις δύο πλευρές να καταγράψουν προθέσεις αλλά και να δοκιμάσουν στην πράξη τη δυνατότητα συνεννόησης.
Παράλληλα, στο παρασκήνιο συνεχίζεται μια λιγότερο ορατή αλλά ιδιαίτερα σημαντική εργασία στη Γραμματεία του ΟΗΕ. Η ομάδα που ασχολείται με το Κυπριακό καταγράφει το σύνολο των συγκλίσεων που επιτεύχθηκαν μέχρι το Κραν Μοντανά. Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία. Ο ΟΗΕ επιδιώκει να αξιοποιήσει το διαπραγματευτικό κεκτημένο των τελευταίων ετών, αποφεύγοντας μια νέα διαδικασία που θα ξεκινούσε από μηδενική βάση.
Εντούτοις η κινητικότητα που παρατηρείται δεν πρέπει να δημιουργεί την εντύπωση ότι οι βασικές πολιτικές διαφορές έχουν γεφυρωθεί. Η ελληνοκυπριακή πλευρά εξακολουθεί να επιμένει ότι η επανέναρξη των συνομιλιών μπορεί να γίνει μόνο στο πλαίσιο των σχετικών αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας και της συμφωνημένης βάσης. Στην αντίπερα όχθη, η τουρκική πλευρά συνεχίζει να θέτει ως προϋπόθεση την αποδοχή της κυριαρχικής ισότητας και του ισότιμου διεθνούς καθεστώτος των Τουρκοκυπρίων. Γεγονός που περιορίζει δραματικά τις προσδοκίες.
Read More
