Συνέντευξη – Φωτεινή Σιάνου: «Δεν αρκεί να μετράμε τα θύματα, πρέπει να αλλάξουμε την κοινωνία»

​ Read More ​

Από τη νομική αναγνώριση της γυναικοκτονίας στην Ελλάδα έως την αντιμετώπιση της έμφυλης βίας

Συνέντευξη στην Ελένη Κωνσταντίνου

Ακόμη μια γυναικοκτονία έρχεται να προστεθεί στη μακάβρια λίστα. Υπάρχει περιθώριο να αλλάξει αυτή η κατάσταση; Να σταματήσουμε να μετρούμε θύματα;

Και βέβαια υπάρχει. Είναι ο αγώνας ο διαρκής, είναι οι αλλαγές στη συνείδηση των ανθρώπων, είναι οι νομοθετικές πρωτοβουλίες, είναι η ένταξη της σεξουαλικής αγωγής και μαθημάτων συναισθηματικής νοημοσύνης, ώστε να καλλιεργούμε στα παιδιά το σεβασμό στον άνθρωπο ανεξάρτητα από φύλο, φυλή, χρώμα, θρησκεία, ιδεολογία. Είναι η πολλή δουλειά και σε βάθος.

Είναι σημαντικό να αναγνωριστεί νομικά ο όρος «γυναικοκτονία» και τι θα άλλαζε μια τέτοια θεσμική αναγνώριση;

Η θεσμική αναγνώριση δεν εξαλείφει τη γυναικοκτονία, κάνει ορατή τη γυναικοκτονία και δίνει τη δυνατότητα πάλης και αγώνα στο φεμινιστικό κίνημα και σε όλους τους ανθρώπους που υπερασπίζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα να αγωνιστούν από καλύτερες θέσεις. Τη σκοτώνει γιατί είναι γυναίκα. Τη σκοτώνει γιατί η πατριαρχία έχει τοποθετήσει τη γυναίκα σε κατώτερη θέση. Τη σκοτώνει γιατί αυτός έχει τον έλεγχο, έχει την εξουσία. Τη σκοτώνει γιατί είναι ιδιοκτησία του και η ζωή και ο θάνατός της εξαρτώνται από αυτόν.

Ποια είναι τα βασικά κενά που εντοπίζετε σήμερα στους μηχανισμούς προστασίας γυναικών που καταγγέλλουν ενδοοικογενειακή ή έμφυλη βία;

Υπάρχει η γραμμή SOS, υπάρχουν τα συμβουλευτικά κέντρα, υπάρχουν οι ξενώνες φιλοξενίας. Όλα αυτά δημιουργήθηκαν με τους αγώνες του φεμινιστικού κινήματος, που είχε να αντιπαλέψει στερεότυπα και αντιλήψεις οπισθοδρομικές, και δεν έχουμε τελειώσει μ’ αυτά ακόμα. Δείτε τον οχετό εναντίον της Βασιλικής, που είναι το τελευταίο θύμα με το οποίο ξημερώσαμε την 1η του Ιουνίου. Χρειάζονται πολύ περισσότερα συμβουλευτικά κέντρα, ξενώνες φιλοξενίας, οικονομική και νομική υποστήριξη. Ο προσανατολισμός της κυβέρνησης και όλος ο τρόπος διαχείρισης είναι λάθος. Είχαμε μία Γενική Γραμματεία Ισότητας των Φύλων από το 1982, η οποία γινόταν όλο και καλύτερη, διευρύνοντας το πεδίο δράσης, εντάσσοντας την ισότητα ανάμεσα στα φύλα σε όλες τις δράσεις και όλες τις πολιτικές. Τη μετέφερε περιοριστικά στο Υπουργείο Εργασίας και από εκεί στο Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, αγνοώντας ότι οι γυναίκες είναι η πλειοψηφία του πληθυσμού στην Ελλάδα και σ’ ολόκληρο τον πλανήτη, ότι είναι απαραίτητες ειδικές πολιτικές και μέτρα για την προώθηση της ισότητας των φύλων και την ένταξη της ισότητας των φύλων σε όλες τις πολιτικές (mainstreaming). Αυτό τον καιρό συρρικνώνουν το πλαίσιο λειτουργίας των Δημοτικών Επιτροπών Ισότητας (ΔΕΠΙΣ) με τον νέο κώδικα της τοπικής αυτοδιοίκησης. Ακούν τη λέξη «γυναικοκτονία» και αντιδρούν επιθετικά. Έφτιαξαν τον Νόμο 4800/21 (νόμος Τσιάρα) για την υποχρεωτική συνεπιμέλεια, που αιχμαλωτίζει τις γυναίκες-μαμάδες από το φόβο της απώλειας των παιδιών τους, μέσα στην ενδοοικογενειακή βία που οδηγεί σε γυναικοκτονίες.

Ποιος είναι ο ρόλος των μέσων ενημέρωσης στην προβολή των γυναικοκτονιών; Υπάρχει η επαναθυματοποίηση;

Αυτό που γίνεται, για άλλη μία φορά, είναι η επαναθυματοποίηση του θύματος, ο μισογυνισμός στο απόγειό του. Εκπομπές, συγκεκριμένα, που βγάζουν στον αέρα και κακολογούν τη Βασιλική, όπως και σε άλλες περιπτώσεις γυναικοκτονιών. Η Βασιλική γυρνούσε αργά, η Βασιλική γιατί δεν έφευγε αφού υπήρχε ενδοοικογενειακή βία, οι γονείς της Βασιλικής γιατί δεν έκαναν κάτι (οι γονείς της Βασιλικής έχουν πεθάνει), ο θύτης εμφανίζεται ως θύμα που αγαπούσε την οικογένειά του και ήταν η κακιά στιγμή, κακιά στιγμή με 45 μαχαιριές, όπου μπήγει το μαχαίρι και το νιώθεις στο σώμα σου, 45 μαχαιριές… η κακιά στιγμή.

Τι πρέπει να αλλάξει σε επίπεδο εκπαίδευσης, πρόληψης και κοινωνικής κουλτούρας, ώστε να αντιμετωπιστούν οι βαθύτερες αιτίες της έμφυλης βίας;

Οι γυναικοκτονίες είναι ένα σύνθετο κοινωνικό φαινόμενο και δεν αντιμετωπίζονται με ένα μόνο μέτρο. Επιμένουμε στην ένταξη του όρου γυναικοκτονία στον Ποινικό μας Κώδικα, για να γίνει ορατό ότι δολοφονούνται επειδή είναι γυναίκες και, πατώντας πάνω σ’ αυτήν την αναγνώριση της Πολιτείας, να εμβαθύνουμε στον τομέα της εκπαίδευσης στην ισότητα και το σεβασμό, στη σεξουαλική και συναισθηματική αγωγή στα σχολεία, στην ειρηνική συνύπαρξη και την ειρηνική επίλυση των διαφορών, να βελτιώσουμε την αστυνομική και δικαστική προστασία, να καταργήσουμε τον ν. 4800/21 που καθιστά τις γυναίκες ομήρους μιας κακοποιητικής σχέσης για πάντα, να ευαισθητοποιήσουμε την κοινωνία, να βελτιώσουμε την εικόνα της γυναίκας στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και να παρεμβαίνει το ΕΣΡ στις εκπομπές που διαπομπεύουν τα θύματα και κανονικοποιούν τη βία και την κακοποίηση, να καλλιεργήσουμε μια κοινωνική κουλτούρα σεβασμού, ισότητας και απόρριψης της βίας.

Ποια είναι τα βασικά αιτήματα της Πρωτοβουλίας κατά των Γυναικοκτονιών προς την ελληνική Πολιτεία αυτή τη στιγμή;

Η Πρωτοβουλία κατά των Γυναικοκτονιών αποτελείται από 40 γυναικείες οργανώσεις/φεμινιστικές συλλογικότητες, όπου όλες οι γυναίκες συμμετέχουν σε εθελοντική βάση, χωρίς οικονομικούς πόρους και κρατική υποστήριξη. Προωθούμε με διαφορετικούς τρόπους όλα τα παραπάνω αιτήματα. Στο τέλος αυτού του χρόνου κλείνουμε πέντε χρόνια από τη δημιουργία της Πρωτοβουλίας. Έχουμε ξεκινήσει και πάλι καμπάνια ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης. Πραγματοποιούμε συναντήσεις με πολιτικά κόμματα και πρόσφατα συναντηθήκαμε και με τον Υπουργό Δικαιοσύνης. Η καμπάνια θα συνεχιστεί με διαφορετικές δράσεις μέχρι το τέλος του χρόνου.

Τι μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στις γυναίκες που βιώνουν βία;

Γνωρίζουμε πόσο δύσκολα είναι τα πράγματα. Πόσες δραματικές επιπτώσεις έχουν στις γυναίκες και στα παιδάκια τους. Σε πόσα εμπόδια προσκρούουν προσπαθώντας να προστατέψουν τα παιδιά τους και τον εαυτό τους. Ωστόσο, έχουμε φύγει ανεπιστρεπτί από την εποχή όπου ο κανόνας ήταν «τα εν οίκω μη εν δήμω», έχουμε φύγει από την εποχή όπου κλείναμε τα παντζούρια να μην ακούει η γειτονιά. Με τους αγώνες μας έχουμε κατακτήσεις και συνεχίζουμε με προχωρούμε. Μιλάμε, χτίζουμε συμμαχίες και φιλίες, επικοινωνούμε με τα συμβουλευτικά κέντρα και τις γυναικείες συλλογικότητες, επικοινωνούμε με τη γραμμή SOS 15900, πηγαίνουμε στο αστυνομικό τμήμα και στις ειδικές μονάδες που έχουν δημιουργηθεί για την ενδοοικογενειακή βία. Βήμα βήμα προχωρούμε, με αλληλεγγύη, με κατανόηση, με ενσυναίσθηση. Ένα βήμα τη φορά μέχρι την απελευθέρωση και τη χειραφέτησή μας.

«Οι γυναικοκτονίες δεν είναι μεμονωμένα εγκλήματα πάθους»

«Ανεπαρκείς οι υφιστάμενες δομές υποστήριξης»

«Η θεσμική αναγνώριση της γυναικοκτονίας την καθιστά ορατή»

Κινητοποίηση κατά των γυναικοκτονιών πραγματοποίησε η Πρωτοβουλία κατά των Γυναικοκτονιών την Τρίτη 9 Ιουνίου έξω από το μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη στο Σύνταγμα. Όπως αναφέρθηκε και σε ελλαδικά ΜΜΕ, στη συγκέντρωση βρέθηκαν και γυναίκες που κατάφεραν να ξεφύγουν από τον κακοποιητή τους και κύριο αίτημά τους είναι να κατοχυρωθεί νομικά και θεσμικά ο όρος «γυναικοκτονία» ως κοινωνικό φαινόμενο, ώστε να ληφθούν μέτρα πρόληψης. Επίσης, ζητούν να καταργηθεί η συνεπιμέλεια σε περιπτώσεις που ο σύντροφος έχει κατηγορηθεί για ενδοοικογενειακή βία.

Στο πλαίσιο της κινητοποίησης, η κοινωνιολόγος Γεωργία Πετράκη τόνισε την ανάγκη να υπάρξει κοινωνική αφύπνιση και αντίδραση απέναντι στα εγκλήματα κατά των γυναικών, επισημαίνοντας τα κενά στην πρόληψη και στη δικαιοσύνη. Μεταξύ άλλων, οι συμμετέχοντες, με πανό και συνθήματα, ζήτησαν την προστασία των γυναικών και την ουσιαστική αναγνώριση της σοβαρότητας των γυναικοκτονιών ως κοινωνικού φαινομένου.

Δείτε τα θέμα:

Φάκελος Γυναικοκτονίες : Οι ζωές που χάθηκαν, οι φωνές που ζητούν δικαιοσύνη

Συνέντευξη – Φωτεινή Σιάνου: «Δεν αρκεί να μετράμε τα θύματα, πρέπει να αλλάξουμε την κοινωνία»

Εννέα στις δέκα γυναίκες θα μιλούσαν στον γιατρό τους για τη βία που βιώνουν αν κάποιος τις ρωτούσε…

Γυναικοκτονία: Η ανάγκη για ουσιαστική προστασία – 137 γυναίκες χάνουν καθημερινά τη ζωή τους

 ​Από τη νομική αναγνώριση της γυναικοκτονίας στην Ελλάδα έως την αντιμετώπιση της έμφυλης βίας