Read More
Η γυναικοκτονία αποτελεί μία από τις πιο ακραίες μορφές έμφυλης βίας, με χιλιάδες γυναίκες να χάνουν κάθε χρόνο τη ζωή τους παγκοσμίως από συντρόφους ή μέλη του οικογενειακού τους περιβάλλοντος. Παρά τις προσπάθειες για αντιμετώπιση του φαινομένου, η καταγραφή και η διερεύνηση τέτοιων εγκλημάτων εξακολουθούν να αποτελούν σημαντική πρόκληση. Στην Κύπρο, η θεσμοθέτηση του αδικήματος της γυναικοκτονίας άνοιξε τη συζήτηση για την αποτελεσματικότητα του νομοθετικού πλαισίου και την προστασία των θυμάτων.
Της Ελένης Κωνσταντίνου
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η τήρηση επίσημων καταγραφών και αρχείων με βάση τον σύγχρονο και εξελισσόμενο νομικό ορισμό της γυναικοκτονίας αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποτύπωση της πραγματικής έκτασης του φαινομένου.
Ωστόσο, τόσο σε παγκόσμιο επίπεδο όσο και μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα αξιόπιστα στοιχεία για την έμφυλη βία παραμένουν περιορισμένα και δύσκολα συγκρίσιμα. Παρ’ όλα αυτά, οι διαθέσιμες πηγές σκιαγραφούν μια ανησυχητική εικόνα.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, κατά μέσο όρο 137 γυναίκες δολοφονούνται κάθε ημέρα από νυν ή πρώην συζύγους, συντρόφους ή άλλα μέλη της οικογένειάς τους.
Η Ελλάδα καταγράφει επίσης μια ιδιαίτερα αρνητική εικόνα σε ό,τι αφορά τις γυναικοκτονίες. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται, οι αριθμοί από μόνοι τους δεν μπορούν να αποτυπώσουν το μέγεθος της τραγωδίας. Ακόμη και η απώλεια μίας μόνο γυναίκας αναδεικνύει την ανάγκη λήψης ουσιαστικών μέτρων από την Πολιτεία, τη Δικαιοσύνη και τους αρμόδιους θεσμούς, ώστε οι γυναίκες στην Κύπρο και αλλού να πάψουν να ζουν υπό καθεστώς φόβου και ανασφάλειας.
Την ώρα που στην Ελλάδα συνεχίζεται η συζήτηση για την αναγνώριση της γυναικοκτονίας ως αυτοτελούς ποινικού αδικήματος, η Κυπριακή Δημοκρατία έχει ήδη προχωρήσει στη νομοθετική κατοχύρωση του όρου.
Με τροπολογία του 2022 εισήχθη ειδική πρόνοια στον περί Πρόληψης της Βίας κατά των Γυναικών Νόμο Ν.115/2021 (άρθρο 10Α), η οποία εξομοιώνει τη γυναικοκτονία με την ανθρωποκτονία, προβλέποντας παράλληλα δέκα επιβαρυντικούς παράγοντες που σχετίζονται με την άσκηση έμφυλης βίας.
Σχολιάζοντας το ζήτημα, η νομικός και βουλευτής του ΑΚΕΛ Αργεντούλα Ιωάννου υπογραμμίζει ότι η γυναικοκτονία αποτελεί ένα ειδεχθές έγκλημα κατά των γυναικών, το οποίο πρέπει να κατοχυρώνεται ως ιδιώνυμο αδίκημα, όχι μόνο για να τιμωρείται αυστηρότερα, αλλά και για να ενισχύεται η κοινωνική συνείδηση γύρω από τη σοβαρότητά του.
Όπως αναφέρει, η ισχύουσα νομοθεσία δεν έχει εξομοιώσει πλήρως την ποινική μεταχείριση της γυναικοκτονίας με το φόνο εκ προμελέτης, όπου προβλέπεται διά βίου φυλάκιση, ενώ στην περίπτωση της ανθρωποκτονίας παρέχεται στο δικαστήριο η δυνατότητα στάθμησης, γεγονός που ενδέχεται να οδηγεί σε χαμηλότερες ποινές λόγω προσωπικών ελαφρυντικών περιστάσεων.
Η κα Ιωάννου επισημαίνει ότι η κυπριακή νομοθεσία θα πρέπει να επανεξεταστεί, αξιοποιώντας τις εμπειρίες άλλων χωρών που έχουν θεσπίσει το ιδιώνυμο αδίκημα της γυναικοκτονίας.
Στόχος, όπως αναφέρει, είναι να διευρυνθεί το πεδίο των περιστατικών που μπορούν να θεωρηθούν ότι συνδέονται αιτιωδώς με το θάνατο μιας γυναίκας, ενώ εξετάζεται και το ενδεχόμενο θέσπισης κατώτατου ορίου ποινής, ώστε να αποφεύγεται η εξομοίωση του εγκλήματος με τη συνήθη ανθρωποκτονία.
Ιδιαίτερη σημασία, σύμφωνα με την ίδια, έχει και η αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο εφαρμόζεται η νέα νομοθεσία από την Αστυνομία Κύπρου και τη Νομική Υπηρεσία.
Μεταξύ άλλων, τίθενται ερωτήματα κατά πόσο έχουν απαγγελθεί κατηγορίες βάσει της πρόνοιας για τη γυναικοκτονία, εάν υπάρχουν καταδίκες που στηρίζονται στη νέα νομοθεσία και με ποιον τρόπο διερευνώνται οι σχετικές υποθέσεις, ώστε να τεκμηριώνονται ενώπιον των δικαστηρίων οι επιβαρυντικοί παράγοντες που προβλέπει ο νόμος.
Παράλληλα, κρίσιμο ζήτημα αποτελεί η εκπαίδευση των αστυνομικών που καλούνται να διερευνήσουν τέτοιου είδους σοβαρά εγκλήματα έμφυλης βίας, ώστε να εντοπίζεται η απαραίτητη μαρτυρία και να καταχωρίζονται οι υποθέσεις ως γυναικοκτονίες και όχι ως απλές ανθρωποκτονίες.
Αναμένεται επίσης ενημέρωση από την Αστυνομία και τη Νομική Υπηρεσία στις αρμόδιες κοινοβουλευτικές επιτροπές Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Νομικών σχετικά με το κατά πόσο έχει υιοθετηθεί ειδικό πρωτόκολλο χειρισμού υποθέσεων γυναικοκτονίας, καθώς και για τα μέτρα συμμόρφωσης της Κυπριακής Δημοκρατίας με τις εισηγήσεις της GREVIO, της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων για την παρακολούθηση της εφαρμογής της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης, οι οποίες υποβλήθηκαν τον Οκτώβριο του 2022.
Όπως σημειώνει η κα Ιωάννου, η κοινοβουλευτική ομάδα του ΑΚΕΛ – Αριστερά – Κοινωνική Συμμαχία θεωρεί αναγκαία την άσκηση αυστηρού κοινοβουλευτικού ελέγχου για την αξιολόγηση του βαθμού συμμόρφωσης της χώρας με τις υποδείξεις της GREVIO και την ανάδειξη των αδυναμιών των θεσμών της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Την ίδια ώρα, πέραν της ποινικής αντιμετώπισης των δραστών, ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στην άμεση και αποτελεσματική νομική, κοινωνική και οικονομική στήριξη των θυμάτων έμφυλης βίας.
«Η προστασία των θυμάτων εξακολουθεί να παρουσιάζει σοβαρές ελλείψεις και αποτελεί ένα πεδίο στο οποίο η Πολιτεία οφείλει να ενισχύσει ουσιαστικά τις παρεμβάσεις της», καταλήγει η βουλευτής.
Δείτε τα θέμα:
Φάκελος Γυναικοκτονίες : Οι ζωές που χάθηκαν, οι φωνές που ζητούν δικαιοσύνη
Συνέντευξη – Φωτεινή Σιάνου: «Δεν αρκεί να μετράμε τα θύματα, πρέπει να αλλάξουμε την κοινωνία»
Εννέα στις δέκα γυναίκες θα μιλούσαν στον γιατρό τους για τη βία που βιώνουν αν κάποιος τις ρωτούσε…
Γυναικοκτονία: Η ανάγκη για ουσιαστική προστασία – 137 γυναίκες χάνουν καθημερινά τη ζωή τους
Της Ελένης Κωνσταντίνου
