100 χρόνια ΚΚΚ–ΑΚΕΛ: Η ιστορία της κυπριακής Αριστεράς μέσα από 21 επιστημονικές μελέτες

Η συμπλήρωση εκατό χρόνων από την ίδρυση του Κομμουνιστικού Κόμματος Κύπρου προσφέρει μια ουσιαστική αφορμή να μελετήσουμε την πορεία της κυπριακής κοινωνίας. Να επιστρέψουμε στις συνθήκες μέσα στις οποίες γεννήθηκε το οργανωμένο εργατικό κίνημα, στους ανθρώπους που το συγκρότησαν και στις ιδέες που έδωσαν περιεχόμενο στους αγώνες τους. Να κατανοήσουμε πώς η Αριστερά ρίζωσε στον τόπο μας και πώς η παρουσία του ΚΚΚ–ΑΚΕΛ επηρέασε την πολιτική, την κοινωνική και την πολιτιστική ζωή της Κύπρου.

Αυτός ήταν ο προβληματισμός από τον οποίο ξεκινήσαμε, πριν από πέντε χρόνια, στο Ινστιτούτο Ερευνών Προμηθέας. Θέλαμε να συμβάλουμε στους εορτασμούς της εκατονταετίας με μια συλλογική έκδοση που θα τιμά αυτή την πορεία μέσα από τη σοβαρή μελέτη της. Μια έκδοση που θα συγκεντρώνει επιστημονικές εργασίες, θα φωτίζει πλευρές της ιστορίας της Αριστεράς και θα δημιουργεί τις προϋποθέσεις για νέα ερευνητικά βήματα. Καρπός αυτής της προσπάθειας είναι ο τόμος «Μελέτες για την Ιστορία της Αριστεράς στην Κύπρο – 100 χρόνια ΚΚΚ–ΑΚΕΛ».

Στο Ινστιτούτο συστάθηκε επιτροπή με επικεφαλής τον Μιχάλη Ν. Μιχαήλ, αναπληρωτή καθηγητή Ιστορίας στο Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου, ο οποίος ανέλαβε την επιστημονική επιμέλεια. Ακολούθησε μια μακρά διαδικασία συνεργασίας με τους συγγραφείς, συζήτησης των θεμάτων, συγκέντρωσης και επεξεργασίας του υλικού. Οι δυσκολίες ήταν πολλές, τόσο ως προς το εύρος του εγχειρήματος όσο και ως προς την εκδοτική προετοιμασία. Η ολοκλήρωση του τόμου μάς χαροποιεί ιδιαίτερα, καθώς αυτή η συλλογική δουλειά απέδωσε ένα αποτέλεσμα με ουσιαστικό περιεχόμενο και προοπτική.

Όπως υπογραμμίζει ο επιμελητής στον πρόλογο, η ιστορία της Αριστεράς συνδέεται με κάθε σχεδόν πτυχή της ιστορίας της Κύπρου κατά τον τελευταίο αιώνα. Η διαπίστωση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε το παρελθόν. Η μελέτη του ΚΚΚ–ΑΚΕΛ μάς οδηγεί στους χώρους εργασίας, στα χωριά και στις γειτονιές, στις συντεχνίες και στους συλλόγους. Μας βοηθά να δούμε πώς οι κοινωνικές ανάγκες έγιναν συλλογικά αιτήματα και πώς άνθρωποι με περιορισμένα μέσα απέκτησαν οργάνωση, φωνή και δύναμη να αλλάξουν τις συνθήκες διαβίωσης τους.

Η εμφάνιση της Αριστεράς έφερε στην κυπριακή κοινωνία έναν διαφορετικό τρόπο κατανόησης του κόσμου. Η φτώχεια, η εκμετάλλευση και οι κοινωνικές ανισότητες συνδέθηκαν με τις σχέσεις εξουσίας και την οργάνωση της οικονομίας. Η θέση του ανθρώπου στην εργασία, οι όροι ζωής και τα κοινά συμφέροντα των εργαζομένων απέκτησαν πολιτικό περιεχόμενο. Μέσα σε μια αποικιακή κοινωνία, όπου οι εθνικοί και θρησκευτικοί διαχωρισμοί καθόριζαν μεγάλο μέρος της δημόσιας ζωής, η Αριστερά έθεσε το ζήτημα της κοινής δράσης των ανθρώπων του μόχθου.

Αυτή η προσέγγιση έχει σημασία και για την ίδια την ιστορική έρευνα. Στην εισαγωγή του τόμου ο Μιχάλης Ν. Μιχαήλ εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο η κυρίαρχη ιστοριογραφία αντιμετώπισε την κυπριακή κοινωνία κυρίως μέσα από τα εθνικά σχήματα. Η μελέτη των κοινωνικών σχέσεων φέρνει στο προσκήνιο τις διαφορετικές επιδιώξεις, τις συγκρούσεις και τις ανισότητες στο εσωτερικό κάθε κοινότητας. Δίνει θέση στην ιστορία στους εργαζομένους, στις γυναίκες, τους νέους και στους ανθρώπους που μέσα από τη συλλογική δράση διεκδίκησαν συμμετοχή στις αποφάσεις που καθόριζαν τη ζωή τους.

Παράλληλα, ο τόμος τοποθετεί την κυπριακή εμπειρία μέσα στο διεθνές της περιβάλλον. Ο εικοστός αιώνας, ο «αιώνας των άκρων» κατά τον Έρικ Χομπσμπάουμ, υπήρξε περίοδος μεγάλων πολέμων, επαναστάσεων και κοινωνικών αλλαγών. Η Κύπρος συμμετείχε σε αυτές τις διεργασίες με τους δικούς της όρους. Η ανάπτυξη του κομμουνιστικού κινήματος, η αποικιακή κυριαρχία και οι διεθνείς ανταγωνισμοί επηρέασαν τις πολιτικές επιλογές και τις δυνατότητες δράσης στο νησί.

Η επιστημονική μελέτη μιας εκατοντάχρονης πορείας απαιτεί να δοθεί προσοχή στις πηγές, διάθεση για συζήτηση και ετοιμότητα να εξεταστούν δύσκολα ερωτήματα. Μέσα από τη διερεύνησή τους μπορούμε να κατανοήσουμε βαθύτερα τόσο την αντοχή του ΚΚΚ–ΑΚΕΛ στον χρόνο όσο και τους δεσμούς που ανέπτυξε με πλατιά στρώματα της κοινωνίας.

Τα 21 κείμενα του τόμου συμβάλλουν σε αυτή την προσπάθεια από διαφορετικές αφετηρίες. Το εύρος των θεμάτων δείχνει πόσα μπορούν ακόμη να μελετηθούν. Ελπίζουμε ότι η έκδοση θα αποτελέσει χρήσιμο υλικό για ερευνητές και φοιτητές, αλλά και για κάθε αναγνώστη που θέλει να γνωρίσει καλύτερα την ιστορία του τόπου μας.

Για το Ινστιτούτο Ερευνών Προμηθέας, η έκδοση εκφράζει μια σταθερή πεποίθηση. Η γνώση της ιστορίας βοηθά μια κοινωνία να κατανοεί τον εαυτό της. Στην εκατοντάχρονη διαδρομή του ΚΚΚ–ΑΚΕΛ βρίσκονται οι προσπάθειες πολλών γενεών να αλλάξουν τους όρους της ζωής τους. Η μελέτη αυτής της διαδρομής δίνει βάθος στη γνώση μας για την Κύπρο και ουσιαστικό περιεχόμενο στην τιμή που αποδίδουμε στους ανθρώπους της.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

•Μιχάλης Ν. Μιχαήλ — «Εισαγωγή – Η εμφάνιση της Αριστεράς και η διαφορετικότητα ενός νέου αντιαποικιακού λόγου στην Κύπρο».

•Νίκος Τριμικλινιώτης — «Εκατό χρόνια κυπριακού κομμουνισμού: Η ιστορία ως διαδικασία αυτομάθησης».

•Γιαννάκης Κολοκασίδης — «Το Κομμουνιστικό Κόμμα Κύπρου και ο στόχος της Ανεξαρτησίας (1925-1931)».

•Αλέξης Αλέκου — «Το ΚΚΚ από την επιστροφή του Βάτη στα Οκτωβριανά».

•Σπύρος Σακελλαρόπουλος — «Η ζωή και η δράση των Κυπρίων κομμουνιστών στη μεσοπολεμική ΕΣΣΔ».

•Γιάννος Κατσουρίδης — «Η κρίσιμη μετεξέλιξη του κυπριακού κομμουνιστικού κινήματος: από το ΚΚΚ στο ΑΚΕΛ».

•Σωτηρούλα Μουστάκα — «Η προσπάθεια της αποικιακής διοίκησης για αποδόμηση του ΑΚΕΛ μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου».

•Ρολάνδος Κατσιαούνης — «Το ΑΚΕΛ κατά την κορύφωση του αντιαποικιακού αγώνα της δεκαετίας του 1950».

•Σπύρος Σακελλαρόπουλος — «Η διάσπαση του ΑΚΕΛ και η δημιουργία του ΑΔΗΣΟΚ (1989-1990)».

•Αντρέας Παναγιώτου — «Η πρώτη κυπριακή αριστερή προεδρία, 2008-2013».

•Ελένη Ευαγόρου — «Εκσυγχρονισμός μέσα από κόκκινο φακό: Πώς ο κομμουνισμός ριζώθηκε σε κοινοτικό επίπεδο. Η περίπτωση του χωριού Περβόλια».

•Σταυρούλα Μιχαήλ — «Οι “Μικρές Μόσχες” της Κύπρου».

•Αντρέας Παναγιώτου — «Ο Λένιν στο καφενείο: η κομμουνιστική εναλλακτική προοπτική και μορφές μη δυτικής νεωτερικότητας».

•Στέφανος Στεφάνου — «Από το ΕΜΕΚΕΛ και τον ΕΑΣ στις Νέες Δυνάμεις και την Κοινωνική Συμμαχία».

•Νίκος Μούδουρος, Άννα Μισιαούλη — «Οικοδομώντας μια κοινή πολιτιστική κληρονομιά μεταξύ των δύο μεγάλων κοινοτήτων της Κύπρου: Τα ταραγμένα χρόνια της δεκαετίας του 1950».

•Μενέλαος Μενελάου — «Οι θέσεις του ΑΚΕΛ στο Κυπριακό από την ανεξαρτησία μέχρι σήμερα».

•Paul Philipp Stroggos, Φώτιος Κουζουπής — «Κομματικές Ομάδες Βάσης και μέλη του ΚΚΚ και του ΑΚΕΛ στη Βρετανία, 1926-1972».

•Θέκλα Κυρίτση — «Γυναικείο κίνημα και κυπριακή Αριστερά: Το ΑΚΕΛ και οι Ενώσεις Εργαζομένων Γυναικών (1939-1946)».

•Αναστασία Χάσικου — «Η γέννηση της αριστερής πολιτιστικής ταυτότητας στην Κύπρο».

•Πάμπος Στυλιανού — «Η συμβολή της Αριστεράς στο αθλητικό γίγνεσθαι της Κύπρου».

•Χρυσόστομος Πασιαρδής, Σωτηρούλα Γιασεμή — «Οι Γενικοί Γραμματείς του ΚΚΚ και του ΑΚΕΛ».

Οι παρουσιάσεις

Η πρώτη επίσημη παρουσίαση θα γίνει στις 21 Οκτωβρίου, στις 19.30, στην Αίθουσα Καστελιώτισσα, στη Λευκωσία. Το βιβλίο θα παρουσιάσουν ο Γ.Γ. του ΑΚΕΛ, Στέφανος Στεφάνου ο επιμελητής του βιβλίου, Μιχάλης Ν. Μιχαήλ, και ο ιστορικός και βετεράνος του ΑΚΕΛ, Γιαννάκης Κολοκασίδης.

•Λεμεσός, στις 23 Οκτωβρίου, στις 19.00, στο Πολιτιστικό Κέντρο Πάνος Σολομωνίδης,

•Αμμόχωστος, στις 2 Νοεμβρίου, στις 19.00, στην Αίθουσα Δημοτικού Διαμερίσματος Φρενάρου,

•Λάρνακα, στις 3 Νοεμβρίου, στις 19.30, στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών,

•Πάφος, στις 4 Νοεμβρίου, στις 19.00, στον Πολυχώρο Πολιτισμού «Αττικόν».

Οι εκδηλώσεις συνδιοργανώνονται με το ΑΚΕΛ, στο πλαίσιο των δράσεων για τα εκατό χρόνια ΚΚΚ–ΑΚΕΛ.

Πηγή – Διάλογος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy