Tuesday, 17 November 2026
Λευκωσία 12°
Η ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΙΚΗ ΜΑΣ ΕΚΔΟΣΗΑυτόφωρο της ΚυριακήςΓνωρίστε την ενότητα
Cyprus

Το Πολυτεχνείο είχε νεκρούς, αλλά απέκτησε και επαγγελματίες κληρονόμους

Από τη μία βρίσκονται αυτοί που προσπαθούν να αμφισβητήσουν τα γεγονότα, αναζητώντας νεκρούς αποκλειστικά μέσα στην περίφραξη του Πολυτεχνείου και από την άλλη, όσοι αντιμετωπίζουν την εξέγερση ως κομματική κληρονομιά, την οποία διαχειρίζονται περίπου…

17 November 2026 · 06:20

      

Από τη μία βρίσκονται αυτοί που προσπαθούν να αμφισβητήσουν τα γεγονότα, αναζητώντας νεκρούς αποκλειστικά μέσα στην περίφραξη του Πολυτεχνείου και από την άλλη, όσοι αντιμετωπίζουν την εξέγερση ως κομματική κληρονομιά, την οποία διαχειρίζονται περίπου σαν να διαθέτουν αποκλειστικά δικαιώματα. Υπάρχει όμως και μια τρίτη κατηγορία, ίσως η περισσότερο ενδιαφέρουσα, που περιλαμβάνει εκείνους οι οποίοι μετέτρεψαν τη συμμετοχή τους στον αντιδικτατορικό αγώνα σε διαβατήριο πολιτικής σταδιοδρομίας, εξουσίας και προνομίων.

Ας ξεκαθαρίσουμε από την αρχή τα πράγματα. Στο Πολυτεχνείο υπήρξαν νεκροί. Η ιστορική έρευνα του Λεωνίδα Καλλιβρετάκη, στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, έχει τεκμηριώσει 24 επώνυμα θύματα των γεγονότων του Νοεμβρίου 1973 και δεν πρόκειται για κομματική αφήγηση, αλλά για επιστημονική έρευνα που στηρίζεται σε μαρτυρίες, ιατροδικαστικά στοιχεία και ιστορικά αρχεία.

Ο 17χρονος Διομήδης Κομνηνός σκοτώθηκε από πυροβολισμό στη συμβολή των οδών Αβέρωφ και Μάρνη. Ο 20χρονος Μιχάλης Μυρογιάννης δολοφονήθηκε από τον ταγματάρχη Νικόλαο Ντερτιλή. Υπήρξαν και άλλοι νεκροί, άνθρωποι με ονοματεπώνυμο, οικογένεια και προσωπική ιστορία. Το γεγονός ότι δεν έχει τεκμηριωθεί θάνατος από την εισβολή του άρματος μέσα στον χώρο του Πολυτεχνείου δεν εξαφανίζει όσους σκοτώθηκαν στους γύρω δρόμους και σε άλλα σημεία κατά την καταστολή της εξέγερσης. Η αμφισβήτησή τους, με αυτό το επιχείρημα, προσβάλλει και τη μνήμη τους και τη στοιχειώδη λογική και ουσιαστικά ξεπλένει τη χούντα.

Εξίσου προβληματική, αν και διαφορετικής φύσης, είναι η κομματική εκμετάλλευση της εξέγερσης.

Το Πολυτεχνείο δεν ήταν δημιούργημα του ΚΚΕ, το οποίο δεν χάνει ευκαιρία καπήλευσης των πάντων. Στην εξέγερση συμμετείχαν και μέλη της ΚΝΕ και της ΑντιΕΦΕΕ και του Ρήγα Φεραίου και άλλων αριστερών οργανώσεων, όπως και πολλοί δεξιοί και ανένταχτοι φοιτητές και πολίτες. Μάλιστα, η αρχική στάση οργανωμένων δυνάμεων της κομμουνιστικής Αριστεράς απέναντι στην κατάληψη υπήρξε επιφυλακτική και θεωρούσε τόσο την κατάληψη της Νομικής όσο και την εξέγερση στο Πολυτεχνείο, προβοκάτσια της χούντας. Ωστόσο η δυναμική των γεγονότων ξεπέρασε τις κομματικές καθοδηγήσεις.

Υπάρχει και το περίφημο όγδοο φύλλο της «Πανσπουδαστικής», που κυκλοφόρησε το 1974 και περιείχε καταγγελία για περίπου 350 υποτιθέμενους πράκτορες της χουντικής ΚΥΠ, οι οποίοι φέρονταν να είχαν εισέλθει στο Πολυτεχνείο στις 14 Νοεμβρίου. Η καταγγελία προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, ενώ αμφισβητήθηκε η αυθεντικότητα της υπογραφής της Συντονιστικής Επιτροπής. Αυτό το ιστορικό τεκμήριο καταρρίπτει την εκ των υστέρων παρουσίαση μιας ενιαίας κομματικής γραμμής που δήθεν καθοδήγησε εξαρχής την εξέγερση. Το Πολυτεχνείο υπήρξε μια αυθεντική εξέγερση εναντίον της δικτατορίας και γι’ αυτό ακριβώς δεν χωράει σε κομματικά καλούπια.

Το Πολυτεχνείο δεν ανέτρεψε τη χούντα, αλλά ανέτρεψε τον Παπαδόπουλο για να ακολουθήσει η σκληρότερη δικτατορία του Ιωαννίδη. Η οριστική κατάρρευση του καθεστώτος ήρθε τον Ιούλιο του 1974, μετά το πραξικόπημα εναντίον του Μακαρίου και την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Η εξέγερση είχε τεράστια πολιτική και ηθική σημασία, αλλά η Ιστορία δεν χρειάζεται εξωραϊσμούς για να αναγνωρίσει την αξία της.
Και ερχόμαστε στη λεγόμενη «Γενιά του Πολυτεχνείου».

Πρόκειται για έναν χαρακτηρισμό που, με την πάροδο των χρόνων, απέκτησε σχεδόν μυθικές διαστάσεις. Ιδιαίτερα μετά την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία το 1981, η συμμετοχή στην αντιδικτατορική αντίσταση απέκτησε πρόσθετη πολιτική αξία. Αρκετοί από τους τότε αγωνιστές ακολούθησαν πολιτική σταδιοδρομία, έγιναν υπουργοί, βουλευτές, κομματικά στελέχη και παράγοντες της δημόσιας ζωής. Αυτό από μόνο του δεν αποτελεί κάτι επιλήψιμο. Η δημοκρατία που διεκδικούσαν τους έδωσε το δικαίωμα να πολιτευτούν.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν η αντιδικτατορική δράση μετατρέπεται σε ισόβιο πιστοποιητικό ηθικής ανωτερότητας και πολιτικής ασυλίας. Όταν κάποιοι θεωρούν ότι οι αγώνες της νιότης τους αρκούν για να δικαιολογούν κάθε επιλογή τους.

Δεν μπορείς να αγωνίζεσαι στα 20 σου εναντίον της αυθαιρεσίας και στα 50 σου να θεωρείς το κράτος προσωπικό ή κομματικό λάφυρο. Δεν μπορείς να καταγγέλλεις τη διαπλοκή και στη συνέχεια να ανέχεσαι ένα σύστημα διορισμών, εξυπηρετήσεων, προνομίων και συναλλαγών.

Όλα αυτά δεν τα δημιούργησαν αποκλειστικά οι άνθρωποι του Πολυτεχνείου, ούτε περιορίστηκαν σε μία παράταξη. Όσοι όμως συμμετείχαν στη διαχείριση αυτού του συστήματος δεν μπορούν να επικαλούνται επ’ άπειρον το αντιδικτατορικό τους παρελθόν ως απαλλακτικό της πολιτικής τους ευθύνης.

Θα ήταν εξίσου άδικο να καταδικάσουμε συλλογικά μια ολόκληρη γενιά. Υπήρξαν άνθρωποι που βασανίστηκαν, φυλακίστηκαν, έχασαν ευκαιρίες και συνέχισαν τη ζωή τους με αξιοπρέπεια, χωρίς να ζητήσουν ποτέ ανταλλάγματα. Υπήρξαν άλλοι που υπηρέτησαν έντιμα τη δημοκρατία μέσα από την πολιτική. Η εξίσωση όλων με όσους εκμεταλλεύτηκαν την ιστορία τους αποτελεί μια ακόμη μορφή παραχάραξης.

Η Ελλάδα της Μεταπολίτευσης είχε σημαντικά δημοκρατικά επιτεύγματα, αλλά γνώρισε και τη διόγκωση του πελατειακού κράτους, την κομματική εκμετάλλευση θεσμών και οικονομικές επιλογές που οδήγησαν στην κρίση που βιώνουμε μέχρι σήμερα. Η ευθύνη ανήκει στις κυβερνήσεις, στα κόμματα και στα συγκεκριμένα πρόσωπα που πήραν τις αποφάσεις, όχι σε όλους όσοι βρέθηκαν πίσω από τα κάγκελα το 1973.

Εκεί βρίσκεται και η ουσιαστικότερη αντίφαση της επετείου. Ενώ τιμούμε νέους ανθρώπους που αμφισβήτησαν μια αυταρχική εξουσία, συχνά αποφεύγουμε να εξετάσουμε πώς διαχειρίστηκαν την εξουσία ορισμένοι από εκείνους που αργότερα την απέκτησαν.
Πενήντα τρία χρόνια μετά, το Πολυτεχνείο δεν χρειάζεται ούτε αρνητές των νεκρών του ούτε αυτόκλητους ιδιοκτήτες της ιστορίας του. Χρειάζεται ιστορική αλήθεια και σεβασμό απέναντι σε όσους αγωνίστηκαν χωρίς να γνωρίζουν αν θα ξημερώσουν ζωντανοί.
Εκείνοι οι νέοι δεν μπήκαν στο Πολυτεχνείο διεκδικώντας υπουργικές καρέκλες, δημόσια αξιώματα και προσωπικές περιουσίες. Μπήκαν διεκδικώντας ελευθερία και δημοκρατία.
Το μεγαλύτερο χρέος απέναντί τους δεν είναι να επαναλαμβάνουμε κάθε Νοέμβριο τα συνθήματά τους, αλλά να μην επιτρέπουμε σε κανέναν να εξαργυρώνει τη θυσία τους.

* Υ.Γ: Δεν κάνω καμία αναφορά στους υπάνθρωπους που χρησιμοποίησαν τον συμβολισμό της ημέρας, δημιουργώντας την τρομοκρατική οργάνωση 17 Νοέμβρη. Μια οργάνωση που βούτηξε τα χέρια της στο αίμα, στο όνομα μια δήθεν κάθαρσης και επανάστασης.

Πηγή – Cyprus Times

ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Στήριξε την ανεξάρτητη ενημέρωση

Επίλεξε τη συνδρομή που προτιμάς. Η ασφαλής πληρωμή ολοκληρώνεται μέσω Stripe.