Το Μπέρναμ «ανοιχτό» σε συγγνώμη για τη δουλεία του Ηνωμένου Βασιλείου, αλλά όχι αποζημιώσεις: Γιατί τώρα;

Ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, Άντι Μπέρναμ, δήλωσε ότι η χώρα του είναι ανοιχτή στο να ζητήσει συγγνώμη για τον ρόλο της Βρετανίας στο διατλαντικό δουλεμπόριο, αλλά απέκλεισε το ενδεχόμενο αποζημιώσεων, τις οποίες οι ακτιβιστές ζητούν εδώ και χρόνια.

Ο Μπέρναμ έγραψε σε άρθρο γνώμης στην εφημερίδα The Guardian την Παρασκευή ότι η Βρετανία θα εργαστεί επίσης για την αναδιάρθρωση του χρέους των φτωχότερων χωρών, σηματοδοτώντας μια ιστορική στροφή στη στάση του Λονδίνου.

Η κίνηση αυτή έρχεται πριν από την τετραήμερη σύνοδο κορυφής που ξεκινά την Κυριακή των 50 και πλέον χωρών της Κοινοπολιτείας που ήταν πρώην αποικίες της Βρετανίας. Ο βασιλιάς Κάρολος του Ηνωμένου Βασιλείου, ο οποίος έφτασε στην Καραϊβική την περασμένη εβδομάδα, φιλοξενεί τους ηγέτες στον Άγιο Ιωάννη, την πρωτεύουσα της Αντίγκουα και Μπαρμπούντα.

«Θέλω να εκφράσω τη θλίψη και τη λύπη μου για τον πόνο και τα βάσανα τόσων εκατομμυρίων ανθρώπων και να αναγνωρίσω τον τρόπο με τον οποίο αυτά εξακολουθούν να διαμορφώνουν τον κόσμο μας σήμερα», έγραψε ο Μπέρναμ, σε μια προσωπική συγγνώμη.

Τα έθνη της Καραϊβικής που έχουν απαιτήσει πιο δυναμικά αποζημιώσεις τα τελευταία χρόνια δήλωσαν ότι περιμένουν περισσότερα από τη Βρετανία, ενώ ο ηγέτης του Συντηρητικού Κόμματος της αντιπολίτευσης, Κέμι Μπάντενοχ, επέκρινε την κίνηση του Μπέρναμ ως «αφαλή θέαση».

Να τι γνωρίζουμε:

Ποιος ήταν ο ρόλος της Βρετανίας στη δουλεία;

Η διατλαντική δουλεία διήρκεσε μεταξύ του 16ου και του 19ου αιώνα και είδε περίπου 12 εκατομμύρια Αφρικανούς σκλάβους να εκδιώχνονται από τα σπίτια τους και να μεταφέρονται βίαια με πλοία στην Αμερική με τη βοήθεια τοπικών πολέμαρχων. Οι σκλάβοι πωλούνταν σε φυτείες και ως οικιακοί εργάτες, και η εργασία τους παρήγαγε αγαθά που δημιούργησαν πλούτο στην Ευρώπη.

Η Βρετανία και η Πορτογαλία αντιπροσώπευαν περίπου το 70% όλων των Αφρικανών που εξήχθησαν στην Αμερική, ενώ η Γαλλία, η Ισπανία και η Ολλανδία εμπορεύονταν επίσης σημαντικό αριθμό σκλάβων. Μόνο η Βρετανία μετέφερε 3,1 εκατομμύρια Αφρικανούς σε βρετανικές αποικίες στην Καραϊβική, την Αμερική και άλλες χώρες, σύμφωνα με τα εθνικά της αρχεία. Μόνο 2,7 εκατομμύρια έφτασαν, καθώς πολλοί χάθηκαν σε επικίνδυνα θαλάσσια ταξίδια.

Βρετανοί υποστηρικτές της δουλείας άρχισαν να αγωνίζονται κατά της δουλείας το 1787, ιδιαίτερα σε πόλεις όπως το Μάντσεστερ. Το 1807, το Κοινοβούλιο ψήφισε τον Νόμο περί Εμπορίου Δουλών, ο οποίος ουσιαστικά απαγόρευε τη νέα δουλεία. Πάνω από τρεις δεκαετίες αργότερα, το 1834, η Βρετανία απαγόρευσε πλήρως τη δουλεία, αν και η πρακτική συνεχίστηκε για αρκετά χρόνια.

Εν μέσω εκκλήσεων για λογοδοσία το 2006, ο τότε πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ εξέφρασε «βαθιά θλίψη» για τον ρόλο της Βρετανίας στο δουλεμπόριο, αλλά δεν ζήτησε συγγνώμη ή μίλησε για αποζημιώσεις.

Γιατί τώρα;

Η συγγνώμη του Μπέρναμ ήρθε κατά τη διάρκεια του Μήνα Μαύρης Ιστορίας της Βρετανίας και καθώς η Κοινοπολιτεία συνεδριάζει στην Αντίγκουα και Μπαρμπούντα.

Στο άρθρο του, ο Βρετανός πρωθυπουργός ανέφερε ότι το Λονδίνο θέλει να διατηρήσει διπλωματικούς και εμπορικούς δεσμούς με τους συμμάχους του στην Κοινοπολιτεία.

«Σε έναν ολοένα και πιο διχασμένο και επικίνδυνο κόσμο, η οικογένεια των εθνών μας στην Κοινοπολιτεία είναι ζωτικής σημασίας για τα συμφέροντά μας», έγραψε, προσθέτοντας ότι η Βρετανία «μπορεί να εκμεταλλευτεί ευκαιρίες για εμπορική και οικονομική συνεργασία».

Η Βρετανία θα επιτρέψει στις πιο ευάλωτες χώρες να αποπληρώσουν τα χρέη τους σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, πρόσθεσε, με τον πρώην υπουργό Οικονομικών Γκόρντον Μπράουν, ο οποίος ηγήθηκε της πρωτοβουλίας του Ηνωμένου Βασιλείου το 1991 για τη μείωση του χρέους των φτωχότερων χωρών, να ηγείται της προσπάθειας.

Ποια είναι η συζήτηση σχετικά με τις συγγνώμες και τις αποζημιώσεις;

Από το 2013, η Κοινότητα και η Κοινή Αγορά της Καραϊβικής (CARICOM) έχει καλέσει τις εμπλεκόμενες δυτικές χώρες να αναγνωρίσουν τον ρόλο τους και να θεσπίσουν χρηματικές αποζημιώσεις για τη δουλεία.

Τα τελευταία χρόνια, αυτές οι εκκλήσεις έχουν γίνει πιο έντονες, με επικεφαλής την πρωθυπουργό των Μπαρμπάντος, Μία Μότλεϊ.

Η Γκάνα, από την οποία μεταφέρθηκε περίπου το 10-15% των σκλάβων, έχει επίσης διαδραματίσει σημαντικό ρόλο και έχει προωθήσει ένα ιστορικό ψήφισμα στα Ηνωμένα Έθνη τον Μάρτιο, με το οποίο 123 χώρες ψήφισαν υπέρ της κήρυξης της εμπορίας σκλάβων Αφρικανών ως το σοβαρότερο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Όλα τα ευρωπαϊκά έθνη απείχαν, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και η Αργεντινή ψήφισαν κατά του μέτρου.

Οι ακτιβιστές υποστηρίζουν ότι υπάρχει νομική και ηθική βάση για την οικονομική αποπληρωμή και την ακύρωση χρεών για τις αιώνες ζημιών που προκλήθηκαν από τη δουλεία. Αυτές οι ζημιές, λένε, είναι εμφανείς στις διαρθρωτικές ανισότητες που συνεχίζουν να πλήττουν τις χώρες από τις οποίες κλάπηκε ανθρώπινο κεφάλαιο και εκείνες στην Καραϊβική που αντιμετώπισαν γενοκτονίες μετά την άφιξη των Ευρωπαίων.

Επισημαίνουν επίσης την απώλεια ζωών, τη διαγραφή πολιτισμών, τη λεηλασία αντικειμένων στην αποικιακή εποχή που ακολούθησε, καθώς και τις συνεχιζόμενες οικονομικές ανισότητες και τις αναπτυξιακές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα έθνη αυτά δυσκολίες στην πρόσβαση σε διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.

Τον Ιούνιο, η Mottley ανακοίνωσε ένα μανιφέστο 19 σημείων σε ένα συνέδριο στην Γκάνα, καθώς οι χώρες της Καραϊβικής και της Αφρικής ευθυγραμμίζονται ολοένα και περισσότερο για να προωθήσουν πιο δυναμικά την υπόθεσή τους. Ζήτησε μια «πλήρη και επίσημη συγγνώμη», χρηματική αποζημίωση από τα έθνη, αλλά και από θεσμούς, συμπεριλαμβανομένων εταιρειών και εκκλησιών. Ζήτησε επίσης μεταφορά τεχνολογίας, χρηματοδότηση της εκπαίδευσης και της υγειονομικής περίθαλψης, ελάφρυνση του χρέους και οικονομική ανάπτυξη. Το σχέδιο αναθεώρησε ένα προηγούμενο σχέδιο 10 σημείων της CARICOM.

«Ζούμε σε έναν κόσμο σήμερα όπου οι άνθρωποι καταγγέλλουν τους ανθρώπους για τα πάντα, για μισογυνισμό, για σεξουαλική επίθεση, για κάθε είδους συμπεριφορά. Ωστόσο, δεν έχουμε βρει το ηθικό θάρρος να δηλώσουμε ομόφωνα σε όλη την ανθρωπότητα ότι αυτό το σοβαρό έγκλημα κατά της ανθρωπότητας που συνεχίστηκε για αιώνες πρέπει να κηρυχθεί έτσι από όλους», δήλωσε η Μότλεϊ στο συνέδριο.

Γιατί τα ευρωπαϊκά έθνη δεν είναι πρόθυμα για αποζημιώσεις;

Τα ευρωπαϊκά έθνη, συμπεριλαμβανομένης της Βρετανίας, υποστηρίζουν ότι αυτά τα εγκλήματα διαπράχθηκαν πριν από πολύ καιρό και ότι, ως εκ τούτου, οι λαοί τους δεν θα έπρεπε να πληρώνουν γι’ αυτά. Κάποιοι επισημαίνουν επίσης τον ρόλο των τοπικών Αφρικανών αρχηγών που συνεργάστηκαν με τους Ευρωπαίους για να απαγάγουν και να υποδουλώσουν ανθρώπους.

«Δεν νομίζω ότι ο Βρετανός λαός σήμερα μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνος για ιστορικά λάθη, όσο αποτρόπαια κι αν είναι, που συνέβησαν σε διαφορετική εποχή υπό διαφορετικούς νόμους και στα οποία δεν έπαιξαν κανέναν προσωπικό ρόλο», έγραψε ο Μπέρναμ στην εφημερίδα The Guardian.

Αντ’ αυτού, είπε, το Ηνωμένο Βασίλειο «προσέφερε έναν δομημένο διάλογο» με τους επηρεαζόμενους και αναδιάρθρωση χρέους.

Η Γαλλία αναγνώρισε τη δουλεία ως έγκλημα κατά της ανθρωπότητας το 2001. Τον Μάιο, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι το Παρίσι θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο αποζημιώσεων, αλλά δεν έκανε σαφείς προτάσεις.

Το 2022, η Ολλανδία ζήτησε συγγνώμη για τον ρόλο της.

Η Εκκλησία της Αγγλίας, της οποίας ο κλήρος κατείχε επίσης σκλάβους, δημιούργησε ένα ταμείο 100 εκατομμυρίων βρετανικών λιρών (134 εκατομμύρια δολάρια) για να εξυπηρετήσει τις πληγείσες κοινότητες και να διεξάγει περαιτέρω έρευνα σχετικά με την κληρονομιά της δουλείας.

Ποιες είναι οι αντιδράσεις;

Σε ανακοίνωσή του, ο πρωθυπουργός της Αγίας Λουκίας, Φίλιπ Ζ. Πιερ, ο οποίος προεδρεύει επί του παρόντος της CARICOM, δήλωσε ότι ο οργανισμός απορρίπτει το επιχείρημα ότι η σημερινή Βρετανία δεν μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνη για τη δουλεία.

«Η επανορθωτική δικαιοσύνη δεν αφορούσε ποτέ την ατομική ενοχή. Αφορά την ευθύνη των κρατών και των θεσμών — και αυτή η ευθύνη δεν παύει να ισχύει με το πέρασμα των γενεών», είπε. Χωρίς επανόρθωση, η συγγνώμη του πρωθυπουργού Μπέρναμ ήταν «ελλιπής», πρόσθεσε.

Ο πρόεδρος της Γκάνας, Τζον Ντραμάνι Μαχάμα, δήλωσε ότι χαιρέτισε τη δήλωση του Μπέρναμ με «επιφύλαξη» και επανέλαβε την ανάγκη για επίσημη συγγνώμη, στοχευμένες επενδύσεις σε διάφορους τομείς και διεθνή δέσμευση για την «εξάλειψη του συστημικού ρατσισμού και της αφροφοβίας».

Ο Ντένις Ο’Μπράιαν, ιδρυτής της ομάδας υπεράσπισης The Repair Campaign, δήλωσε επίσης ότι το Λονδίνο «πρέπει να σταματήσει να συσκοτίζει και να ζητήσει τώρα μια πλήρη και επίσημη συγγνώμη».

Ο ηγέτης του Συντηρητικού Κόμματος της αντιπολίτευσης του Ηνωμένου Βασιλείου, Μπάντενοχ, αντιτάχθηκε πλήρως στην κίνηση σε μια ανάρτηση στο X και ρώτησε αν θα ζητηθούν και αποζημιώσεις από τους απογόνους των εμπλεκόμενων Αφρικανών ηγεμόνων.

«Δεν υπάρχει κανένας λόγος οι Βρετανοί φορολογούμενοι σήμερα να θεωρούνται οικονομικά υπεύθυνοι για πράγματα που συνέβησαν γενιές πριν γεννηθούμε», είπε.

«Οι Εργατικοί ξοδεύουν ήδη πάρα πολλά για το κράτος πρόνοιας της Βρετανίας, τώρα δεν είναι η ώρα για τον Άντι Μπέρναμ να παρέχει παγκόσμια πρόνοια».

Εν τω μεταξύ, η Μπελ Ριμπέιρο-Άντι, πρόεδρος της Διακομματικής Κοινοβουλευτικής Ομάδας (APPG) για τις Αφρικανικές Αποζημιώσεις, η οποία υποστηρίζει τις αποζημιώσεις, χαιρέτισε τα βήματα του Μπέρναμ, αλλά είπε ότι εξακολουθούν να «λείπουν» οι ενέργειες.

Πηγή – Al Jazeera

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy