Τα πέντε μέτωπα που θα καθορίσουν τα νέα πολεμικά σχέδια του ΝΑΤΟ απέναντι στη Ρωσία

Το ΝΑΤΟ ξεκινά διαπραγματεύσεις για τις στρατιωτικές δυνάμεις, τα οπλικά συστήματα και τις επιχειρησιακές δυνατότητες που θα χρειαστούν οι σύμμαχοι για να αντιμετωπίσουν το ενδεχόμενο ρωσικής επίθεσης, καθώς εντείνονται οι ανησυχίες για την ασφάλεια της Ευρώπης. Παράλληλα, καλούνται να αποφασίσουν πώς θα χρηματοδοτήσουν τις νέες απαιτήσεις και σε ποιον βαθμό θα μπορέσουν να καλύψουν τα κενά που ενδέχεται να αφήσει μια μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην ήπειρο.

Οι συνομιλίες, που ξεκινούν αυτόν τον μήνα, θα καθορίσουν τους στόχους στρατιωτικών δυνατοτήτων για το 2029, με καθεμία από τις 32 χώρες-μέλη της Συμμαχίας να αναλαμβάνει συγκεκριμένες δεσμεύσεις για την παροχή δυνάμεων και εξοπλισμού.

Το χρονοδιάγραμμα αυξάνει την πίεση, καθώς Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν προειδοποιήσει ότι η Ρωσία θα μπορούσε να είναι σε θέση να επιτεθεί σε χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ έως τότε.

Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο σημαντικής μείωσης των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να στερήσει από τη Συμμαχία στρατεύματα και κρίσιμες στρατιωτικές δυνατότητες, όπως αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού, πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς και μέσα συλλογής πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης.

Οι διαπραγματεύσεις θα εξετάσουν πόσα χρήματα είναι διατεθειμένη να διαθέσει κάθε χώρα, ποιες δυνατότητες μπορεί να αναπτύξει η Ευρώπη χωρίς την αμερικανική συνδρομή και κατά πόσο τα στρατιωτικά σχέδια της Συμμαχίας πρέπει να αξιοποιήσουν περισσότερο τεχνολογίες όπως η ρομποτική και η τεχνητή νοημοσύνη.

«Θα είναι δύσκολο», δήλωσε ανώτερος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ, ο οποίος, όπως και άλλοι αξιωματούχοι που μίλησαν στο POLITICO, ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία του, προκειμένου να τοποθετηθεί ελεύθερα για το ευαίσθητο ζήτημα. «Η κατανομή των βαρών, οι ΗΠΑ, το πώς θα συνδυάσουμε το επίπεδο φιλοδοξίας με τις πολιτικές προτεραιότητες… είναι ένα τεράστιο ζήτημα».

Οι σύμμαχοι αναμένεται να αρχίσουν τις επόμενες ημέρες τις συζητήσεις για το γενικό πλαίσιο των νέων στόχων, το οποίο είναι γνωστό ως «Πολιτική Καθοδήγηση». Πρόκειται για το πρώτο στάδιο μιας διαδικασίας πέντε φάσεων, της Διαδικασίας Αμυντικού Σχεδιασμού του ΝΑΤΟ (NDPP).

«Η φιλοδοξία είναι αυτός να είναι ένας κύκλος μετασχηματισμού και όχι ένας κύκλος που απλώς διασφαλίζει την ετοιμότητα», δήλωσε ο Γάλλος ναύαρχος Πιερ Βαντιέ, Ανώτατος Συμμαχικός Διοικητής Μετασχηματισμού του ΝΑΤΟ, ο οποίος είναι επιφορτισμένος με τον σχεδιασμό των στρατιωτικών δυνατοτήτων του μέλλοντος.

Το POLITICO μίλησε με 15 εν ενεργεία και πρώην αξιωματούχους και διπλωμάτες της Συμμαχίας, καταγράφοντας πέντε βασικά ζητήματα που αναμένεται να καθορίσουν τις διαπραγματεύσεις.

1. Πόσες δυνάμεις και ποιες δυνατότητες χρειάζεται το ΝΑΤΟ

Το πρώτο και σημαντικότερο ζήτημα είναι να συμφωνήσουν οι σύμμαχοι για το μέγεθος των στρατιωτικών δυνάμεων και το εύρος των δυνατοτήτων που θα πρέπει να διαθέτουν. Ο σχεδιασμός αυτός αποτυπώνεται στο λεγόμενο «επίπεδο φιλοδοξίας» της Συμμαχίας.

Παραδοσιακά, πέρα από τις δυνάμεις που απαιτούνται για μεγάλης κλίμακας επιχειρήσεις, τα μέλη του ΝΑΤΟ έχουν συμφωνήσει στην ανάγκη διατήρησης 18 εφεδρικών ταξιαρχιών, καθεμία από τις οποίες αριθμεί περίπου 5.000 στρατιώτες. Οι μονάδες αυτές προορίζονται για μικρότερες επιχειρήσεις διαχείρισης κρίσεων εκτός της επικράτειας της Συμμαχίας, όπως εκείνες στο Αφγανιστάν και το Κόσοβο.

Ωστόσο, η πίεση των ΗΠΑ για μεταφορά μεγαλύτερου μέρους της ευθύνης της ευρωπαϊκής ασφάλειας στους Ευρωπαίους συμμάχους, στο πλαίσιο της προσέγγισης που αποκαλείται «ΝΑΤΟ 3.0», ενδέχεται να οδηγήσει σε επανεξέταση των απαιτήσεων για τέτοιου είδους επιχειρήσεις, ακόμη και σε περιορισμό ή κατάργησή τους.

Στο τραπέζι θα βρεθεί επίσης το ενδεχόμενο επιτάχυνσης της ίδιας της διαδικασίας αμυντικού σχεδιασμού, ώστε να μπορεί να ανταποκρίνεται ταχύτερα στις τεχνολογικές εξελίξεις στο πεδίο της μάχης, από την τεχνητή νοημοσύνη έως τα επίγεια ρομποτικά συστήματα.

Οι σύμμαχοι αναμένεται ακόμη να εξετάσουν πώς οι συμβατικές στρατιωτικές δυνάμεις, όπως τα χερσαία στρατεύματα και τα αεροσκάφη, μπορούν να υποστηρίζουν αποτελεσματικά τις πυρηνικές δυνάμεις χωρών όπως οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο.

«Οι συμβατικές δυνατότητες υποστήριξης αποτελούν απολύτως μέρος της διαδικασίας NDPP», δήλωσε η Νασίμα Μπάροους, διευθύντρια πυρηνικής πολιτικής του ΝΑΤΟ, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για ένα από τα βασικά μηνύματα που προωθεί η Συμμαχία ενόψει των επόμενων διαπραγματεύσεων.

2. Πώς θα καλυφθεί το κενό από ενδεχόμενη αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων

Πάνω από τις διαπραγματεύσεις βρίσκεται η επικείμενη επανεξέταση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη από το Πεντάγωνο.

Νωρίτερα φέτος, η Ουάσιγκτον είχε ήδη αφαιρέσει από το σύνολο των διαθέσιμων δυνάμεων για τις ανάγκες του ΝΑΤΟ μέσα όπως στρατηγικά βομβαρδιστικά, μαχητικά αεροσκάφη, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, υποβρύχια και πολεμικά πλοία.

Η αξιολόγηση αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Δεκέμβριο, ενώ οι διαπραγματεύσεις της Συμμαχίας θα βρίσκονται σε εξέλιξη. Το ενδεχόμενο αυτό προκαλεί ανησυχία ότι οι συνομιλίες μπορεί να καθυστερήσουν, καθώς οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να γνωρίζουν ποιες αμερικανικές δυνατότητες θα παραμείνουν διαθέσιμες προτού καθορίσουν τις δικές τους δεσμεύσεις.

Μεταξύ των δυνατοτήτων που ενδέχεται να επηρεαστούν είναι και τα βαρέα μεταγωγικά αεροσκάφη, τα οποία είναι κρίσιμα για τη μεταφορά στρατευμάτων και στρατιωτικού εξοπλισμού.

Η προσπάθεια της Ουάσιγκτον να περιορίσει το στρατιωτικό της αποτύπωμα στην Ευρώπη αναμένεται να πυροδοτήσει διαπραγματεύσεις για το πώς θα αντικατασταθούν οι αμερικανικές δυνατότητες και πώς θα κατανεμηθεί το κόστος μεταξύ των συμμάχων. Το έργο γίνεται δυσκολότερο εξαιτίας των αυξανόμενων πιέσεων στους εθνικούς προϋπολογισμούς.

«Μέχρι πριν από λίγο καιρό, ολόκληρη η διαδικασία του ΝΑΤΟ λειτουργούσε ως εξής: υπολόγιζες τι χρειαζόταν η Συμμαχία και, όταν διαπίστωνες ότι δεν διέθετες τα πάντα, οι ΗΠΑ κάλυπταν τα κενά», δήλωσε η Καμίλ Γκραντ, επικεφαλής του ευρωπαϊκού συνδέσμου αμυντικών βιομηχανιών ASD και πρώην ανώτερος αξιωματούχος του ΝΑΤΟ. «Αυτό δεν ισχύει πλέον».

Μία από τις προτάσεις που εξετάζονται είναι να δοθεί λιγότερη έμφαση στην απαίτηση κάθε χώρας να διαθέτει συγκεκριμένα οπλικά συστήματα και μεγαλύτερη βαρύτητα στο αποτέλεσμα που πρέπει να μπορεί να επιτύχει στο πεδίο της μάχης. Αντί, δηλαδή, να απαιτείται από κάθε σύμμαχο να αποκτήσει συγκεκριμένο τύπο όπλου, θα μπορούσαν να τίθενται στόχοι επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας, όπως η εξουδετέρωση συγκεκριμένων ρωσικών στρατιωτικών θέσεων.

Μια τέτοια προσέγγιση θα έδινε μεγαλύτερη ευελιξία στις ευρωπαϊκές χώρες που δεν έχουν πρόσβαση σε αμερικανικά οπλικά συστήματα, όπως οι πύραυλοι κρουζ Tomahawk.

«Δεν χρειάζεται να έχουμε χιλιάδες Tomahawk, αλλά μπορούμε να διαθέτουμε χιλιάδες φθηνότερες εναλλακτικές λύσεις», δήλωσε ο Φαμπρίς Ποτιέ, πρώην διευθυντής σχεδιασμού πολιτικής του ΝΑΤΟ και νυν διευθύνων σύμβουλος της συμβουλευτικής εταιρείας Rasmussen Global.

3. Οι διαφορετικές απειλές στον Βορρά και στον Νότο

Η έμφαση στην αντιμετώπιση της Ρωσίας ενδέχεται να προκαλέσει τριβές μεταξύ των συμμάχων, καθώς δεν αντιμετωπίζουν όλοι τις ίδιες απειλές ως προτεραιότητα.

Επισήμως, το ΝΑΤΟ ακολουθεί μια προσέγγιση ασφάλειας «360 μοιρών», η οποία καλύπτει όλες τις κατευθύνσεις. Στην πράξη, ωστόσο, μετά την πλήρους κλίμακας ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η στρατηγική προσοχή της Συμμαχίας στράφηκε κυρίως προς την ανατολική πλευρά της.

Τον τελευταίο χρόνο, αυξήθηκε παράλληλα η έμφαση στον Βορρά, με τη δημιουργία αποστολής στην Αρκτική, σε μια περίοδο κατά την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ ασκούσε πιέσεις για τη Γροιλανδία.

Ορισμένοι σύμμαχοι, ωστόσο, ζητούν να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στη νότια και νοτιοανατολική πλευρά της Συμμαχίας. Μεταξύ των ανησυχιών τους είναι η παρουσία Ρώσων μισθοφόρων στη Λιβύη, το ενδεχόμενο εργαλειοποίησης των μεταναστευτικών ροών, η αυξημένη δραστηριότητα υποβρυχίων και οι επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα.

«Υπάρχει υπερβολική έμφαση στον Βορρά», δήλωσε δεύτερος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ, προσθέτοντας ότι απαιτείται επαναξιολόγηση των προτεραιοτήτων.

Η διαφωνία αναδεικνύει μια βασική δυσκολία για τη Συμμαχία: πώς θα κατανείμει τις περιορισμένες στρατιωτικές και οικονομικές της δυνατότητες, διατηρώντας παράλληλα την ικανότητα αντιμετώπισης διαφορετικών απειλών σε ολόκληρη την επικράτειά της.

4. Drones ή άρματα μάχης: Η νέα ισορροπία στον πόλεμο

Η κυριαρχία των μη επανδρωμένων αεροσκαφών στο πεδίο της μάχης στην Ουκρανία αναμένεται να επηρεάσει καθοριστικά τις συζητήσεις για τον μελλοντικό εξοπλισμό των δυνάμεων του ΝΑΤΟ. Το βασικό ερώτημα είναι πόσο θα πρέπει να επενδύσουν οι σύμμαχοι σε μη επανδρωμένα συστήματα και πόσο θα συνεχίσουν να βασίζονται σε συμβατικά μέσα, όπως τα άρματα μάχης και το πυροβολικό.

Οι περισσότερες χώρες σχεδιάζουν ήδη να διευρύνουν τη χρήση μη επανδρωμένων και αυτόνομων συστημάτων.

Το Ηνωμένο Βασίλειο ανακοίνωσε φέτος σχέδια για τη δημιουργία ενός «υβριδικού στόλου», στον οποίο θα περιλαμβάνονται αυτόνομα μέσα, όπως τα μη επανδρωμένα υποβρύχια οχήματα Type 93. Η Γαλλία έχει προβλέψει περίπου 8,4 δισ. ευρώ για μη επανδρωμένα αεροσκάφη και περιφερόμενα πυρομαχικά, ενώ η Γερμανία σχεδιάζει να συγκροτήσει το πρώτο της εξειδικευμένο σύνταγμα μη επανδρωμένων αεροσκαφών τον επόμενο χρόνο.

Η δυσκολία των ευρωπαϊκών χωρών να προσελκύσουν και να διατηρήσουν επαρκή αριθμό στρατιωτών ενισχύει επίσης την τάση προς την αυτοματοποίηση.

«Ένας από τους παράγοντες που ωθούν όλους προς τα περισσότερα μη επανδρωμένα συστήματα είναι ότι έχουμε κοινωνίες που γερνούν και αντιμετωπίζουμε πρόβλημα με το ανθρώπινο δυναμικό», δήλωσε η Γκραντ.

Παράλληλα, οι σύμμαχοι πρέπει να βρουν τρόπους να ανταποκριθούν στις τεχνολογικές εξελίξεις της Ρωσίας χωρίς να προκαλέσουν υπέρμετρη επιβάρυνση στους αμυντικούς προϋπολογισμούς τους.

Ο ναύαρχος Βαντιέ έχει αναφέρει ότι η Ρωσία παράγει 9 εκατομμύρια drones ετησίως, ένας αριθμός που, όπως είπε, απαιτεί «μια αρκετά ριζοσπαστική προσπάθεια» από τη Συμμαχία.

Ως πιθανή λύση έχει προτείνει ένα μοντέλο που θα θυμίζει συνδρομή για την αναβάθμιση του στρατιωτικού εξοπλισμού, ώστε τα οπλικά συστήματα να μπορούν να προσαρμόζονται διαρκώς στις τεχνολογικές εξελίξεις και να μην καθίστανται γρήγορα παρωχημένα.

5. Τα διδάγματα από τον πόλεμο στην Ουκρανία

Οι περισσότερες χώρες του ΝΑΤΟ αναγνωρίζουν ότι η Ουκρανία συμβάλλει στην ασφάλεια της Συμμαχίας, διαθέτοντας έναν μεγάλο και έμπειρο στη μάχη στρατό, αλλά και σημαντική τεχνογνωσία που έχει αναπτυχθεί με ταχύτητα κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Η εμπειρία της αφορά ένα ευρύ φάσμα τομέων, από τα μη επανδρωμένα συστήματα για επιχειρήσεις στον αέρα, στη θάλασσα και στην ξηρά έως την αεράμυνα, τους πυραύλους και το προηγμένο σύστημα διαχείρισης του πεδίου μάχης Delta.

Αυτές οι εξελίξεις έχουν οδηγήσει ορισμένους συμμάχους να ζητούν στενότερη στρατιωτική και αμυντική βιομηχανική συνεργασία με το Κίεβο. Άλλοι, ωστόσο, προειδοποιούν ότι τα διδάγματα από την Ουκρανία δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτούσια στον σχεδιασμό του ΝΑΤΟ.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία διαφέρει σε σημαντικά σημεία από το στρατιωτικό δόγμα της Συμμαχίας, το οποίο δίνει έμφαση στην ταχεία κινητοποίηση δυνάμεων, στην αεροπορική υπεροχή και στα πλήγματα ακριβείας από μεγάλες αποστάσεις.

«Υπάρχουν τεράστια διδάγματα από τη σύγκρουση που πρέπει να ενσωματώσουμε», δήλωσε νωρίτερα αυτόν τον μήνα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ο ανώτατος στρατιωτικός διοικητής του ΝΑΤΟ, Αμερικανός στρατηγός Άλεξους Γκρίνκιουιτς. Ωστόσο, όπως διευκρίνισε, «δεν θέλουμε να πολεμήσουμε σε αυτό το είδος πολέμου».

Η πρόκληση για το ΝΑΤΟ είναι, επομένως, να αξιοποιήσει την εμπειρία της Ουκρανίας χωρίς να περιορίσει τον σχεδιασμό του στον τρόπο με τον οποίο διεξάγεται σήμερα ο πόλεμος. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν τους επόμενους μήνες θα καθορίσουν όχι μόνο τις στρατιωτικές δυνατότητες των 32 συμμάχων, αλλά και το κατά πόσο η Ευρώπη μπορεί να αναλάβει μεγαλύτερο μερίδιο της ευθύνης για την άμυνά της, σε περίπτωση που οι ΗΠΑ περιορίσουν τη στρατιωτική τους συνδρομή.

Πηγή – Cyprus Times (skai.gr)

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy