Σταυροβούνι: Ρωγμές και καθιζήσεις λόγω λατομείου – Ανησυχία για την ασφάλεια της Μονής

Σοβαρές ανησυχίες για την ασφάλεια της Ιεράς Μονής Σταυροβουνίου προκαλούν οι εκτεταμένες ρωγμές, οι καθιζήσεις και τα φαινόμενα γεωλογικής αστάθειας στην περιοχή της Ευκάλης, κοντά στα Πυργά της επαρχίας Λάρνακας. Η κατάσταση, που συνδέεται με τη λατομική δραστηριότητα της περιοχής, εγείρει ερωτήματα για την προστασία των μοναστηριακών εγκαταστάσεων, του φυσικού περιβάλλοντος και της ανθρώπινης ζωής.

Σε επιτόπια επίσκεψη στην περιοχή, ο «Φιλελεύθερος» κατέγραψε την έκταση των γεωλογικών παραμορφώσεων, οι οποίες, σύμφωνα με το δημοσίευμα, επιδεινώθηκαν μετά τις πρόσφατες έντονες βροχοπτώσεις. Στον χώρο του λατομείου έχει εκδηλωθεί εκτεταμένη κατολίσθηση πρανών, ενώ ρωγμές μεγάλου μήκους εντοπίζονται τόσο σε ιδιωτικό τεμάχιο της Μονής όσο και σε παρακείμενη κρατική γη.

Στα κτίσματα της Μονής έχουν επίσης παρατηρηθεί τοπική καθίζηση του εδάφους, αστοχία του περιμετρικού πλακόστρωτου και μετατόπιση τοιχίων, ενδείξεις που εντείνουν την ανησυχία για την εξέλιξη του φαινομένου.

Το πρόβλημα δεν είναι καινούργιο. Σύμφωνα με πρακτικά σύσκεψης που πραγματοποιήθηκε στις 28 Ιουλίου 2020 στο Υπουργείο Γεωργίας, οι ρωγματώσεις είχαν αποδοθεί στις δραστηριότητες των λατομείων της περιοχής.

Κατά τη σύσκεψη, ο τότε υπουργός είχε αναφέρει ότι το λατομείο δεν λειτούργησε με τον ενδεδειγμένο τρόπο και ότι έγιναν αυστηρές παραστάσεις προς την ιδιοκτήτρια εταιρεία. Παράλληλα, δόθηκαν οδηγίες για εκπόνηση μελέτης ευστάθειας των πρανών, ενώ είχε τονιστεί ότι δεν θα έπρεπε να επηρεαστεί το τεμάχιο της Μονής.

Ωστόσο, η νεότερη τεχνική αξιολόγηση του Τμήματος Γεωλογικής Επισκόπησης, ημερομηνίας 17 Ιουλίου 2026, καταγράφει ότι η περιοχή δεν έχει ακόμη σταθεροποιηθεί, παρά τα μέτρα που εφαρμόστηκαν το 2020. Η αυτοψία είχε πραγματοποιηθεί στις 8 Ιουλίου 2026.

Στην έκθεση επισημαίνεται ότι η περιοχή εξακολουθεί να παρουσιάζει ενδείξεις αστάθειας, ενώ η ανάλυση δορυφορικών δεδομένων καταδεικνύει καθοδική μετακίνηση και εδαφική παραμόρφωση σε βάθος χρόνου.

Το γεωλογικό υπόβαθρο, το οποίο αποτελείται από εξαλλοιωμένα και αποσαθρωμένα πετρώματα χαμηλής μηχανικής αντοχής, σε συνδυασμό με τις βαθιές εκσκαφές, καθιστά την περιοχή ιδιαίτερα ευάλωτη. Το Τμήμα εισηγείται την άμεση εκπόνηση εξειδικευμένης, συνολικής μελέτης διαχείρισης του γεωκινδύνου από εμπειρογνώμονες, πριν από την έναρξη της νέας χειμερινής περιόδου.

Οι ανησυχίες για την κατάσταση στην περιοχή συνοδεύονται από αντιδράσεις της Μονής, του Δήμου Λευκάρων και κατοίκων των γειτονικών κοινοτήτων.

Σε επιστολή της προς το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως, ημερομηνίας 1ης Μαΐου 2026, η Μονή εξέφρασε ανησυχίες για την ασφάλεια και την υγεία στην περιοχή, θέτοντας ζήτημα σχεδιαζόμενης επέκτασης της λατομικής ζώνης κατά περίπου 70 δεκάρια, κοντά στη ζώνη ασφαλείας του στρατοπέδου «Στέλιου Μαυρομάτη». Παράλληλα, ζήτησε την επανεξέταση των πολεοδομικών αδειών.

Ο Δήμαρχος Λευκάρων, Σοφοκλής Σοφοκλέους, είχε επίσης απευθυνθεί με επιστολή του, στις 6 Απριλίου 2026, στον υπουργό Εσωτερικών, ζητώντας ενημέρωση για τη νομιμότητα λειτουργίας του λατομείου και την τήρηση των όρων μίσθωσης.

Σύμφωνα με απαντητική επιστολή του Υπουργείου Εσωτερικών, στις 27 Ιουλίου 2026 η Πολεοδομική Αρχή απέρριψε εκ νέου αίτηση της εταιρείας για παράταση της πολεοδομικής άδειας. Παράλληλα, επιδόθηκε ειδοποίηση επιβολής για τον άμεσο τερματισμό της λειτουργίας της σκυροθραυστικής μονάδας και την επαναφορά του χώρου στην προηγούμενη κατάστασή του μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2027, σε συμμόρφωση με διάταγμα του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακας.

Το ζήτημα απασχόλησε και την Ιερά Σύνοδο, η οποία στις 17 Σεπτεμβρίου 2026 εξέτασε επιστολή διαμαρτυρίας των μοναχών της Μονής Σταυροβουνίου και κατοίκων της περιοχής.

Η Σύνοδος εξέφρασε την υποστήριξή της στις ανησυχίες για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και την υγεία των πολιτών, επικρίνοντας τη σχεδιαζόμενη επέκταση του λατομείου. Παράλληλα, κάλεσε τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, την Κυβέρνηση και τη Βουλή να αναλάβουν τις ευθύνες τους και να αποτρέψουν την επέκταση, με στόχο την προστασία της ανθρώπινης ζωής, των κτισμάτων της Μονής και της γεωλογικής σταθερότητας της περιοχής.

Η ανάγκη για άμεση και ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του προβλήματος παραμένει επιτακτική, καθώς οι αρμόδιες υπηρεσίες καλούνται να διασφαλίσουν ότι θα ληφθούν τα αναγκαία μέτρα πριν από περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης.

Πηγή – Διάλογος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy