Πώς γράφουν σήμερα οι νέοι ποιητές του 21ου αιώνα

Κάθε εβδομάδα μέσα στο 2026 θα δημοσιεύουμε ένα απόσπασμα από συνεντεύξεις ή κριτικά κείμενα της δεκαετούς πορείας του Ορίζοντα. Κείμενα που αναδεικνύουν την ύπαρξη στην Κύπρο  ενός ζωντανού και απαιτητικού πολιτιστικού πεδίου και συγχρόνως καταδεικνύουν την αναγκαιότητα δομικών αλλαγών στο χώρο του πολιτισμού

Αποσπάσματα από συνέντευξη του Λευτέρη Παπαλεοντίου, αναφορικά με την Ανθολογία νέων κύπριων ποιητών που ανθολόγησε και επιμελήθηκε, που δημοσιεύτηκε στον Ορίζοντα της Κυριακάτικης Χαραυγής ημ. 11/11/2018

Ποιος ο στόχος της Ανθολογίας νέων κύπριων ποιητών που κυκλοφόρησε αυτές τις μέρες;

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ανθολογία αυτή εντάσσεται σε μια σειρά 42 ανάλογων Ανθολογιών με νέους ποιητές από όλες τις χώρες της Ευρώπης, οι οποίες έχουν προγραμματιστεί να κυκλοφορήσουν από τις αθηναϊκές εκδόσεις «Βακχικόν». Ήδη κυκλοφόρησαν τρεις, με ποιητές από τη Σλοβενία, τη Σλοβακία και την Κύπρο, ενώ ώς το τέλος της χρονιάς θα εκδοθούν άλλες δύο (με ποιητές από τη Ρωσία και την Ισπανία). Είναι σημαντικό να έχουμε μια αντιπροσωπευτική ή έστω ενδεικτική εικόνα για το πώς γράφουν σήμερα οι νέοι ποιητές του 21^ου αιώνα σε ολόκληρο τον ευρωπαϊκό χώρο. Αλλά και σε τοπικό επίπεδο, έχει σημασία να εντοπίσουμε και να ενθαρρύνουμε ορισμένους νέους ανθρώπους, που έχουν δείξει με την πρώτη ή τις πρώτες δύο ή τρεις συλλογές τους ότι έχουν τη δύναμη και τις δεξιότητες να ασχοληθούν πιο σοβαρά με την ποίηση.

Η ανθολόγηση σας οδήγησε σε κάποιες διαπιστώσεις για τις νέες φωνές της κυπριακής ποίησης; 

Ασφαλώς είναι πολύ νωρίς να δώσουμε ή να προδιαγράψουμε το στίγμα της νέας αυτής «γενιάς» ποιητών. Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε με σιγουριά το πόσοι και ποιοι από τους ανθολογουμένους θα μπορέσουν να εξελιχθούν και να καταξιωθούν ως ποιητές. Αυτό μόνο ο αδέκαστος κριτής, ο χρόνος, μπορεί να το προεξοφλήσει. Όσο μπορούμε να κρίνουμε, θα λέγαμε ότι οι νέοι αυτοί ποιητές έχουν δώσει ικανοποιητικά ή αξιόλογα δείγματα γραφής με τα πρώτα βιβλία τους. Μάλιστα, θα μπορούσε να ισχύει για αρκετούς από αυτούς η εκτίμηση που έχει διατυπώσει ο Αλ. Ζήρας για ορισμένους κύπριους ποιητές του 1990, ότι αυτοί «δείχνουν πολύ ωριμότεροι, από το ξεκίνημά τους ακόμα» σε σχέση με τους ποιητές της Εισβολής (περ. Παρέμβαση, 2006), αλλά και σε σχέση με πολλούς παλαιότερους ποιητές. Βέβαια όλα αυτά είναι υπό αίρεση, καθώς οι ποιητές που εμφανίστηκαν κατά τη δεκαετία του 1990 αλλά και στα πιο πρόσφατα χρόνια, είτε έχουν πατήσει το πρώτο σκαλί της ποίησης είτε έχουν δώσει πιο ώριμα δείγματα, δεν έχουν συμπληρώσει το δημιουργικό τους έργο.

Από μια πρώτη εκτίμηση, θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι τα ανθολογημένα ποιήματα χαρακτηρίζονται από εκφραστική πολυμορφία και τεχνοτροπικές αναζητήσεις. Συχνά μας κερδίζει μια λιτή, αστόλιστη και απροσποίητη γραφή, που δεν αναλώνεται σε ακκισμούς ή σε επιτηδευμένες και αδιέξοδες εκφράσεις ή σε κυπροκεντρικά θέματα. Βέβαια, δεν λείπουν και ποιήματα γραμμένα σε μια πιο «δύσκολη» και νεότροπη γλώσσα, με υπερρεαλίζουσα εικονοποιία και εκφραστική. Στις αρετές της ποιητικής γλώσσας των νέων θα μπορούσαν να προστεθούν η αξιοποίηση στοιχείων της ειρωνείας και της σάτιρας, του χιούμορ και του (αυτο)σαρκασμού, αλλά και η «επαναμάγευση» του ελεύθερου στίχου με στοιχεία της προσωδίας (γνωρίσματα, δηλαδή, τα οποία εντοπίζονται και στην ελλαδική ποίηση του 1980 και του 1990). Η Κύπρος, με την ανοιχτή πληγή του πολιτικού προβλήματός της, έπαψε πια να μονοπωλεί τις εμπνεύσεις των νέων ποιητών, οι οποίες χαρακτηρίζονται από θεματική ποικιλία και απλώνονται στα πανανθρώπινα θέματα του έρωτα και του θανάτου, του χρόνου και της ανθρώπινης ύπαρξης. Σε πολλά από τα ποιήματα διακρίνουμε μια φρέσκια ματιά απέναντι στα μικρά και τα μεγάλα θέματα της ζωής και της λογοτεχνίας, χωρίς να λείπουν οι παλίμψηστες καταβολές από την πλούσια παρακαταθήκη της ποιητικής παράδοσης.

Πηγή – Διάλογος