Η Σχολή των Αθηνών και ο Ρούμπιο

Αιμιλία Καραλή

Τα ειδικά επιτελεία και οι δημοσιολογούντες υπάλληλοί τους εκστασιάστηκαν από την ομιλία που εκφώνησε ο ΥΠΕΞ των ΗΠΑ στην Πνύκα και την τιμή που απέδωσε στον αρχαιοελληνικό πολιτισμό. Στην πραγματικότητα ο Ρούμπιο σκύλευσε τη μνήμη και την ιστορία ακροβατώντας ανάμεσα στην ημιμάθεια, την παραχάραξη και την κολακεία. Ανέδειξε επιλεκτικά την ανάγκη επικράτησης του «δίκαιου του ισχυρού». Ξέχασε όμως την «Ύβριν» και τη «Νέμεσιν».

Γύρω στα 1510-1511, ο Ραφαήλ δημιούργησε έναν πίνακα που έχει γίνει γνωστός ως Η Σχολή των Αθηνών. Ο ζωγράφος τον είχε ονομάσει με την αριστοτελική φράση Causarum Cognitio (Γνώση των αιτιών). Στο κέντρο του βρίσκονται ο Πλάτωνας με τον Αριστοτέλη, δυο φιλόσοφοι με διαφορετικές μεθόδους για την προσέγγιση του κόσμου. Σε κάθε πλευρά των κεντρικών μορφών διατάσσονται με συμμετρικό τρόπο διανοητές από τον αρχαίο ελληνικό και ελληνιστικό κόσμο των οποίων το έργο (φιλοσοφικό, πολιτικό, επιστημονικό, ποιητικό) σφράγισε την εξέλιξη των ανθρώπων.

Κυρίως. Γιατί μπορούμε να διακρίνουμε και δύο ιδιαίτερα πρόσωπα. Στην πλευρά του Πλάτωνα, ανάμεσα στον Σωκράτη, τον Εμπεδοκλή, τον Επίκουρο, βρίσκεται ο Αβερρόης, ο πολυμαθής Ανδαλουσιανός Άραβας μουσουλμάνος, χάρη στη μετάφραση του οποίου έμαθαν οι «Δυτικοί» τον Αριστοτέλη. Προς την πλευρά του Αριστοτέλη βρίσκεται ο Ζωροάστρης, ο μεγάλος Πέρσης φιλόσοφος, θεολόγος και αστρονόμος, που επηρέασε τον Πλάτωνα (κι αργότερα τον Νίτσε).

Ο Ραφαήλ προβάλλει έτσι έναν πολύμορφο κόσμο διαλόγου, συνεργασίας, ισοτιμίας που, ανεξάρτητα από πολιτισμική καταγωγή, δημιουργεί προσπαθώντας να «γνωρίσει τις αιτίες» που συνέχουν τον κόσμο. Ήταν η παράδοση της «Σχολής των Αθηνών» που οδήγησε στην Αναγέννηση.

Αυτήν την παράδοση απονέκρωσε και συσκότισε -έχοντας ο ίδιος «σκοτεινό παρελθόν»- ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, στην πρόσφατη επίσκεψή του στην Αθήνα. Τα ειδικά επιτελεία και οι δημοσιολογούντες υπάλληλοί τους εκστασιάστηκαν από την ομιλία που εκφώνησε στην Πνύκα και την τιμή που απέδωσε στον αρχαιοελληνικό πολιτισμό. Διάφοροι επικριτές αρκέστηκαν στην καταδίκη της επικοινωνιακής μορφής με την επιλογή του χώρου και στην απουσία νύξεων για την Τουρκική επιθετικότητα. Στην πραγματικότητα ο Ρούμπιο σκύλευσε τη μνήμη, την ιστορία ακροβατώντας ανάμεσα στην ημιμάθεια, την παραχάραξη, την κολακεία ενός υποτιθέμενου ομοιογενούς αρχαιοελληνισμού και προσπάθησε να προσαρμόσει μια επιλεκτική ανάγνωση της ιστορίας στην ανάγκη επικράτησης του «δίκαιου του ισχυρού». «Δίκαιο» που εφάρμοσαν οι Αθηναίοι στη Μήλο (416 π.Χ.), διαπράττοντας «Ύβριν» και εισπράττοντας λίγο αργότερα τη «Νέμεσιν» με τη Σικελική εκστρατεία.

Αυτά βέβαια είναι ψιλά γράμματα για τους λογογράφους του Ρούμπιο. Κάτι σαν αυτό που είπε ο ίδιος στην ομιλία του: «για τις μεγάλες νίκες και καταστροφικές ήττες», που γίνονται «υποσημείωση σε ένα σχολικό βιβλίο, ένα γεγονός που οι μαθητές μας πρέπει να απομνημονεύουν και να ξεχνούν».

Η ομιλία καταρχάς ήταν ένα συνονθύλευμα ψηφίδων από διάφορες περιόδους της ελληνικής ιστορίας αγνοώντας τις διαφορές που υπήρχαν στις αρχαίες ελληνικές πόλεις-κράτη και παρουσιάζοντάς τες ως κάτι πολιτικά και πολιτισμικά ενιαίο. Έφτιαξε δηλαδή μια Σπαρτ-Αθήνα. Δεν ήταν τυχαίο ότι ξεκίνησε με τους Περσικούς πολέμους για να προκαλέσει προφανώς συνειρμούς με το Ιράν σήμερα. Το πώς τους είδε ο Αισχύλος, μαχητής στον Μαραθώνα, στους Πέρσες του προφανώς δεν ήταν στη σχολική ύλη που «έπρεπε να απομνημονεύσει». Η επίδραση των Φοινίκων, των Αιγυπτίων, των Περσών στην διαμόρφωση του αρχαιοελληνικού πολιτισμού απαλείφτηκε τελείως λες και ο ελληνικός -ή όποιος άλλος- πολιτισμός διαμορφώθηκε εν κενώ. Ταύτισε τη «δίψα για γνώση» που δίδαξαν -μόνο- οι Έλληνες με τις αιματηρές και εξοντωτικές για τους ιθαγενείς εκστρατείες του Κολόμβου, του Κορτές, του Μαγγελάνου. Την αγωνιστικότητα, την αριστεία και τη γενναιότητα, την ταύτισε μόνο με τον πολεμικό θρησκευτικό ηρωισμό, που επιδεικνύουν μόνο οι Δυτικοί -σε αντίθεση με τους «θανατόφιλους μουσουλμάνους». Τώρα το πώς εννοούσε ο Αθηναίος πολίτης την «αγάπη στην πόλη» με τις καθημερινές πράξεις και επιλογές, όπως φαίνεται στον «Επιτάφιο» λόγο του Περικλή, μάλλον είναι «άγνωστη γη» για τον «δισέγγονο των αποίκων από την Ισπανία». Όπως και ότι η πόλη δεχόταν «εκ πάντων τα πάντα».

Αν ο Ρούμπιο ζωγράφιζε σήμερα τη Σχολή των Αθηνών θα μάς έδινε έναν πίνακα που θα τον ονομάζαμε: Άγνοια των αιτιών και των αποτελεσμάτων

Ο λόγος του Ρούμπιο ήταν μια κυνική πολεμική διαβεβαίωση, μια διαταγή για την υποταγή στις πιο επιθετικές πολιτικές του αμερικανικού κεφαλαίου. Υποσχέθηκε, όπως ο Καίσαρας στους ηττημένους Γαλάτες «clementia et mansuetudine» («επιείκεια και πραότητα»), αν υπακούσουν στις εντολές του, ενώ παράλληλα επαινούσε τη γενναιότητά τους. Η Πνύκα έγινε χώρος διακήρυξης μίσους και αλαζονείας, απειλής για τους μη χριστιανούς και μη Δυτικούς, και τέλος πάντως για όσους αμφισβητούν την κυριαρχία των επιλογών των εταιρειών και θεσμών που προστατεύει. «Άφρονα» θα τον έλεγε ο Αριστοτέλης.

Αν ο Ρούμπιο ζωγράφιζε σήμερα τη Σχολή των Αθηνών θα χρησιμοποιούσε μόνο χρώματα: το μαύρο του μίσους, το κόκκινο του αίματος και το λευκό του θανάτου. Και θα την ονομάζαμε: Causarum et effectuum ignorantia (Άγνοια των αιτιών και των αποτελεσμάτων).

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΠΡΙΝ που κυκλοφόρησε 17-18 Οκτωβρίου

Πηγή – Prin

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy