Η άμυνα της Κύπρου περνάει και από τον βυθό της θάλασσας

Ένα κράτος μπορεί να διαθέτει σύγχρονα οπλικά συστήματα και ισχυρές στρατιωτικές συνεργασίες, αλλά να παραμένει ευάλωτο σε μια απειλή που δεν απαιτεί πυραύλους υποβρύχια ή πολεμικά αεροσκάφη. Αρκεί μια σοβαρή βλάβη στις υποδομές από τις οποίες εξαρτάται η λειτουργία της οικονομίας και του κράτους.

Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ψηφιακή πορεία της Κύπρου το 2026, καταγράφει σημαντική πρόοδο, με κάλυψη δικτύων πολύ υψηλής χωρητικότητας περίπου 95,5% και πλήρη πληθυσμιακή κάλυψη δικτύων πέμπτης γενιάς. Παράλληλα, επισημαίνει τη στρατηγική σημασία των υποθαλάσσιων καλωδίων και συστήνει μεγαλύτερη έμφαση στην ασφάλεια και την ανθεκτικότητά τους.

Η Κύπρος έχει ήδη πολλές εναλλακτικές διεθνείς υποθαλάσσιες συνδέσεις. Η προσθήκη του καλωδίου BlueMed East, που έφτασε στη Γεροσκήπου το 2025, ενίσχυσε ακόμα περισσότερο τη διασύνδεσή μας με την Ελλάδα, την Ιταλία και την ευρύτερη περιοχή. Δεν υπάρχει λόγος να καλλιεργείται η εντύπωση ότι η καταστροφή ενός και μόνο καλωδίου θα μας βύθιζε αυτομάτως σε ψηφιακό σκοτάδι.

Υπάρχει, όμως, μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στον αριθμό των καλωδίων και στην πραγματική ασφάλεια που παρέχουν. Διαφορετικά καλώδια μπορεί να καταλήγουν σε κοινές επίγειες εγκαταστάσεις. Μια καταστροφή σε ένα τέτοιο σημείο, σε συνδυασμό με προβλήματα στις εναλλακτικές διαδρομές, θα μπορούσε να προκαλέσει πολύ σοβαρότερη κρίση από μια συνηθισμένη διακοπή σύνδεσης και οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι αλυσιδωτές.

Οι τράπεζες χρειάζονται ασφαλή επικοινωνία με διεθνή δίκτυα πληρωμών και χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς. Οι επιχειρήσεις χρησιμοποιούν απομακρυσμένα κέντρα αποθήκευσης και επεξεργασίας δεδομένων. Τα λιμάνια, τα αεροδρόμια και οι μεταφορές στηρίζονται σε συστήματα που ανταλλάσσουν συνεχώς πληροφορίες. Ακόμη και υπηρεσίες του Δημοσίου, οι οποίες μεταφέρονται σταδιακά στο διαδίκτυο, εξαρτώνται από τα ψηφιακά δίκτυα.

Μια εκτεταμένη διακοπή δεν θα εξαφάνιζε βεβαίως τις τραπεζικές καταθέσεις ούτε θα παρέλυε υποχρεωτικά κάθε υπηρεσία. Θα μπορούσε, όμως, να καθυστερήσει πληρωμές, να εμποδίσει εμπορικές συναλλαγές και να δημιουργήσει σοβαρές δυσλειτουργίες σε κρίσιμες δραστηριότητες.

Τον Νοέμβριο του 2024, δύο υποθαλάσσια καλώδια τηλεπικοινωνιών υπέστησαν ζημιές στη Βαλτική. Το ένα συνέδεε τη Φινλανδία με τη Γερμανία και το άλλο τη Σουηδία με τη Λιθουανία. Οι αρχές ξεκίνησαν έρευνες για ενδεχόμενες εγκληματικές ενέργειες, χωρίς αυτό να αποδεικνύει ότι επρόκειτο για δολιοφθορά.

Ακόμη πιο διδακτική είναι η περίπτωση του καλωδίου μεταξύ Λετονίας και Σουηδίας, που υπέστη ζημιά τον Ιανουάριο του 2025. Αρχικά υπήρξαν υποψίες δολιοφθοράς. Τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς, όμως, η σουηδική έρευνα κατέληξε ότι επρόκειτο για ατύχημα, λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών, τεχνικών ελλείψεων και προβλημάτων στον χειρισμό του πλοίου.

Κάθε κομμένο καλώδιο δεν αποτελεί απόδειξη υβριδικού πολέμου. Η θάλασσα διαθέτει αρκετούς φυσικούς κινδύνους, χωρίς να χρειάζεται να αποδίδουμε κάθε ατύχημα σε μυστικές υπηρεσίες.

Το 2022, η ηφαιστειακή έκρηξη στην Τόνγκα κατέστρεψε την κύρια διεθνή υποθαλάσσια σύνδεσή της, αφήνοντας τη νησιωτική χώρα για περίπου πέντε εβδομάδες χωρίς κανονική πρόσβαση στο παγκόσμιο διαδίκτυο. Η Κύπρος διαθέτει περισσότερες εναλλακτικές συνδέσεις, αλλά το παράδειγμα δείχνει πόσο δύσκολη μπορεί να αποδειχθεί η αποκατάσταση μιας βλάβης στη θάλασσα.

Υπάρχει ασφαλώς και η διάσταση του υβριδικού πολέμου. Για μια χώρα στην Ανατολική Μεσόγειο, με ανοιχτά ζητήματα ασφάλειας και με την Τουρκία να αμφισβητεί κυριαρχικά δικαιώματα και να απειλεί, η προστασία τέτοιων υποδομών πρέπει να αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα. Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχουν στοιχεία για τουρκική επιχείρηση εναντίον των κυπριακών καλωδίων, αλλά ένα τέτοιο ενδεχόμενοπρέπει να λαμβάνεται υπόψη στον σχεδιασμό.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αρχίσει να αντιμετωπίζει σοβαρότερα αυτή την απειλή. Το ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης του 2025 και τα πρόσθετα μέτρα του Φεβρουαρίου 2026 προβλέπουν εκτίμηση κινδύνων, καλύτερη επιτήρηση, συνεργασία κρατών και εταιρειών, ενίσχυση των δυνατοτήτων επισκευής και χρηματοδότηση στρατηγικών καλωδιακών έργων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε χρηματοδότηση €347 εκατομμυρίων για τέτοιου είδους παρεμβάσεις.

Για εμάς, η ευρωπαϊκή συμμετοχή είναι ιδιαίτερα σημαντική. Καθώς δεν μπορούμε να επιτηρούμε μόνοι μας κάθε χιλιόμετρο υποθαλάσσιου δικτύου ούτε να εξασφαλίσουμε αποκλειστικά με δικά μας κονδύλια όλες τις δυνατότητες αποκατάστασης.
Εκείνο που οφείλει να κάνουμε είναι να γνωρίζουμε με ακρίβεια τα ευάλωτα σημεία, να διασφαλίζουμε πραγματικά ανεξάρτητες εφεδρικές συνδέσεις και να πραγματοποιούμε ασκήσεις με σενάρια πολύωρης ή πολυήμερης διακοπής των διεθνών επικοινωνιών. Χρειάζεται επίσης συντονισμός κράτους, τηλεπικοινωνιακών παρόχων, τραπεζών και επιχειρήσεων που διαχειρίζονται κρίσιμες υπηρεσίες.

Η ασφάλεια όμως δεν εξαντλείται στο σημείο που το καλώδιο βγαίνει στη στεριά. Περιλαμβάνει τους επίγειους σταθμούς, τα κέντρα δεδομένων, την ηλεκτροδότηση, τις εγκαταστάσεις τηλεπικοινωνιών και την προστασία τους από φυσικές καταστροφές και κυβερνοεπιθέσεις.

Επί δεκαετίες αντιμετωπίζαμε τη γεωγραφική θέση της Κύπρου κυρίως ως διπλωματικό και στρατιωτικό ζήτημα. Σήμερα αυτή η γεωγραφία αποκτάει και ψηφιακή αξία, καθώς φιλοδοξούμε να αποτελέσουμε κόμβο επικοινωνιών μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής.
Αυτή η φιλοδοξία δημιουργεί ευκαιρίες, αλλά και υποχρεώσεις.

Στον 21ο αιώνα, ένα σημαντικό μέρος της εθνικής ασφάλειας βρίσκεται σε υποδομές που οι περισσότεροι από εμάς αγνοούμε ότι υπάρχουν και η αξία τους γίνεται αντιληπτή συνήθως τη στιγμή που σταματήσουν να λειτουργούν.

Υ.Γ: Δεν κάνω αναφορά στα συστήματα επικοινωνιών της Εθνικής Φρουράς, που σε μια στιγμή κρίσης είναι ζωτικής σημασίας, καθώς για αυτά υπάρχουν άλλα πρωτόκολλα και άλλα εναλλακτικά σενάρια διασφάλισης της λειτουργίας τους.

Πηγή – Cyprus Times

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy