Ζητούσε 128.500 από τον αδελφό του αλλά είχε πάρει περισσότερα

Μια οικογενειακή διαμάχη για την κληρονομιά της μητέρας δύο αδελφών στη Λεμεσό, με ακίνητα αξίας εκατομμυρίων ευρώ, έφτασε στο τέλος της έπειτα από 17 χρόνια! Ο ένας αδελφός διεκδικούσε €128.500 από τον άλλον και είχε καταφέρει να κερδίσει την υπόθεση στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λεμεσού. Ωστόσο, το Ανώτατο Δικαστήριο ανέτρεψε την απόφαση, καθώς από τους υπολογισμούς προέκυψε ότι αυτός που ζητούσε τα χρήματα είχε ήδη πάρει περιουσία μεγαλύτερης αξίας από αυτήν που δικαιούνταν.

Η απόφαση δικαιώνει τον Π.Κ, ο οποίος είχε υποχρεωθεί πρωτοδίκως να καταβάλει €128.500 στον αδελφό του, Σ.Κ.

Το Ανώτατο έκρινε ότι, παρόλο που η διαθήκη της μητέρας τους δεν εξασφάλιζε στα δύο παιδιά το μερίδιο που προβλέπει ο νόμος, έπρεπε να ληφθεί υπόψη και η μεγάλη περιουσία που είχαν ήδη αποκτήσει.

Από τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Δικαστήριο προέκυψε ότι ο Σ.Κ είχε λάβει ακίνητα αξίας €4.008.000, ενώ ο αδελφός του είχε λάβει ακίνητα αξίας €3.477.500. Η διαφορά ήταν €530.500 υπέρ του Σ.Κ. Όταν έγινε ο τελικός υπολογισμός, το Ανώτατο διαπίστωσε ότι ο Σ.Κ είχε ήδη λάβει €76.250 περισσότερα από όσα του αναλογούσαν. Συνεπώς, δεν δικαιούνταν να απαιτήσει επιπλέον €128.500 από τον αδελφό του.

Η διαθήκη της μητέρας

Η ιστορία ξεκινά το 1986, όταν η Α.Π.Θ συνέταξε τη διαθήκη της, καθορίζοντας πώς θα διατεθεί η περιουσία της μετά τον θάνατό της. Η γυναίκα πέθανε στις 6 Απριλίου 2009 στη Λεμεσό, αφήνοντας πίσω της τον σύζυγό της και τους δύο γιους της, Π.Κ και Σ.Κ.
Επειδή το πρόσωπο που είχε οριστεί αρχικά για να εκτελέσει τη διαθήκη είχε αποβιώσει, οι κληρονόμοι συμφώνησαν να αναλάβει τη διαδικασία ο Π.Κ.
Ωστόσο, στη συνέχεια προέκυψε διαφωνία για τον τρόπο με τον οποίο μοιράστηκε η περιουσία.

Ο Σ.Κ προσέφυγε στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λεμεσού, υποστηρίζοντας ότι ο αδελφός του δεν είχε τηρήσει τις υποχρεώσεις του και τον είχε στερήσει από το κληρονομικό μερίδιο που δικαιούνταν. Με απλά λόγια, ισχυριζόταν ότι η μητέρα τους είχε αφήσει περιουσία και ο αδελφός του, που ήταν υπεύθυνος για την εκτέλεση της διαθήκης, δεν είχε φροντίσει να πάρει και ο ίδιος όσα του αναλογούσαν. Ο Σ.Κ υποστήριξε επίσης ότι ο Π.Κ είχε αποκρύψει σημαντικά στοιχεία που αφορούσαν τη διαχείριση της κληρονομιάς.
Το Επαρχιακό Δικαστήριο έκανε δεκτή τη διεκδίκησή του και αποφάσισε ότι ο Π.Κ έπρεπε να του καταβάλει €128.500.

Ο Π.Κ, θεωρώντας λανθασμένη την απόφαση, προσέφυγε στο Ανώτατο Δικαστήριο το 2017.
Η έφεση εκδικάστηκε τελικά τον Οκτώβριο του 2026, σχεδόν εννέα χρόνια αργότερα, προς δόξα της ταχύτητας που διακρίνει την απονομή δικαιοσύνης στη Κύπρο.

Η πολυκατοικία «έμπαζε»

Στο επίκεντρο της δικαστικής διαμάχης βρέθηκαν τα ακίνητα που είχαν παραχωρήσει οι γονείς στα παιδιά τους, αλλά και μια οικογενειακή συμφωνία την οποία επικαλέστηκε ο Π.Κ.
Σύμφωνα με όσα υποστήριξε, η μητέρα τους είχε παραχωρήσει σημαντική ακίνητη περιουσία στους δύο γιους της πριν από τον θάνατό της.

Μεταξύ άλλων, από τον διαχωρισμό ενός ακινήτου είχαν δημιουργηθεί οικόπεδα, από τα οποία πέντε είχαν δοθεί στον Π.Κ και άλλα πέντε στον Σ.Κ.
Υπήρχε επίσης μια πολυκατοικία στη Λεμεσό, την οποία είχε ανεγείρει ο πατέρας τους σε δικό του οικόπεδο.

Το 1986 ο πατέρας είχε μεταβιβάσει στον Σ.Κ το μισό μερίδιο της πολυκατοικίας.
Στις 14 Μαΐου 2009, περίπου έναν μήνα μετά τον θάνατο της μητέρας, του μεταβίβασε και το υπόλοιπο μισό. Έτσι, ο Σ.Κ απέκτησε ολόκληρη την πολυκατοικία.
Ο Π.Κ υποστήριξε ότι η μεταβίβαση αυτή δεν ήταν άσχετη με την υπόλοιπη οικογενειακή περιουσία.

Όπως ισχυρίστηκε, μετά τον θάνατο της μητέρας τους, οι δύο αδελφοί και ο πατέρας τους είχαν καταλήξει σε μια προφορική συμφωνία για τον διαμοιρασμό των ακινήτων.
Σύμφωνα με τη δική του εκδοχή, ο Σ.Κ θα έπαιρνε το υπόλοιπο μερίδιο της πολυκατοικίας και €45.000 από προθεσμιακή κατάθεση, ενώ θα διευθετούνταν και η μεταβίβαση άλλων οικοπέδων.

Ο Π.Κ ισχυρίστηκε ότι η συμφωνία προέβλεπε πως ο Σ.Κ δεν θα διεκδικούσε δικαιώματα σε δύο συγκεκριμένα οικόπεδα. Η συμφωνία αυτή, όμως, δεν είχε γίνει γραπτώς.
Ο Σ.Κ αρνήθηκε ότι υπήρξε τέτοια διευθέτηση. Υποστήριξε ότι η πολυκατοικία ήταν περιουσία του πατέρα τους και ότι εκείνος είχε αποφασίσει να του τη μεταβιβάσει.

Δεν έπεισε για την οικογενειακή συμφωνία

Το Επαρχιακό Δικαστήριο Λεμεσού εξέτασε τις μαρτυρίες και κατέληξε ότι η εκδοχή του Π.Κ για την οικογενειακή συμφωνία δεν ήταν πειστική.
Αντίθετα, έκρινε αξιόπιστη τη μαρτυρία του Σ.Κ.

Ιδιαίτερη εντύπωση είχε προκαλέσει ο ισχυρισμός του Π.Κ ότι, ενώ πήγαιναν με τον πατέρα τους στο Κτηματολόγιο, εκείνος αποφάσισε να μεταβιβάσει ένα οικόπεδο στο όνομα του Π.Κ, επειδή θεωρούσε ότι τον είχε αδικήσει. Το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν αποδέχθηκε αυτή την εξήγηση, χαρακτηρίζοντας την εκδοχή για την οικογενειακή συμφωνία κατασκευασμένη και αντίθετη με την κοινή λογική.
Όταν η υπόθεση έφτασε στο Ανώτατο, ο Π.Κ επιχείρησε να ανατρέψει και αυτό το συμπέρασμα.

Ωστόσο, οι δικαστές του Ανωτάτου συμφώνησαν με το Επαρχιακό Δικαστήριο ότι δεν είχε αποδειχθεί η ύπαρξη της συμφωνίας.
Δηλαδή, ο Π.Κ δεν κατάφερε να πείσει ότι ο αδελφός του είχε δεσμευτεί να μη διεκδικήσει άλλο μερίδιο από την κληρονομιά. Αυτό, όμως, δεν σήμαινε ότι θα έχανε και την έφεση.
Το καθοριστικό ζήτημα ήταν διαφορετικό και αφορούσε την πραγματική αξία της περιουσίας που είχε πάρει ο κάθε αδελφός.

Τι προβλέπει ο νόμος για τις κληρονομιές

Για να γίνει κατανοητή η απόφαση, πρέπει να εξηγηθεί τι προβλέπει η νομοθεσία για τις διαθήκες.
Όταν κάποιος πεθαίνει αφήνοντας σύζυγο και παιδιά, δεν μπορεί, κατά κανόνα, να διαθέσει με τη διαθήκη του ολόκληρη την περιουσία του όπως επιθυμεί.
Ο νόμος προστατεύει ένα συγκεκριμένο μέρος της περιουσίας, το οποίο πρέπει να καταλήξει στους νόμιμους κληρονόμους.

Στην περίπτωση αυτή, μόνο το ένα τέταρτο της καθαρής αξίας της κληρονομιάς μπορούσε να διατεθεί ελεύθερα με τη διαθήκη.
Τα υπόλοιπα τρία τέταρτα αποτελούσαν το μέρος που ο νόμος εξασφάλιζε στον σύζυγο και στα παιδιά.

Αυτό το προστατευόμενο μέρος ονομάζεται «νόμιμη μοίρα».
Στη συγκεκριμένη υπόθεση, η μητέρα δεν είχε αφήσει με τη διαθήκη της περιουσία στους δύο γιους της, όπως απαιτούσαν οι διατάξεις για τη νόμιμη μοίρα.
Επομένως, τόσο το Επαρχιακό Δικαστήριο όσο και το Ανώτατο συμφώνησαν ότι η διαθήκη δεν μπορούσε να εφαρμοστεί στο σημείο που στερούσε από τα παιδιά το μερίδιο που δικαιούνταν.

Υπήρχε όμως και μια άλλη πρόνοια του νόμου, η οποία αποδείχθηκε καθοριστική.
Κατά τον υπολογισμό της κληρονομιάς πρέπει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να λαμβάνεται υπόψη και η περιουσία που είχε ήδη παραχωρήσει ο αποβιώσας στα παιδιά του όσο ζούσε.

Για παράδειγμα, αν μια μητέρα είχε δωρίσει στο ένα παιδί ακίνητα μεγάλης αξίας, οι δωρεές αυτές μπορούν να συνυπολογιστούν όταν εξετάζεται τι δικαιούται το παιδί από την περιουσία που απέμεινε μετά τον θάνατό της. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται στη νομική γλώσσα «συνεισφορά». Σκοπός της είναι να υπολογίζεται σωστά το μερίδιο κάθε παιδιού, λαμβάνοντας υπόψη και όσα έχει ήδη πάρει.

Ο λογαριασμός των εκατομμυρίων

Στην υπόθεση των δύο αδελφών, η αξία των ακινήτων υπολογίστηκε από συγκεκριμένο εκτιμητή.
Οι δικηγόροι των δύο πλευρών είχαν συμφωνήσει να γίνει εκτίμηση με βάση την αξία που είχαν τα ακίνητα τον Απρίλιο του 2009, όταν πέθανε η μητέρα.
Είχαν επίσης συμφωνήσει να αποδεχθούν τα αποτελέσματα της εκτίμησης.
Στις 17 Μαρτίου 2014 κατατέθηκε στο Δικαστήριο κοινή δήλωση για τα ακίνητα που είχαν λάβει οι δύο αδελφοί.
Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, ο Π.Κς είχε πάρει περιουσία αξίας €3.477.500 και ο Σ.Κ €4.008.000.
Το συνολικό ποσό ανερχόταν σε €7.485.500!

Στα ακίνητα που συνυπολογίστηκαν περιλαμβανόταν και ακίνητο του πατέρα τους. Ο δικηγόρος του Σ.Κ είχε δηλώσει στο Δικαστήριο ότι το συγκεκριμένο ακίνητο έπρεπε να υπολογιστεί στο μερίδιο του πελάτη του.
Το Ανώτατο έκρινε ότι η δήλωση αυτή δέσμευε τον Σ.Κ.
Τα στοιχεία της εκτίμησης έδειχναν ότι ο Σ.Κ είχε ήδη λάβει περιουσία μεγαλύτερης αξίας από τον αδελφό του.

Έμενε, ωστόσο, να υπολογιστεί πόσα δικαιούνταν ο καθένας από την περιουσία που είχε αφήσει η μητέρα τους με τη διαθήκη της.

Πώς χάθηκε η απαίτηση των €128.500

Η αξία των ακινήτων που περιλαμβάνονταν στην επίδικη διαθήκη ανερχόταν σε €756.000.
Από αυτά, τα €189.000 αποτελούσαν το ένα τέταρτο που μπορούσε να διαθέσει ελεύθερα η μητέρα.
Τα υπόλοιπα €567.000 ήταν το μέρος που προστατευόταν από τον νόμο και έπρεπε να κατανεμηθεί στους νόμιμους κληρονόμους.
Με βάση τη διαθήκη και τις σχετικές διατάξεις, το Ανώτατο υπολόγισε ότι ο σύζυγος δικαιούνταν συνολικά €378.000.

Για τους δύο γιους απέμεναν €378.000, δηλαδή €189.000 για τον καθένα.
Μέχρι εδώ, λοιπόν, ο Σ.Κ είχε δικαίωμα σε €189.000 από την κληρονομιά της μητέρας του.
Όμως, έπρεπε να υπολογιστούν και τα ακίνητα που είχαν ήδη αποκτήσει οι δύο αδελφοί.
Το Δικαστήριο πήρε τη συνολική αξία των προηγούμενων παροχών, δηλαδή €7.485.500, και τη διαίρεσε διά δύο.
Το αποτέλεσμα ήταν €3.742.750 για τον καθένα.
Ο Σ.Κ, όμως, είχε ήδη πάρει €4.008.000.
Είχε δηλαδή λάβει €265.250 περισσότερα από το ποσό που προέκυπτε από την ίση κατανομή των προηγούμενων παροχών.
Από τα €265.250 αφαιρέθηκε το ποσό των €189.000 που δικαιούνταν από την περιουσία της μητέρας του.

Έτσι προέκυψε ότι ο Σ.Κ είχε ήδη ωφεληθεί κατά €76.250 περισσότερο από όσο του αναλογούσε συνολικά.
Αυτό ήταν το στοιχείο που ανέτρεψε την πρωτόδικη απόφαση.
Το Ανώτατο έκρινε ότι, αφού είχε ήδη λάβει περισσότερα, δεν δικαιούνταν να ζητήσει από τον αδελφό του επιπλέον €128.500.

Αξίζει να διευκρινιστεί ότι το Ανώτατο δεν υποχρέωσε τον Σ.Κ να επιστρέψει τα €76.250. Το ποσό αυτό προέκυψε από τον υπολογισμό της περιουσίας που είχε λάβει και χρησιμοποιήθηκε για να κριθεί ότι δεν δικαιούνταν πρόσθετο κληρονομικό μερίδιο.

Ανατροπή της απόφασης

Με βάση τους υπολογισμούς, το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε ομόφωνα ότι το Επαρχιακό Δικαστήριο Λεμεσού είχε εφαρμόσει λανθασμένα τις σχετικές διατάξεις του νόμου κατά τον υπολογισμό του ποσού που δικαιούνταν ο Σ.Κ.
Έτσι, ακύρωσε την απόφαση που υποχρέωνε τον Π.Κ να καταβάλει €128.500 και απέρριψε την αγωγή του αδελφού του.

Παράλληλα, αποφάσισε ότι ο Π.Κ δικαιούται τα δικαστικά έξοδα της πρωτόδικης διαδικασίας, τα οποία θα υπολογιστούν από το Επαρχιακό Δικαστήριο Λεμεσού.
Ο Σ.Κ υποχρεώθηκε επίσης να καταβάλει €3.000 για τα έξοδα της έφεσης, πλέον ΦΠΑ.
Την ομόφωνη απόφαση εξέδωσαν οι δικαστές Κ. Σταματίου, Λ. Δημητριάδου-Ανδρέου και Α. Δαυίδ.

Τον Π.Κ, ο οποίος κέρδισε την έφεση, εκπροσώπησε ο δικηγόρος Μιχ. Β. Ιωάννου, ο οποίος εμφανίστηκε τόσο προσωπικά όσο και για τις δικηγόρους Ε. Ιωάννου και Α. Ιωάννου.
Τον Σ.Κ εκπροσώπησε η δικηγόρος Α. Χαριλάου, εκ μέρους του δικηγόρου Απόστολου Γεωργίου.

Η υπόθεση, που ξεκίνησε μετά τον θάνατο της μητέρας το 2009, ολοκληρώθηκε δικαστικά το 2026, με μια απόφαση που ξεκαθαρίζει ότι η διεκδίκηση κληρονομιάς δεν εξαρτάται μόνο από όσα αναγράφονται στη διαθήκη.
Σημασία έχει και η περιουσία που έχει ήδη πάρει κάθε κληρονόμος, εφόσον πρόκειται για παροχές που ο νόμος απαιτεί να συνυπολογιστούν.

Στην περίπτωση των δύο αδελφών, η διαφορά αυτή αποδείχθηκε καθοριστική. Ο αδελφός που αρχικά είχε κερδίσει €128.500 στο Δικαστήριο, τελικά δεν δικαιώθηκε, επειδή είχε ήδη λάβει περιουσία μεγαλύτερης αξίας από αυτήν που του αναλογούσε.

Πηγή – Cyprus Times

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy