GreeceΚατά την παρέμβασή του στο συνέδριο Green Deal Greece 2026, που διοργάνωσε τοΤεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας(ΤΕΕ), συνέδεσε τις αντιδράσεις με τη μάχη που βρίσκεται σε εξέλιξη για την εξασφάλιση μακροχρόνιων συμφωνιών προμήθειας φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά.
Παράλληλα, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για την πορεία των τιμών, εκτιμώντας ότι το φυσικό αέριο θα μπορούσε τους επόμενους μήνες να εκτιναχθεί στα 120 ή ακόμη και στα 130 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Όπως εξήγησε, ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα επιβάρυνε τον πληθωρισμό και θα δημιουργούσε νέες πιέσεις στα επιτόκια, γεγονός που καθιστά επιτακτική την ανάληψη άμεσης δράσης από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η μάχη για τις ενεργειακές οδεύσεις και τα συμβόλαια
Σύμφωνα με τον Αλέξανδρο Εξάρχου, ο Κάθετος Διάδρομος έχει τη δυνατότητα να αναδιαμορφώσει τον ενεργειακό χάρτη της ευρύτερης περιοχής, μεταβάλλοντας τις παραδοσιακές διαδρομές διακίνησης φυσικού αερίου. Αξιοποιώντας τις ελληνικές ενεργειακές υποδομές, φορτία αμερικανικού LNG μπορούν να διοχετεύονται στις αγορές της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης, αλλά και στην Ουκρανία.
Η συγκεκριμένη προοπτική, όπως υποστήριξε, έχει προκαλέσει αντιδράσεις από επιχειρηματικούς παράγοντες που επιδιώκουν να προωθήσουν εναλλακτικές οδούς μεταφοράς. «Εχθροί υπάρχουν στο εξωτερικό, κατά κύριο λόγο στις Ηνωμένες Πολιτείες», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται ο έλεγχος των συμβολαίων που θα εξασφαλίσουν την κάλυψη των αυξημένων αναγκών της Ευρώπης.
Ο επικεφαλής της AKTOR εκτίμησε ότι ορισμένοι Αμερικανοί ανταγωνιστές θα ήθελαν το φυσικό αέριο να ακολουθεί διαφορετικές διαδρομές προς την ευρωπαϊκή αγορά. Ένα τέτοιο μοντέλο, σύμφωνα με την ανάλυσή του, θα μπορούσε να ενισχύσει τον ρόλο της Τουρκίας, δίνοντάς της τη δυνατότητα να συνδυάζει προμήθειες αμερικανικού LNG με ρωσικό φυσικό αέριο και, ως αποτέλεσμα, να προσφέρει πιο ανταγωνιστικές τιμές.
Παράλληλα, έκανε λόγο και για ελληνικά επιχειρηματικά συμφέροντα που ενδεχομένως δεν βλέπουν θετικά την προώθηση του Διαδρόμου, ξεκαθαρίζοντας, ωστόσο, ότι δεν τα θεωρεί την κυριότερη απειλή. «Το σημαντικό είναι ο πόλεμος που έγινε και που εξακολουθεί να γίνεται από αμερικανικά συμφέροντα», τόνισε, επισημαίνοντας ότι οι συγκεκριμένες ενέργειες ενδέχεται να πλήξουν σοβαρά την προσπάθεια.
Οι υποδομές είναι έτοιμες, αλλά απαιτούνται συμφωνίες
Ο Αλέξανδρος Εξάρχου υπογράμμισε ότι για να προχωρήσει ο Κάθετος Διάδρομος δεν χρειάζεται να δημιουργηθεί ένα ολοκαίνουργιο δίκτυο υποδομών. Όπως σημείωσε, οι εγκαταστάσεις της Ρεβυθούσας, το πλωτό τερματικό LNG της Αλεξανδρούπολης (FSRU), καθώς και οι ήδη λειτουργούντες αγωγοί, αποτελούν τη βάση για τη μεταφορά αμερικανικού φυσικού αερίου προς τις βορειότερες ευρωπαϊκές αγορές.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι τόσο η κατασκευή νέων εγκαταστάσεων όσο η εξασφάλιση επαρκών ποσοτήτων LNG και η σύναψη των εμπορικών συμφωνιών που θα επιτρέψουν την αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών.
Όπως διευκρίνισε, η παρουσία της Atlantic SEE LNG Trade στην αγορά δεν αποκλείει τη συμμετοχή άλλων εταιρειών. Αντιθέτως, οποιοσδήποτε επιχειρηματικός φορέας μπορεί να προμηθεύεται αμερικανικό LNG και στη συνέχεια να το διαθέτει στους Ευρωπαίους αγοραστές.
Ιδιαίτερη μνεία έκανε στην Κίμπερλι Γκιλφόιλ, αποδίδοντάς της καθοριστικό ρόλο στην προώθηση του εγχειρήματος και χαρακτηρίζοντάς την κινητήριο δύναμη για την ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου. Κατά τον ίδιο, η συμβολή της συνέβαλε στην επίτευξη εμπορικών συμφωνιών συνολικής αξίας περίπου 9 δισ. ευρώ σε ορίζοντα 20 ετών, οι οποίες συνδέονται με εξαγωγές αμερικανικού LNG. Επισήμανε, μάλιστα, ότι το ελληνικό Δημόσιο αποκομίζει οφέλη από αυτές τις συμφωνίες, χωρίς να έχει αναλάβει την υποχρέωση να αγοράσει προκαθορισμένες ποσότητες φυσικού αερίου.
Αναφερόμενος στη συμφωνία με τη Venture Global για την προμήθεια 1,5 δισ. κυβικών μέτρων LNG ετησίως, σημείωσε ότι η τιμή που εξασφαλίστηκε τότε δεν προσφέρεται πλέον για νέες αγορές. Ως εκ τούτου, η απόκλιση σε σχέση με τις σημερινές τιμές της αγοράς είναι ιδιαίτερα σημαντική. Θύμισε, επίσης, ότι κατά την υπογραφή της συμφωνίας είχαν διατυπωθεί επιφυλάξεις ακόμη και από στελέχη της ελληνικής κυβέρνησης σχετικά με το οικονομικό της όφελος.
Την ίδια ώρα, οι διαπραγματεύσεις για την επίτευξη πρόσθετων συμφωνιών συνεχίζονται. Οι συνομιλίες με τη Ρουμανία αναμένεται να εντατικοποιηθούν μετά τον σχηματισμό της νέας κυβέρνησης της χώρας, ενώ επαφές βρίσκονται σε εξέλιξη και με τη Βουλγαρία, καθώς και με άλλες αγορές της ευρύτερης περιοχής.
Προειδοποίηση για εκτόξευση του φυσικού αερίου στα 120–130 ευρώ
Ιδιαίτερα δυσοίωνη ήταν η εκτίμηση του επικεφαλής της AKTOR για την εξέλιξη των ενεργειακών τιμών στην Ευρώπη. Όπως ανέφερε, η αυξανόμενη ανάγκη για φυσικό αέριο ενόψει της χειμερινής περιόδου και της ενίσχυσης της ζήτησης για θέρμανση μπορεί να επιδεινώσει περαιτέρω την κατάσταση. Με τις τιμές να έχουν ήδη προσεγγίσει τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα, προειδοποίησε ότι δεν αποκλείεται να ακολουθήσει νέα άνοδος έως τα 120 ή ακόμη και τα 130 ευρώ.
Εξήγησε ότι μεγάλες οικονομίες, μεταξύ των οποίων η Κίνα και το Κατάρ, στρέφονται στις Ηνωμένες Πολιτείες αναζητώντας επιπλέον ποσότητες φυσικού αερίου. Αντίθετα, η Ευρώπη δεν έχει προχωρήσει με την ίδια ταχύτητα στην εξασφάλιση μακροπρόθεσμων συμφωνιών προμήθειας, με αποτέλεσμα να παραμένει ευάλωτη στις μεταβολές της διεθνούς αγοράς.
Οι συνέπειες, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν θα περιοριστούν στον ενεργειακό τομέα. Η αύξηση του κόστους εισαγωγής φυσικού αερίου θα μπορούσε να μεταφερθεί στην ευρύτερη οικονομία, ενισχύοντας τον πληθωρισμό και δημιουργώντας συνθήκες για υψηλότερα επιτόκια. «Ο κίνδυνος για μένα είναι αυτός και είναι άμεσος, είναι τώρα», προειδοποίησε.
Έκκληση για ευρωομόλογο πριν διογκωθεί η κρίση
Για να περιοριστούν οι οικονομικές επιπτώσεις μιας νέας ενεργειακής αναταραχής, ο Αλέξανδρος Εξάρχου ζήτησε την άμεση ενεργοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προτείνοντας ως βασικό εργαλείο την έκδοση ευρωομολόγου.
Όπως υποστήριξε, οι ευρωπαϊκές αποφάσεις πρέπει να ληφθούν χωρίς καθυστερήσεις και όχι να μετατεθούν για τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο, όταν ενδέχεται το οικονομικό βάρος της κρίσης να έχει ήδη αυξηθεί σημαντικά.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η αδυναμία έγκαιρης αντίδρασης μπορεί να προκαλέσει πολιτικές αναταράξεις, ιδιαίτερα σε κράτη που αντιμετωπίζουν ήδη σοβαρές οικονομικές δυσκολίες. Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, εμφανίστηκε αισιόδοξος για τη δυνατότητά της να αντεπεξέλθει στις πιέσεις, εκτιμώντας ότι η οικονομία βρίσκεται στην ισχυρότερη θέση που έχει βρεθεί τουλάχιστον κατά την τελευταία πεντηκονταετία.
Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι η χώρα δεν μπορεί να μείνει ανεπηρέαστη εάν η κρίση προκαλέσει σοβαρό πλήγμα σε μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες, όπως η Γερμανία και η Γαλλία.
Γιατί δεν θεωρεί απειλή την πιθανή επιστροφή του ρωσικού αερίου
Σχετικά με το ενδεχόμενο επανόδου του ρωσικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά, σε περίπτωση μεταβολής των γεωπολιτικών δεδομένων, ο επικεφαλής της AKTOR εκτίμησε ότι μια τέτοια εξέλιξη δεν θα αποτελούσε απειλή για τον Κάθετο Διάδρομο.
Αντιθέτως, θεωρεί ότι θα μπορούσε να ενισχύσει τις διαθέσιμες επιλογές προμήθειας και να διευρύνει τον ανταγωνισμό. Όπως εξήγησε, η παράλληλη αξιοποίηση του φυσικού αερίου που μεταφέρεται μέσω αγωγών και του αμερικανικού LNG θα μπορούσε να συμβάλει στη διαμόρφωση χαμηλότερων τιμών για τους καταναλωτές.
Ειδικότερα, επισήμανε ότι η μεταφορά φυσικού αερίου μέσω αγωγών έχει χαμηλότερο κόστος και υπογράμμισε πως η Ευρώπη δεν πρέπει να εγκαταλείψει την εξάρτησή της από τη Ρωσία για να βρεθεί αντιμέτωπη με μια αντίστοιχη εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Παρότι δεν θεωρεί ότι η επιστροφή του ρωσικού αερίου είναι πιθανό να πραγματοποιηθεί άμεσα, υποστήριξε ότι η μακροπρόθεσμη ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης απαιτεί διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού και ισορροπία μεταξύ διαφορετικών προμηθευτών
