Cyprus

Ακυρώθηκε πρόστιμο €342.221 στον ΘΟΚ

Το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο, με απόφαση που εξέδωσε σήμερα, ακύρωσε οριστικά το διοικητικό πρόστιμο ύψους €342.221,35 που είχε επιβληθεί στον ΘΟΚ το 2019, για καταχρηστική εκμετάλλευση δεσπόζουσας θέσης. Η απόφαση λήφθηκε κατά πλειοψηφία έξι…

11 November 2026 · 15:41

Η απόφαση λήφθηκε κατά πλειοψηφία έξι δικαστών έναντι δύο και ανατρέπει προηγούμενη απόφαση του Διοικητικού Εφετείου, το οποίο είχε δικαιώσει την ΕΠΑ.
Η υπόθεση αφορά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούσε το σχέδιο κρατικών επιχορηγήσεων «Θυμέλη», όταν τη διαχείρισή του είχε ο ΘΟΚ.

Το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο (ΑΣΔ) κατέληξε ότι, με βάση τη νομοθεσία που ίσχυε τότε, ο ΘΟΚ δεν μπορούσε να μεταβιβάσει σε πραγματικά ανεξάρτητη επιτροπή την αρμοδιότητα λήψης αποφάσεων για τις επιχορηγήσεις των ιδιωτικών θεάτρων.
Κατά συνέπεια, η λύση που είχε υποδείξει η ΕΠΑ για να αντιμετωπιστεί η σύγκρουση συμφερόντων δεν μπορούσε να εφαρμοστεί νόμιμα. Αυτό οδήγησε την πλειοψηφία στο συμπέρασμα ότι ο Οργανισμός πληρούσε τις προϋποθέσεις εξαίρεσης από την εφαρμογή του τότε νόμου περί ανταγωνισμού.

Ο ΘΟΚ μοίραζε τις χορηγίες στους ανταγωνιστές του

Η ιστορία άρχισε πολύ πριν από την επιβολή του προστίμου.
Το 1986, το Υπουργικό Συμβούλιο ανέθεσε στον ΘΟΚ την αρμοδιότητα διαχείρισης των κρατικών επιχορηγήσεων προς τις θεατρικές παραγωγές στην Κύπρο.
Η αρμοδιότητα αυτή εντασσόταν στην αποστολή του Οργανισμού για την προαγωγή της θεατρικής τέχνης.

Στην πράξη, όμως, δημιουργήθηκε μια ιδιόμορφη κατάσταση.
Ο ΘΟΚ, ως ημικρατικός οργανισμός, λειτουργούσε δικές του θεατρικές παραγωγές, τις οποίες παρουσίαζε στο κοινό με εισιτήριο. Την ίδια στιγμή, αποφάσιζε για την οικονομική ενίσχυση ιδιωτικών θεάτρων, τα οποία δραστηριοποιούνταν στην ίδια αγορά.
Δηλαδή, ένας οργανισμός που ανταγωνιζόταν τα ιδιωτικά θέατρα είχε ταυτόχρονα πρόσβαση στα οικονομικά στοιχεία τους και αποφασιστικό ρόλο στην κατανομή των κρατικών χορηγιών. Αυτή η διπλή ιδιότητα αποτέλεσε την αφετηρία της δικαστικής περιπέτειας.

Η καταγγελία του Θεάτρου Ένα και το πρόστιμο

Το ιδιωτικό «Θέατρο Ένα» υπέβαλε καταγγελία στην Επιτροπή Προστασίας Ανταγωνισμού, υποστηρίζοντας ότι ο ΘΟΚ κατείχε δεσπόζουσα θέση στην αγορά και ενδεχομένως την εκμεταλλευόταν καταχρηστικά.
Η ΕΠΑ εξέτασε την καταγγελία και στις 27 Αυγούστου 2019 εξέδωσε την απόφαση με την οποία διαπίστωσε παράβαση της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού και επέβαλε στον ΘΟΚ διοικητικό πρόστιμο €342.221,35.

Κατά την ΕΠΑ, ο τρόπος λειτουργίας του συστήματος επιχορηγήσεων δημιουργούσε σοβαρό πρόβλημα, καθώς ο ΘΟΚ μπορούσε να λαμβάνει πληροφορίες για την οικονομική κατάσταση και τη δραστηριότητα των άμεσων ανταγωνιστών του.
Η Επιτροπή θεώρησε ότι υπήρχαν τρόποι να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα χωρίς να σταματήσει ο ΘΟΚ να διαχειρίζεται τις κρατικές χορηγίες.

Πρότεινε τη δημιουργία μιας απολύτως ανεξάρτητης τεχνικής επιτροπής, η οποία θα αξιολογούσε τις αιτήσεις και θα αποφάσιζε για τις επιχορηγήσεις.
Παράλληλα, εισηγήθηκε τη δημιουργία μηχανισμών προστασίας, ώστε εμπιστευτικά οικονομικά στοιχεία των ιδιωτικών θεάτρων να μην καταλήγουν στη διοίκηση του ΘΟΚ.
Για παράδειγμα, ο έλεγχος των οικονομικών καταστάσεων θα μπορούσε να γίνεται από ανεξάρτητους ελεγκτικούς οίκους και όχι από τον λογιστή του Οργανισμού.
Η ΕΠΑ υποστήριξε ότι, αφού υπήρχαν τέτοιες δυνατότητες, ο ΘΟΚ δεν μπορούσε να επικαλείται εξαίρεση από τη νομοθεσία περί ανταγωνισμού.

Η πρώτη δικαίωση και η ανατροπή στο Εφετείο

Ο ΘΟΚ προσέφυγε στο Διοικητικό Δικαστήριο, αμφισβητώντας τη νομιμότητα της απόφασης της ΕΠΑ. Το βασικό επιχείρημά του ήταν ότι ο νόμος ανέθετε αποκλειστικά στο Διοικητικό του Συμβούλιο την αρμοδιότητα λήψης αποφάσεων για τις κρατικές επιχορηγήσεις.
Επομένως, κατά τη θέση του, δεν ήταν νομικά δυνατό να μεταβιβάσει αυτή την αρμοδιότητα σε μια ανεξάρτητη επιτροπή, όπως απαιτούσε η ΕΠΑ.

Στις 11 Φεβρουαρίου 2022, το Διοικητικό Δικαστήριο δικαίωσε τον ΘΟΚ.
Έκρινε ότι η προτεινόμενη μεταβίβαση αρμοδιότητας δεν επιτρεπόταν από τη νομοθεσία. Συνεπώς, έκανε δεκτή την εξαίρεση από τον νόμο περί ανταγωνισμού και ακύρωσε το πρόστιμο.
Η Επιτροπή Προστασίας Ανταγωνισμού δεν αποδέχθηκε την απόφαση και άσκησε έφεση.
Στις 13 Ιανουαρίου 2026, το Διοικητικό Εφετείο ανέτρεψε την πρωτόδικη κρίση.
Κατά το Εφετείο, ο ΘΟΚ μπορούσε να αναθέσει την άσκηση της συγκεκριμένης αρμοδιότητας σε μια ανεξάρτητη τεχνική επιτροπή αποτελούμενη από μέλη του προσωπικού του. Η ανάθεση θα μπορούσε να γίνει υπό τον όρο ότι το Διοικητικό Συμβούλιο δεν θα ασκούσε παράλληλα την ίδια αρμοδιότητα.
Με αυτή την ερμηνεία, το Εφετείο θεώρησε ότι υπήρχε νόμιμος τρόπος συμμόρφωσης με τους κανόνες ανταγωνισμού και παρέπεμψε την υπόθεση για εξέταση των υπόλοιπων λόγων ακύρωσης που δεν είχαν εξεταστεί πρωτοδίκως.

Ο ΘΟΚ προσέφυγε στη συνέχεια στο Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο στις 28 Απριλίου 2026 επέτρεψε την εξέταση του κρίσιμου νομικού ζητήματος σε τρίτο και τελευταίο βαθμό.

Η διαφορά μεταξύ ανάθεσης και μεταβίβασης εξουσίας

Στο επίκεντρο της απόφασης του Ανωτάτου Συνταγματικού βρέθηκε ένα ζήτημα που αφορά γενικότερα τη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης.
Πότε ένα διοικητικό όργανο μπορεί να αναθέσει σε άλλους την άσκηση των αρμοδιοτήτων του και πότε μια τέτοια ενέργεια αποτελεί ανεπίτρεπτη μεταβίβαση εξουσίας;
Η πλειοψηφία των έξι δικαστών έκανε σαφή διάκριση ανάμεσα στις δύο περιπτώσεις.
Η πρώτη αφορά την εξουσιοδότηση υπαλλήλου ή άλλου αρμόδιου προσώπου να ενεργεί για λογαριασμό ενός διοικητικού οργάνου. Σε αυτή την περίπτωση, η αρμοδιότητα εξακολουθεί να ανήκει στο αρχικό όργανο.

Η δεύτερη αφορά τη μεταβίβαση της ίδιας της αποφασιστικής εξουσίας, ώστε ένα άλλο όργανο να μπορεί πλέον να αποφασίζει ανεξάρτητα και στο δικό του όνομα.
Για τη δεύτερη περίπτωση απαιτείται ρητή νομοθετική πρόνοια.
Το Δικαστήριο επισήμανε ότι ο νόμος του 1962, τον οποίο είχε επικαλεστεί το Εφετείο, επέτρεπε την εξουσιοδότηση προσώπων να ενεργούν εκ μέρους μιας αρχής, αλλά δεν επέτρεπε τη μεταβίβαση αυτοτελούς αρμοδιότητας.
Με απλά λόγια, ένας υπάλληλος μπορούσε, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, να ενεργεί για λογαριασμό του Διοικητικού Συμβουλίου. Δεν μπορούσε όμως να αποκτήσει μέσω αυτής της διαδικασίας πλήρως ανεξάρτητη εξουσία λήψης αποφάσεων.
Η πλειοψηφία εξέτασε ειδικότερα την πρόταση για δημιουργία ανεξάρτητης επιτροπής από προσωπικό του ΘΟΚ.

Εδώ εντόπισε το καθοριστικό πρόβλημα.
Οι υπάλληλοι του Οργανισμού υπάγονταν στον διοικητικό και πειθαρχικό έλεγχο του Διοικητικού Συμβουλίου. Επομένως, ακόμη και εάν τους ανατιθέταν καθήκοντα αξιολόγησης και έγκρισης επιχορηγήσεων, δεν θα εξασφαλιζόταν η απαιτούμενη ανεξαρτησία από τη διοίκηση του ΘΟΚ.

Το Δικαστήριο έκρινε ότι μια τέτοια επιτροπή θα στερούνταν της αναγκαίας αντικειμενικής ανεξαρτησίας και αμεροληψίας.
Ούτε οι άλλες προβλέψεις της νομοθεσίας, που επέτρεπαν την ανάθεση καθηκόντων στον διευθυντή ή τη συγκρότηση επιτροπών από μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, μπορούσαν να προσφέρουν λύση.
Με αυτό το σκεπτικό, η πλειοψηφία κατέληξε ότι ο ΘΟΚ είχε αποδείξει, βάσει της τότε νομοθεσίας, πως δεν διέθετε νόμιμο τρόπο εφαρμογής της λύσης που είχε υποδείξει η ΕΠΑ, ο οποίος να διασφαλίζει παράλληλα την εκπλήρωση της δημόσιας αποστολής του.
Έτσι, έγινε δεκτή η εξαίρεση από την εφαρμογή του νόμου περί ανταγωνισμού στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Δύο δικαστές διαφώνησαν

Η απόφαση δεν ήταν ομόφωνη. Οι δικαστές Ν.Γ. Σάντης και Στ. Χατζηγιάννη διαφώνησαν με την τελική κατάληξη της πλειοψηφίας και εξέδωσαν χωριστές αποφάσεις.
Ο δικαστής Ν.Γ. Σάντης συμφώνησε με τη βασική νομική διάκριση μεταξύ μεταβίβασης αρμοδιότητας και εξουσιοδότησης για άσκησή της.
Ωστόσο, έκρινε ότι η διάκριση αυτή δεν αρκούσε για να διαπιστωθεί πως ο ΘΟΚ αδυνατούσε να συμμορφωθεί με τη νομοθεσία περί ανταγωνισμού.
Κατά την άποψή του, το Διοικητικό Συμβούλιο μπορούσε να εξουσιοδοτήσει κατάλληλα πρόσωπα του προσωπικού του να ενεργούν εκ μέρους του, εφόσον τηρούνταν οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Το εάν μια τέτοια διευθέτηση θα διασφάλιζε στην πράξη την απαιτούμενη ανεξαρτησία ήταν διαφορετικό ζήτημα, το οποίο χρειαζόταν περαιτέρω εξέταση.
Επισήμανε επίσης ότι το Ανώτατο Συνταγματικό είχε παραχωρήσει άδεια για εξέταση συγκεκριμένου νομικού ερωτήματος και όχι για συνολική επανεξέταση της υπόθεσης.
Η δικαστής Στ. Χατζηγιάννη υποστήριξε επίσης ότι το Διοικητικό Συμβούλιο του ΘΟΚ μπορούσε, βάσει της νομοθεσίας του 1962, να εξουσιοδοτήσει πρόσωπα που υπηρετούσαν υπό τη δικαιοδοσία του.
Κατά τη θέση της, δεν απαιτούνταν πρόσθετη ειδική νομοθετική πρόνοια στον νόμο που διέπει τον ΘΟΚ.

Θεώρησε ότι το κατά πόσο η συγκεκριμένη λύση θα μπορούσε να εξασφαλίσει ανεξαρτησία και συμμόρφωση με τους κανόνες ανταγωνισμού ήταν ζήτημα αξιολόγησης των πραγματικών δεδομένων και δεν περιλαμβανόταν στα νομικά ερωτήματα για τα οποία είχε δοθεί άδεια εξέτασης.
Και οι δύο δικαστές της μειοψηφίας κατέληξαν ότι η απόφαση του Διοικητικού Εφετείου έπρεπε να επικυρωθεί.

Με το σκεπτικό του Εφετείου συμφώνησαν ο Πρόεδρος του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου Α.Ρ. Λιάτσος και οι δικαστές Τ. Ψαρά-Μιλτιάδου, Τ. Καρακάννα, Η. Γεωργίου και Μ. Καλλιγέρου.
Τη μειοψηφία αποτέλεσαν οι δικαστές Ν.Γ. Σάντης και Στ. Χατζηγιάννη.

Τον ΘΟΚ, εκπροσώπησαν οι δικηγόροι Ρ. Πασιουρτίδου και Ε. Τόλλα, από το δικηγορικό γραφείο Άντης Τριανταφυλλίδης & Υιοί ΔΕΠΕ.
Για την Επιτροπή Προστασίας Ανταγωνισμού εμφανίστηκε η Δ. Καλλή, Ανώτερη Δικηγόρος της Δημοκρατίας, εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα.

Το Θέατρο Ένα, εκπροσώπησαν οι δικηγόροι Ρ. Μαππουρίδης και Ι. Χαραλάμπους, από το γραφείο Ρ. Μαππουρίδης & Συνεργάτες ΔΕΠΕ.
Πρέπει πάντως να διευκρινιστεί ότι η απόφαση αφορά το συγκεκριμένο νομικό καθεστώς και τις αρμοδιότητες που ασκούσε ο ΘΟΚ κατά τον χρόνο της επίδικης διοικητικής απόφασης.
Από το 2022, η διαχείριση του σχεδίου «Θυμέλη» και οι σχετικές πολιτιστικές αρμοδιότητες έχουν μεταφερθεί στο Υφυπουργείο Πολιτισμού.
Συνεπώς, η σημερινή δικαστική κρίση δεν αφορά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί πλέον το σχέδιο επιχορηγήσεων.

Επιπλέον, το Ανώτατο Συνταγματικό δεν αποφάσισε ότι ένας δημόσιος οργανισμός εξαιρείται γενικά από τη νομοθεσία περί ανταγωνισμού επειδή ασκεί δημόσια αποστολή.
Η δικαίωση του ΘΟΚ στηρίχθηκε στις συγκεκριμένες νομοθετικές διατάξεις που ίσχυαν το 2019 και στην κρίση της πλειοψηφίας ότι ο Οργανισμός δεν μπορούσε νόμιμα να εφαρμόσει την ανεξάρτητη διαδικασία λήψης αποφάσεων που είχε υποδείξει η ΕΠΑ.
Με αυτή την κατάληξη τερματίζεται η επταετής δικαστική αντιδικία για ένα πρόστιμο που επιβλήθηκε λόγω του τρόπου με τον οποίο ο ΘΟΚ συνδύαζε, τότε, τη διαχείριση των κρατικών επιχορηγήσεων με τη δική του παρουσία στην αγορά θεατρικών παραγωγών.

Πηγή – Cyprus Times

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ