GreeceΗ Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Κατερίνα Σταματίου, ανέφερε ότι στα επαρχιακά δικαστήρια παρατηρούνται ελλείψεις σε προσωπικό, υλικοτεχνικές υποδομές και εγκαταστάσεις, σημειώνοντας ότι οι δικαστές αναγκάζονται σε ορισμένες περιπτώσεις να τηρούν οι ίδιοι τα πρακτικά των ακροαματικών διαδικασιών, λόγω απουσίας γραμματειακού προσωπικού. Όπως είπε, αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αναλώνουν χρόνο σε εργασίες που δεν αφορούν άμεσα την εκδίκαση των υποθέσεων.
Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου, Αντώνης Λιάτσος, επεσήμανε ότι η αντιμετώπιση των καθυστερήσεων προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, το διορισμό νέων δικαστών, αλλά και την παροχή της αναγκαίας υποστήριξης στο έργο τους. «Όταν ένας δικαστής δεν έχει βοηθό είναι όπως ένας γιατρός μπαίνει σε χειρουργείο και δεν έχει βοήθεια», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η Δικαστική Υπηρεσία δεν μπορεί να προχωρήσει στις αναγκαίες αλλαγές χωρίς τη συνδρομή του κράτους.
Σε ό,τι αφορά τον προϋπολογισμό της Δικαστικής Υπηρεσίας για το 2027, αυτός ανέρχεται σε €64.185.289, έναντι €60.802.818 το 2026, παρουσιάζοντας αύξηση περίπου 5,6%. Από το συνολικό ποσό, €43.704.605, δηλαδή 68,09%, αφορούν μισθούς δικαστών και προσωπικού, ενώ €15.791.074 προβλέπονται για λειτουργικές και άλλες δαπάνες, περιλαμβανομένων των υπηρεσιών στενοτύπησης, των ελέγχων ασφαλείας και της φρούρησης των δικαστηρίων.
Ποσό €3.926.000 προορίζεται για νομική αρωγή, αμοιβές διερμηνέων και αποζημιώσεις μαρτύρων, ενώ οι αναπτυξιακές δαπάνες ανέρχονται σε €763.610. Σε αυτές περιλαμβάνεται πίστωση €400.000 για κάλυψη μέρους της δαπάνης ανέγερσης του νέου Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας.
Παρουσιάζοντας τις προτεραιότητες της Δικαστικής Υπηρεσίας, η κ. Σταματίου ανέφερε ότι η δικαστική μεταρρύθμιση κατέστη αναγκαία λόγω των καθυστερήσεων στην εκδίκαση υποθέσεων και ότι η εφαρμογή της βρίσκεται σε εξέλιξη. Σύμφωνα με την ίδια, έχει διεκπεραιωθεί περίπου το 75% των καθυστερημένων υποθέσεων που περιλαμβάνονταν στο Σχέδιο Δράσης του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Παράλληλα, σημείωσε ότι έχουν προκηρυχθεί 12 θέσεις Επαρχιακών Δικαστών και δύο θέσεις Εφετών, με τις διαδικασίες να αναμένεται να ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος του 2026. Ωστόσο, όπως είπε, εξακολουθούν να υπάρχουν δυσκολίες στην εξεύρεση κατάλληλων υποψηφίων για δικαστικές θέσεις.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στη λειτουργία του Ναυτοδικείου, η οποία, όπως είπε, ξεκίνησε στις 5 Οκτωβρίου 2026, παρά τα προβλήματα στέγασης και υποδομών, ενώ πρόσθεσε ότι αποφασίστηκε ο διορισμός δύο επιπρόσθετων δικαστών στο Οικογενειακό Δικαστήριο. Συμπλήρωσε ότι θα υπάρχει ένας δικαστής πλήρους απασχόλησης στην Αμμόχωστο, δύο στην Πάφο και τρεις στη Λεμεσό. Σε σχέση με το Δικαστήριο Παίδων, η κ. Σταματίου ανέφερε ότι η διαδικασία για τους επιτηρητές δοκιμασίας βρίσκεται στο Τμήμα Διοίκησης και Προσωπικού για έγκριση.
Από πλευράς των Βουλευτών, η Πρόεδρος της Επιτροπής και Βουλευτής του ΔΗΚΟ, Χριστιάνα Ερωτοκρίτου, ανέφερε ότι η λειτουργία της δικαιοσύνης είναι «κορυφαίος θεσμός του κράτους». Την ίδια ώρα, εξέφρασε την ανησυχία της σχετικά με το γεγονός ότι η μείωση των υποθέσεων που καταχωρούνται ενώπιον των επαρχιακών δικαστηρίων είναι, όπως είπε, «δραματική».
«Αυτός ο τραγικά μικρός αριθμός υποθέσεων αντανακλά κατά την άποψή μου τη διστακτικότητα της κοινωνίας να αποτείνεται στη δικαιοσύνη για να βρει το δίκαιο της».
Παράλληλα, εισηγήθηκε την διαδικασία εκδίκασης υποθέσεων και τα απογεύματα, για αντιμετώπιση του “backlog” των υποθέσεων, ενώ αναφέρθηκε και στο πρόγραμμα «Δημοσθένης» που υπάρχει στην Ελλάδα σε μορφή τεχνολογίας μετατροπής ομιλίας σε κείμενο (speech-to-text), κάτι το οποίο, κατά την άποψή της θα ενίσχυε το έργο της στενοτύπησης.
Η Bουλευτής ΔΗΣΥ Φωτεινή Τσιρίδου ρώτησε τι θα μπορούσε να κάνει η Bουλή ώστε να συμβάλει στη δικαστική μεταρρύθμιση, ενώ έθεσε το ενδεχόμενο εξειδίκευσης των δικαστών. Ακόμη, ρώτησε τους Προέδρους των Δικαστηρίων ποια είναι τα επόμενα βήματα σε σχέση με το “backlog” των υποθέσεων.
Ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος του ΔΗΣΥ Δημήτρης Δημητρίου, έθεσε το ερώτημα εάν υπάρχει στρατηγικός σχεδιασμός σε σχέση με τον χρόνο εκδίκασης των υποθέσεων, ενώ παράλληλα ρώτησε τι χρειάζεται για να μειωθεί αυτός ο χρόνος. Την ίδια ώρα, η Βουλευτής του ΔΗΣΥ Σάβια Ορφανίδου σημείωσε ότι είναι «λυπηρό» ορισμένα πρακτικά ζητήματα να εμποδίζουν τους πολίτες από την πρόσβαση τους στη δικαιοσύνη.
Την ανησυχία του ως προς την περιορισμένη προσφυγή στη δικαιοσύνη εξέφρασε και ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Ανδρέας Πασιουρτίδης, σημειώνοντας ότι «πολλοί συμπολίτες μας προτιμούν να απεμπολήσουν δικαιώματα παρά να περιμένουν τόσα χρόνια για να εκδικαστεί η υπόθεσή τους». Παράλληλα, έθεσε το ερώτημα για το πότε θα είναι σε πλήρη λειτουργία το σύστημα ijustice, ενώ έθεσε το ζήτημα κατά πόσο θα μπορούσε η λειτουργία της τεχνητής νοημοσύνης να συμβάλει στη γραμματειακή υποστήριξη των δικαστών κατά τη διάρκεια ακροαματικών διαδικασιών.
Ο Βουλευτής του ΕΛΑΜ Μάριος Πελεκάνος, σημείωσε ότι είναι «πολύ σημαντική» η πρόοδος που σημειώθηκε στη δικαστική υπηρεσία μέχρι τώρα, ενώ απευθυνόμενος προς τους Προέδρους των Δικαστηρίων, ρώτησε εάν υπάρχει κάποια σκέψη σε σχέση με την επίσπευση των διαδικασιών ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας, στο οποίο, όπως ειπώθηκε, εκκρεμούν 6.500 περιπτώσεις προσφυγών. Εξάλλου, ο Βουλευτής του ΕΛΑΜ Λίνος Χατζηγεωργίου έθεσε το ερώτημα σχετικά με το ποια θα είναι η βελτίωση από την αναβάθμιση του συστήματος ijustice.
Η Βουλευτής του Άλμα Ειρήνη Χαραλαμπίδου ρώτησε εάν έχει λυθεί από πλευράς δικαστικής υπηρεσίας το θέμα για τον έλεγχο του ανέλεγκτου του Γενικού Εισαγγελέα, ενώ σε σχεση με τις υποθέσεις που εκκρεμούν (backlog), ρώτησε πόσο παλιές είναι και πότε θα εξαλειφθεί πλήρως αυτό το απόθεμα.
Ο Bουλευτής του Άλμα, Μιχάλης Παρασκευά, έθεσε το ζήτημα της οπτικογράφησης των δικαστικών διαδικασιών, ενώ σημείωσε ότι μέσω αυτού, τα δικαστήρια θα μπορούν να δικάζουν τις υποθέσεις πολύ πιο σύντομα.
Από πλευράς της, η Bουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας Νταϊάνα Κωνσταντινίδου, έθεσε το ζήτημα της εξ αποστάσεως διεξαγωγής των δικαστικών διαδικασιών, ενώ αναφέρθηκε στην ενίσχυση της πρόσβασης των πολιτών στη δικαιοσύνη και ιδιαίτερα ευάλωτων ομάδων και ΑμεΑ.
Απαντώντας, σε σχέση με την εξειδίκευση των δικαστών, η Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου ανέφερε ότι το μέγεθος της Κύπρου δεν επιτρέπει την απόλυτη εξειδίκευση σε όλους τους τομείς, καθώς ορισμένα δικαστήρια είναι μικρά και δεν μπορούν να διαθέτουν ξεχωριστούς δικαστές για κάθε κατηγορία υποθέσεων.
Ακόμη, η κ. Σταματίου ανέφερε ότι ο μεγάλος αριθμός και η διαφορετική φύση των υποθέσεων καθιστούν δύσκολη τη διαμόρφωση ενός ενιαίου σχεδίου για τη μείωση του χρόνου εκδίκασης. Όπως είπε, η αντιμετώπιση των καθυστερήσεων διαφοροποιείται ανάλογα με το δικαστήριο, ενώ στις πολιτικές αγωγές καταβάλλεται προσπάθεια επιτάχυνσης μέσω των νέων θεσμών πολιτικής δικονομίας.
Σε σχέση με το σύστημα iJustice, η κ. Σταματίου σημείωσε ότι η πρώτη φάση τέθηκε σε λειτουργία τον Ιούνιο του 2026, ενώ η δεύτερη φάση αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία περίπου τον Μάιο του 2027. Ωστόσο, η πλήρης λειτουργία του συστήματος υπολογίζεται για το 2030.
Παράλληλα, όπως ανέφερε, εξετάζεται, σε συνεργασία με το Υφυπουργείο Έρευνας και Καινοτομίας, η εισαγωγή τεχνολογίας μετατροπής ομιλίας σε κείμενο (speech-to-text), ώστε να διευκολυνθεί η καταγραφή και η απομαγνητοφώνηση των πρακτικών. Όπως συμπλήρωσε, η Δικαστική Υπηρεσία έχει ήδη αποταθεί στο Υφυπουργείο για να εξεταστεί τρόπος άμεσης απομαγνητοφώνησης, ενώ στη Λευκωσία υπηρετούν συνολικά επτά στενογράφοι για 26 δικαστές και τρία Κακουργιοδικεία.
Η ίδια πρόσθεσε ότι έχει εκδοθεί κοινός οδηγός για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης από το Ανώτατο Δικαστήριο και το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο, ενώ η ενίσχυση της Σχολής Δικαστών με προσωπικό αποτελεί επίσης ανάγκη, καθώς η διά βίου εκπαίδευση και επιμόρφωση των δικαστών συνιστά προτεραιότητα.
Η κ. Σταματίου ανέφερε ακόμη ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης εξετάζει ήδη το ζήτημα των δικαστηρίων μικροδιαφορών και ότι έχει προγραμματιστεί σχετική συνάντηση εντός της εβδομάδας. Για τις απογευματινές δίκες, σημείωσε ότι το θέμα είχε απασχολήσει και στο παρελθόν, με αντιρρήσεις κυρίως από δικηγόρους. Σε ό,τι αφορά τις εξ αποστάσεως δίκες, ανέφερε ότι η Δικαστική Υπηρεσία τάσσεται υπέρ της εφαρμογής τους, αλλά απαιτούνται οι κατάλληλες υποδομές, οι οποίες συζητούνται με το Υφυπουργείο Έρευνας και Καινοτομίας.
Απαντώντας σε ερώτηση της κ. Ερωτοκρίτου για τη μείωση των υποθέσεων, ο κ. Λιάτσος ανέφερε ότι αυτή δεν οφείλεται κατ’ ανάγκη στον χρόνο εκδίκασης, αλλά και στη φύση των υποθέσεων που καταχωρούνται σε διαφορετικές περιόδους. Όπως εξήγησε, στο παρελθόν υπήρχαν πολλές υποθέσεις τραπεζών, οι οποίες σήμερα έχουν μειωθεί.
Σημαντική παραμένει, εξάλλου, η πίεση στα διοικητικά δικαστήρια. Ο κ. Λιάτσος ανέφερε ότι στο Διοικητικό Δικαστήριο αναλογούν περίπου 900 υποθέσεις ανά δικαστή, κρίνοντας αναγκαίο τον διορισμό τουλάχιστον δύο ακόμη δικαστών.
Όπως ανέφερε, εξετάζεται η μεταφορά στο Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας υποθέσεων που αφορούν διατάγματα κράτησης και απέλασης αιτητών ασύλου. Πρόσθεσε ότι αναζητείται κατάλληλο κτήριο για τη στέγαση του δικαστηρίου, ενώ η μείωση των νέων εισροών δεν έχει εξαλείψει τις εκκρεμότητες. Αναφέρθηκε επίσης στον μεγάλο αριθμό παρόμοιων υποθέσεων που αφορούσαν Σύρους αιτητές, για τις οποίες προχωρεί πιο συνολική εξέταση.
Οι δύο Πρόεδροι τάχθηκαν επίσης υπέρ της αξιοποίησης τεχνολογικών εργαλείων και της οπτικογράφησης των διαδικασιών, επισημαίνοντας ότι απαιτούνται οι ανάλογες υποδομές και πιστώσεις.
