CyprusΠοιος φοβάται το Πολυτεχνείο;
Το γεγονός ότι κάθε χρόνο το Πολυτεχνείο εορτάζεται στη χώρα μας, αποτελώντας, στην πράξη, μία εκ των εθνικών επετείων, είναι σίγουρα μια ενδιαφέρουσα ελληνική ανορθογραφία. Και δεν είναι μόνο αυτό: είναι και το γεγονός…
14 November 2026 · 12:01
Το γεγονός ότι κάθε χρόνο το Πολυτεχνείο εορτάζεται στη χώρα μας, αποτελώντας, στην πράξη, μία εκ των εθνικών επετείων, είναι σίγουρα μια ενδιαφέρουσα ελληνική ανορθογραφία. Και δεν είναι μόνο αυτό: είναι και το γεγονός ότι όλα αυτά τα χρόνια ο εορτασμός δεν είναι μια τυπική διαδικασία, ή απλώς ένα μνημόσυνο, αλλά μια μεγάλη διαδήλωση που αποτελεί, μαζί με την Πρωτομαγιά, το ετήσιο σημείο αναφοράς των ανθρώπων, των κινημάτων και των πολιτικών ρευμάτων που τάσσονται υπέρ της ανάγκης να αλλάξουν τα πράγματα, όποια σημασία και εάν δίνουν σε αυτή την κατεύθυνση.Όλα αυτά προφανώς έχουν να κάνουν όχι απλώς με την ίδια τη φόρτιση που έχει το γεγονός και η αντιπαράθεση ανάμεσα στον ηρωισμό των φοιτητών αλλά και όλων των άλλων εργαζομένων και νέων που έσπευσαν στους δρόμους της Αθήνας εκείνης της μέρας απέναντι στη βαναυσότητα της εξουσία. Έχουν να κάνουν και με το γεγονός ότι το Πολυτεχνείο παραμένει, στη συλλογική μνήμη, ένας αγώνας αδικαίωτος. Γιατί μπορεί να υπήρξαν διάφορες περιστάσεις όπου κυβερνήσεις υποστήριξαν ότι αποτελούσαν τη στιγμή όπου «αγώνας δικαιώνεται», όμως στην πραγματικότητα εκείνο το αίτημα κοινωνικής ανατροπής, που μετωνυμικά συμπυκνώθηκε στο «εθνική ανεξαρτησία – λαϊκή κυριαρχία» της ανακοίνωσης της Συντονιστικής, ουδέποτε έγινε όντως πράξη στις δεκαετίες που ακολούθησαν.Δεν είναι τυχαίο ότι το Πολυτεχνείο κατάφερε να ξεπεράσει την ίδια τη γενιά του, τόσο τους συμβιβασμούς – ή ακόμη και τις αυτό-εκποίησης και τελικά αυτοεξευτελισμού στις οποίες επιδόθηκαν ουκ ολίγα από τα επώνυμα πρόσωπά της – όσο και το ίδιο το γεγονός ότι ηλικιακά έχει ήδη αποσυρθεί από το προσκήνιο. Αντιθέτως, κατάφερε να γίνει σημείο αναφοράς επόμενων γενιών που πάντα βρίσκουν εκεί την ευκαιρία να μιλήσουν για τα δικά τους αιτήματα.Γιατί το Πολυτεχνείο παραμένει ένα ρήγμα μέσα στο όποιο ιστορικό συνεχές της μετεμφυλιακής Ελλάδας. Μια φοιτητική και σε σημαντικό βαθμό λαϊκή εξέγερση, εν μέσω μιας δικτατορίας, που πήγε πέρα από τις «γραμμές» ακόμη και των δύο βασικών τότε κομμάτων της κομμουνιστικής αριστεράς, που άλλωστε δεν έκρυψαν την αμηχανία τους, που δεν διεκδίκησε απλώς την επιστροφή στη δημοκρατία, αλλά μια συνολική ανατροπή του κοινωνικού και πολιτικού πλαισίου που είχε διαμορφωθεί μετά τον Εμφύλιο, της προσκόλλησης στις ΗΠΑ συμπεριλαμβανομένης, ήταν επόμενο να αποτελέσει το σημείο αναφοράς για όλα τα κύματα ριζοσπαστισμού που θα ακολουθήσουν.Αυτό εξηγεί γιατί ο εορτασμός του Πολυτεχνείου υπήρξε πάντα ένα διακύβευμα και δεν έλειψαν ποτέ οι φωνές που θα ήθελαν να ξεμπερδέψουν με αυτό. Το ίδιο το γεγονός ότι υπήρξαν δύο νεκροί, η Σταματίνα Κανελλοπούλου και ο Ιάκωβος Κουμής, το 1980 επειδή αμφισβητήθηκε η απαγόρευση, από την κυβέρνηση Ράλλη, της συνέχισης της πορείας μετά τη Βουλή, αυτό ακριβώς υπογραμμίζει, όπως και οι διάφορες περιπτώσεις αστυνομικής αυθαιρεσίας και καταστολής σε άλλες χρονιές, όπως για παράδειγμα με τη εν ψυχρώ δολοφονία του Μιχάλη Καλτεζά το 1985 από αστυνομικό. Όμως, πέραν όλων αυτών εάν κανείς ψάξει θα δει ότι δεκαετίες τώρα επανέρχεται το αίτημα «να ξεμπερδεύουμε με τον εορτασμό». Τελευταία φορά που δοκιμάστηκε αυτό ήταν με πρόσχημα την πανδημία, όμως και τότε σε μεγάλο βαθμό αμφισβητήθηκε και η απαγόρευση έσπασε στην πράξη.Γι’ αυτό τον λόγο και είναι πολλαπλά απαράδεκτη η απόφαση των πρυτανικών αρχών του ΕΜΠ να ανακοινώσουν ότι ο φετινός εορτασμός θα γίνει με κλειστά κτίρια, άρα χωρίς τη δυνατότητα να πραγματοποιηθούν εκδηλώσεις στο χώρο του ιστορικού συγκροτήματος του Πολυτεχνείου στην οδό Πατησίων. Η δικαιολογία που επικαλέστηκαν και που αφορούσε επεισόδια που έγιναν περσύ, σε κανέναν βαθμό δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, ιδίως όταν πολλά χρόνια τώρα έχει καταδειχθεί ότι υπάρχουν τρόποι να περιφρουρηθεί ο εορτασμός χωρίς να χάσει τον χαρακτήρα του. Και τμήμα αυτού του χαρακτήρα ήταν πάντα και η πραγματοποίηση εκδηλώσεων στον χώρο του Πολυτεχνείου. Γιατί αυτό επέτρεπε στον εορτασμό να είναι το σημείο συνάντησης ανάμεσα στην μνήμη και το παρόν, τους σημερινούς αγώνες και τις σημερινές αναζητήσεις.Όμως, φαίνεται ότι το Πολυτεχνείο προκαλεί ακόμη φόβο, σε όσους θα ήθελαν ένα πανεπιστήμιο – και συνολικά μια κοινωνία – χωρίς κινήματα, χωρίς αντιστάσεις, χωρίς διεκδικήσεις. Από την πρωθυπουργική ρήση ότι εφόσον έχουμε δημοκρατία δεν μπορούμε να έχουμε καταλήψεις, έως την κατάργηση του Πανεπιστημιακού Ασύλου, την αυστηροποίηση του πειθαρχικού δικαίου για τους φοιτητές, αλλά και τα διάφορα παραδείγματα πειθαρχικών διώξεων φοιτητών για τη συνδικαλιστική τους δράση, που ήρθαν να συμπληρώσουν διάφορες επιδείξεις αστυνομικής καταστολής, τα παραδείγματα είναι αρκετά. Στις κοινωνίες του «υπαρκτού νεοφιλελευθερισμού» η δημοκρατία ταυτίζεται πλέον με τη δυνατότητα επιλογής προϊόντων, η πολιτική απόφαση μεταφέρεται σε μεγάλο βαθμό στις ίδιες τις «αγορές» (που θεωρούνται εκ προοιμίου πιο «ορθολογικές» από το σώμα των πολιτών) και η μαζική κινητοποίηση αντιμετωπίζεται τελικά ως παραβατικότητα που θα πρέπει να τεθεί υπό περιορισμό.Μόνο που όπως έχει δείξει η ιστορία, αλλά και οι εικόνες που μας έρχονται από τη Γαλλία ή την Ισπανία, δεν είναι εύκολο να μπει φραγμός στη λαϊκή κινητοποίηση. Ότι και η καταστολή και η προληπτική τρομοκράτηση και η συκοφαντία δεν μπορούν να καταπνίξουν την οργή για τη βαθιά ολιγαρχική και αυταρχική μετάλλαξη των σύγχρονων κοινωνιών. Γι’ αυτό και ο «δρόμος» επιστρέφει στο προσκήνιο.Το Πολυτεχνείο δεν χωρά εύκολα στην θωρακισμένη «μεταδημοκρατία» του πλασσάρεται πλέον ως «κανονικότητα». Δεν χωρά στην όποια μουσειοποίηση. Δεν αφορά απλώς την ιστορική μνήμη – όσο αναγκαία και εάν είναι. Το Πολυτεχνείο παραμένει ζωντανό σημείο αναφοράς κινημάτων και αντιστάσεων, συλλογικής αγωνίας και εκείνης της μαζικής αποκοτιάς που είναι πάντα στον πυρήνα της ιστορικής προόδου. Και εάν προκαλεί φόβο, τόσο το καλύτερο!
Πηγή – in.gr









