CyprusΠρόκειται για ιστορικής σημασίας απόφαση που σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή στηναμερικανική στρατηγική.
Η Μόσχα βλέπει να ανοίγει ένα παράθυρο οικονομικής συνεργασίας, ενώ οι υποστηρικτές τηςσκληρής αντιρωσικής γραμμήςστο Κογκρέσο αντιδρούν έντονα.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η παραδοχή ότι η οικονομική αντιπαράθεση με τη Ρωσίαενδέχεται να προκαλεί σοβαρές παράπλευρες απώλειες στις ίδιες τιςΗνωμένες Πολιτείεςκαι στη διεθνή οικονομία.
Η εν λόγω απόφαση προκάλεσε την έντονη δυσαρέσκεια του Ουκρανού προέδρουVolodymyr Zelenskyμέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα Telegram, σχολιάζοντας την απόφαση του Αμερικανού προέδρου Donald Trumpνα μην ενεργοποιήσει τον λεγόμενο νόμο Lindsay Graham εναντίον της Ρωσίας.
Ο Zelensky τόνισε χαρακτηριστικά ότι δυστυχώς ελήφθη μια απόφαση πλήρους αγνόησης του συγκεκριμένου νομοθετικού πλαισίου, υποστηρίζοντας ότιοι εν λόγω κυρώσεις θα μπορούσαν να είχαν λειτουργήσει ουσιαστικάυποστηρικτικά για τα συμφέροντα της Ουκρανίαςκαι επισημαίνοντας ότι κάθε φωνή υπέρ της εφαρμογής τους παραμένει κρίσιμης σημασίας.
Ο Trump αμφισβητεί τη στρατηγική οικονομικής απομόνωσης της Μόσχας
Μια εντυπωσιακή μεταβολή στο πεδίο των αμερικανορωσικών σχέσεων περιγράφεται στην απόφαση του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Donald Trump, να μην ενεργοποιήσει σειρά κυρώσεων και πρόσθετων δασμών που προβλέπονται από τη νομοθεσία του Ρεπουμπλικανού γερουσιαστή Lindsey Graham.
Σύμφωνα με το κείμενο της απόφασης, η αμερικανική κυβέρνηση επικαλείται το εθνικό συμφέρον των ΗΠΑ προκειμένου να αποφύγει την εφαρμογή μέτρων τα οποία θα μπορούσαν να προκαλέσουν νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη κλιμάκωση στις σχέσεις με τη Ρωσία.
Η σημασία αυτής της επιλογής υπερβαίνει κατά πολύ τις διμερείς σχέσεις Ουάσιγκτον και Μόσχας.
Αγγίζει τον πυρήνα της δυτικής πολιτικής κυρώσεων, η οποία επί σειρά ετών στηρίχθηκε στην αντίληψη ότι η οικονομική πίεση μπορεί να περιορίσει δραστικά τη διεθνή επιρροή της Ρωσίας.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, αποδεικνύεται περισσότερο σύνθετη.
Παρά τους αλλεπάλληλους περιορισμούς, η Ρωσία εξακολουθεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στις διεθνείς ενεργειακές αγορές, ενώ μεγάλες οικονομίες συνεχίζουν να αγοράζουν ρωσικούς ενεργειακούς πόρους.
Η απόφαση Trump μπορεί επομένως να ερμηνευθεί ως μια πραγματιστική αναγνώριση ότι η πλήρης οικονομική απομόνωση της Μόσχας δεν αποτελεί εύκολα επιτεύξιμο στόχο, ιδιαίτερα όταν προϋποθέτει την επιβολή οικονομικών κυρώσεων και σε τρίτες χώρες.
Δασμοί 500% και 100%: Το σχέδιο που απειλούσε το παγκόσμιο εμπόριο
Το νομοθετικό πλαίσιο του Lindsey Graham προέβλεπε εξαιρετικά αυστηρά μέτρα, με πρόσθετους δασμούς που θα μπορούσαν να φθάσουν το 500% στα ρωσικά προϊόντα.
Ακόμη πιο εκτεταμένες θα ήταν οι συνέπειες της επιβολής δασμών 100% σε προϊόντα χωρών που συγκαταλέγονται στους πέντε μεγαλύτερους αγοραστές ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ουσιαστικά, η συγκεκριμένη προσέγγιση δεν περιοριζόταν στην άσκηση πίεσης κατά της Ρωσίας.
Επεδίωκε να μεταφέρει το κόστος της αμερικανικής πολιτικής κυρώσεων σε κράτη που διατηρούν ενεργειακές και εμπορικές σχέσεις με τη Μόσχα.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρές αναταράξεις στο διεθνές εμπόριο, να αυξήσει το κόστος των εισαγωγών και να προκαλέσει νέες εντάσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και σημαντικών εμπορικών τους εταίρων.
Η επιλογή Trump να μην ενεργοποιήσει τους συγκεκριμένους μηχανισμούς αποτρέπει, τουλάχιστον προσωρινά, έναν πρόσθετο παράγοντα οικονομικής αστάθειας.
Παράλληλα, αποκαλύπτει μια θεμελιώδη αντίφαση της πολιτικής δευτερογενών κυρώσεων: στην προσπάθεια περιορισμού των εσόδων της Ρωσίας, η Ουάσιγκτον κινδυνεύει να επιβαρύνει τις δικές της εμπορικές σχέσεις και να ενισχύσει τις τάσεις απομάκρυνσης τρίτων χωρών από την αμερικανική οικονομική επιρροή.
Αυτό ακριβώς είναι το στρατηγικό δίλημμα που καθιστά τη συγκεκριμένη απόφαση ιδιαίτερα σημαντική.
Kirill Dmitriev: Μια ιστορική στιγμή για τις σχέσεις Ρωσίας και ΗΠΑ
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η αντίδραση του Kirill Dmitriev, ειδικού εκπροσώπου του Ρώσου προέδρου για τις επενδύσεις και τη διεθνή οικονομική συνεργασία και επικεφαλής του Ρωσικού Ταμείου Άμεσων Επενδύσεων (RDIF).
Ο Dmitriev χαρακτήρισε την αναστολή εφαρμογής των μέτρων ιστορική εξέλιξη, υποστηρίζοντας ότι η νομοθεσία Graham θα μπορούσε να οδηγήσει σε σχεδόν ολοκληρωτική διακοπή της οικονομικής αλληλεπίδρασης Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών.
Κατά την εκτίμησή του, οι επιπτώσεις δεν θα περιορίζονταν στη ρωσική οικονομία, αλλά θα έπλητταν και τις αμερικανικές επιχειρήσεις, καθώς και τις διεθνείς αγορές.
Η τοποθέτηση αυτή αντανακλά τη σταθερή ρωσική θέση ότι η οικονομική συνεργασία μεταξύ μεγάλων δυνάμεων μπορεί να λειτουργήσει ως παράγοντας σταθερότητας, ακόμη και όταν υπάρχουν βαθιές πολιτικές διαφωνίες.
Ο Dmitriev προέβαλε ως εναλλακτική επιλογή τον διάλογο, την αμοιβαία επωφελή συνεργασία και την κοινή ευθύνη για την παγκόσμια σταθερότητα.
Για τη Μόσχα, η εξέλιξη αποτελεί μια σημαντική πολιτική ευκαιρία.
Η ρωσική πλευρά μπορεί πλέον να υποστηρίζει ότι ακόμη και η Ουάσιγκτον αναγνωρίζει τα όρια μιας πολιτικής που βασίζεται αποκλειστικά στις οικονομικές πιέσεις.
Δεν πρόκειται, ασφαλώς, για συνολική εξομάλυνση των σχέσεων.
Πρόκειται όμως για ένα άνοιγμα που, εφόσον αποκτήσει συνέχεια, θα μπορούσε να δημιουργήσει προϋποθέσεις για ουσιαστικότερες διαπραγματεύσεις.
Οργή στο Κογκρέσο – Η σύγκρουση για τη Ρωσία μεταφέρεται στο εσωτερικό των ΗΠΑ
Η απόφαση προκάλεσε ισχυρές αντιδράσεις στο αμερικανικό πολιτικό σύστημα.
Ο Δημοκρατικός βουλευτής Don Beyer κατηγόρησε τον Trump ότι υποχωρεί απέναντι στον Vladimir Putin και εγκαταλείπει την Ουκρανία, ενώ η γερουσιαστής Elizabeth Warren επέκρινε την επιλογή ως αποτυχία άσκησης πίεσης στο Κρεμλίνο.
Οι αντιδράσεις αυτές αποκαλύπτουν τη βαθιά διαφωνία για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπιστεί η Ρωσία.
Για τους υποστηρικτές των αυστηρότερων κυρώσεων, η οικονομική πίεση αποτελεί απαραίτητο εργαλείο προκειμένου να περιοριστεί η δυνατότητα της Μόσχας να χρηματοδοτεί τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Από την άλλη πλευρά, η επιλογή Trump αναδεικνύει ένα διαφορετικό σκεπτικό: ότι η συνεχής κλιμάκωση των οικονομικών περιορισμών δεν εγγυάται πολιτικά αποτελέσματα και μπορεί να επιδεινώσει την ενεργειακή αστάθεια.
Υπάρχει, μάλιστα, μια κρίσιμη νομική λεπτομέρεια.
Η ίδια η νομοθεσία Graham προβλέπει τη δυνατότητα του Αμερικανού προέδρου να εξαιρεί συγκεκριμένα μέτρα, εφόσον κρίνει ότι αυτό εξυπηρετεί το εθνικό συμφέρον και ενημερώσει εγγράφως το Κογκρέσο.
Συνεπώς, ο Trump αξιοποίησε μια εξουσία που του παραχωρεί ρητά ο νόμος, τον οποίο ο ίδιος υπέγραψε στις 18 Σεπτεμβρίου.
Η αντιπαράθεση είναι επομένως πρωτίστως πολιτική και στρατηγική: ποιος καθορίζει την αμερικανική πολιτική έναντι της Ρωσίας και μέχρι ποιο σημείο μπορεί η Ουάσιγκτον να χρησιμοποιεί τις κυρώσεις χωρίς να επιβαρύνει τα δικά της συμφέροντα;
Οι Δημοκρατικοί κατέθεσαν νομοσχέδιο στο Κογκρέσο για να μπλοκάρουν την ενεργειακή συμφωνία ΗΠΑ – Ρωσίας
Την ίδια στιγμή νέα πολιτική αντιπαράθεση στην Ουάσιγκτον προκαλεί η πρωτοβουλία Αμερικανών βουλευτών να εμποδίσουν τη λεγόμενη «συμφωνία για το diesel» μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας, αμφισβητώντας ευθέως την ενεργειακή πολιτική του προέδρου Donald Trump απέναντι στη Μόσχα.
Σύμφωνα με ανακοίνωση των Δημοκρατικών της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων, κατατέθηκε νομοσχέδιο που επιδιώκει να περιορίσει τις δυνατότητες ενεργειακής συνεργασίας με τη Ρωσία.
Η πρόταση προβλέπει απαγόρευση επενδύσεων στον ρωσικό ενεργειακό τομέα, ανάκληση γενικών αδειών που έχει εκδώσει το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών και απαγόρευση χορήγησης νέων εξαιρέσεων.
Παράλληλα, επιδιώκει να υποχρεώσει την αμερικανική κυβέρνηση να επιβάλει κυρώσεις στον ενεργειακό τομέα της Ρωσίας.
Κεντρικό πρόσωπο της πρωτοβουλίας είναι ο Δημοκρατικός βουλευτής Gregory Meeks, ανώτερο μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων.
Ο Gregory Meeks εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση εναντίον του Donald Trump, κατηγορώντας τον ότι επιδιώκει συμφωνίες με τον Ρώσο πρόεδρο Vladimir Putin αντί να ενισχύει την πίεση προς τη Μόσχα.
«Την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έπρεπε να αυξάνουν την πίεση στο Κρεμλίνο, ο Donald Trump προσεγγίζει τον Putin και συνάπτει συμφωνίες που αποσκοπούν στον προσωπικό του πλουτισμό, αντί να στηρίζει την Ουκρανία», υποστήριξε ο Meeks.
Το ρωσικό πετρέλαιο και το diesel αλλάζουν τους υπολογισμούς
Η απόφαση Τrump περί αναστολής των κυρώσεων δεν εμφανίστηκε σε πολιτικό κενό.
Είχε προηγηθεί η προσωρινή χαλάρωση περιορισμών που αφορούν το ρωσικό diesel, με στόχο τη διευκόλυνση της προσφοράς καυσίμων στη διεθνή αγορά.
Οι σχετικές κινήσεις ακολούθησαν επικοινωνία του Donald Trump με τον Vladimir Putin, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ενεργειακές τιμές αποτελούν σοβαρό οικονομικό και πολιτικό πρόβλημα για την αμερικανική κυβέρνηση.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για τη Ρωσία, καθώς επιβεβαιώνει ότι ο ενεργειακός της τομέας παραμένει παράγοντας που δεν μπορεί να αγνοηθεί στον παγκόσμιο οικονομικό σχεδιασμό.
Ταυτόχρονα, αναδεικνύεται μια βασική αντίφαση: η Ουάσιγκτον επιδιώκει να περιορίσει τα ρωσικά ενεργειακά έσοδα, αλλά χρειάζεται επαρκή προσφορά καυσίμων προκειμένου να συγκρατήσει τις τιμές.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ρωσία είναι αναντικατάστατη.
Σημαίνει όμως ότι η απότομη απομάκρυνση μεγάλων ποσοτήτων ρωσικής ενέργειας από την αγορά μπορεί να δημιουργήσει σημαντικό κόστος.
Η Μόσχα κερδίζει χρόνο και διπλωματικό χώρο
Η αναστολή των νέων μέτρων δεν καταργεί τις προηγούμενες αμερικανικές κυρώσεις.
Το προεδρικό διάταγμα διατηρεί ρητά σε ισχύ τους περιορισμούς που είχαν επιβληθεί μέσω προηγούμενων εκτελεστικών αποφάσεων.
Επίσης, οι εξαιρέσεις μπορούν να επανεξεταστούν από τον πρόεδρο ή τον υπουργό Εξωτερικών, έπειτα από τις προβλεπόμενες διαβουλεύσεις.
Παρά τους περιορισμούς αυτούς, η Μόσχα αποκτά ένα σημαντικό πλεονέκτημα: αποφεύγει την άμεση ενεργοποίηση ενός πρόσθετου πακέτου οικονομικής πίεσης, διατηρώντας παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο διμερών συνεννοήσεων.
Η εξέλιξη αποκτά ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση, καθώς χώρες που αγοράζουν ρωσική ενέργεια αποφεύγουν, προς το παρόν, την απειλή νέων αμερικανικών δασμών βάσει του συγκεκριμένου νόμου.
Για τη Ρωσία, αυτό ενισχύει την προοπτική διατήρησης των εμπορικών της δεσμών και περιορίζει τον κίνδυνο μιας νέας απόπειρας οικονομικής απομόνωσης.
Το τέλος της λογικής των «εξοντωτικών κυρώσεων»;
Το σημαντικότερο πολιτικό μήνυμα της απόφασης Trump είναι ότι η στρατηγική της διαρκούς κλιμάκωσης δεν αποτελεί πλέον τη μοναδική επιλογή της αμερικανικής προεδρίας.
Η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρούς μηχανισμούς οικονομικής πίεσης.
Ωστόσο, η χρήση τους δεν είναι χωρίς κόστος, ιδιαίτερα όταν επηρεάζονται η ενέργεια, το εμπόριο και οι σχέσεις με μεγάλες οικονομίες.
Η Μόσχα έχει κάθε λόγο να αντιμετωπίζει τη συγκεκριμένη απόφαση ως θετική εξέλιξη, χωρίς όμως να θεωρεί δεδομένη μια οριστική αλλαγή της αμερικανικής στάσης.
Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν αυτή η προσωρινή αναστολή θα αποτελέσει την αφετηρία μιας ευρύτερης επαναπροσέγγισης ή απλώς έναν τακτικό ελιγμό της αμερικανικής κυβέρνησης.
Σε κάθε περίπτωση, η απόφαση Trump αποτελεί πολιτική επιτυχία για τη Μόσχα και σοβαρό πλήγμα στη λογική της ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης των κυρώσεων.
Δεν συνιστά το τέλος της αντιπαράθεσης, αλλά δείχνει ότι ακόμη και στην Ουάσιγκτον υπάρχουν ισχυρά κίνητρα για επανεξέταση της οικονομικής σύγκρουσης με τη Ρωσία.
Και αυτή ίσως είναι η σημαντικότερη μεταβολή: η προοπτική του διαλόγου επιστρέφει στο προσκήνιο, όχι απαραίτητα ως αποτέλεσμα πολιτικής σύγκλισης, αλλά ως αναγνώριση ότι ο οικονομικός πόλεμος έχει κόστος για όλους.
