Οδηγός Τεχνητής Νοημοσύνης για δικαστικούς λειτουργούς

Οποιαδήποτε χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης από δικαστικούς λειτουργούς πρέπει να είναι συμβατή με τη θεμελιώδη υποχρέωση των δικαστηρίων να διασφαλίζουν την ορθή απονομή της δικαιοσύνης, την ακεραιότητα του δικαστικού λειτουργήματος, τηρώντας την αρχή της διαφάνειας, αναφέρει ο Οδηγός Τεχνητής Νοημοσύνης τον οποίο εξέδωσαν τη Δευτέρα το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο και το Ανώτατο Δικαστήριο.

Η λήψη δικαστικών αποφάσεων, η ανάπτυξη της νομικής συλλογιστικής και η αξιολόγηση αποδεικτικού υλικού είναι ορισμένες χρήσεις των συστημάτων ΤΝ που δεν συνιστώνται στον τομέα απονομής της δικαιοσύνης, αναφέρεται στον Οδηγό ο οποίος περιέχει κατευθυντήριες οδηγίες προς τους Δικαστικούς Λειτουργούς για τη χρήση ΤΝ στα Δικαστήρια.

Σημειώνεται ότι οι κατευθυντήριες γραμμές του παρόντος Οδηγού «είναι δεσμευτικές και τυχόν παράβαση τους, αναλόγως των συνθηκών, ενδέχεται να συνιστούν πειθαρχικό αδίκημα».

O Οδηγός θέτει τις αρχές που πρέπει να διασφαλίζονται κατά τη χρήση της ΤΝ, τους βασικούς κινδύνους καθώς και τους περιορισμούς και τα ζητήματα που προκύπτουν από τη χρήση της, καθορίζοντας τρόπους μετριασμού τους, αναφέρεται.

Σημειώνεται ότι ο Οδηγός εκδόθηκε στο πνεύμα του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 2024 για τη θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων σχετικά με την ΤΝ, και άλλων Κανονισμών, κανόνων και κατευθυντήριων γραμμών θεσμών της ΕΕ, και άλλων οργανισμών.

Προστίθεται ότι η χρήση της ΤΝ στον χώρο της δικαιοσύνης πρέπει να συνάδει και με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και τον περί της Προστασίας των Φυσικών Προσώπων Έναντι της Επεξεργασίας των Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα και της Ελεύθερης Κυκλοφορίας των Δεδομένων αυτών Νόμου του 2018.

Επίσης, αναφέρεται, πρέπει να σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα που κατοχυρώνονται στο Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας, στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου («ΕΣΔΑ»), τη Σύμβαση – Πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με την ΤΝ και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, τη Δημοκρατία και το Κράτος Δικαίου (13.5.2026), τις διατάξεις για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, όπως αυτές απορρέουν από τη Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Προστασία των Προσώπων έναντι της Αυτοματοποιημένης Επεξεργασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (Σύμβαση 108+), καθώς και τις αρχές που καθιερώνονται στον Ευρωπαϊκό Χάρτη Δεοντολογίας για τη χρήση της ΤΝ στα Δικαστικά Συστήματα και το Περιβάλλον τους (CEPEJ).

«Οποιαδήποτε χρήση ΤΝ από δικαστικούς λειτουργούς πρέπει να είναι συμβατή με τη θεμελιώδη υποχρέωση των δικαστηρίων να διασφαλίζουν την ορθή απονομή της δικαιοσύνης, την ακεραιότητα του δικαστικού λειτουργήματος, τηρώντας την αρχή της διαφάνειας», αναφέρεται ακόμη ενώ σημειώνεται ότι αποτελεί ευθύνη της Δικαστικής Εξουσίας, η αποτελεσματική πρόσβαση σε ανθρώπινο δικαστή. «Η ΤΝ δεν υποκαθιστά τον δικαστή αλλά λειτουργεί επικουρικά υπό αυστηρές προϋποθέσεις, υποστηρίζοντας το δικαιοδοτικό του έργο», προστίθεται.

Σημειώνεται ότι, πριν από τη χρήση εργαλείων ΤΝ, απαιτείται βασική κατανόηση των δυνατοτήτων, αλλά και των περιορισμών τους καθώς και των κινδύνων που υφίστανται από τη χρήση της.

Ο Οδηγός ενημερώνει τους Δικαστικούς Λειτουργούς ότι τα συστήματα συνομιλίας ΤΝ δεν αντλούν απαντήσεις μόνον από επίσημες ή επικυρωμένες νομικές βάσεις δεδομένων, αλλά παράγουν νέο περιεχόμενο βάσει αλγοριθμικών μοντέλων και των δεδομένων εκπαίδευσής τους. «Συνεπώς, τα παραγόμενα αποτελέσματα συνιστούν πιθανολογικές προβλέψεις του μοντέλου και όχι κατ’ ανάγκη ακριβείς ή επαληθευμένες πληροφορίες», αναφέρεται και σημειώνεται ότι τα εργαλεία ΤΝ μπορούν να λειτουργήσουν υποβοηθητικά για την υπενθύμιση ήδη γνωστού υλικού, «δεν ενδείκνυνται όμως για πρωτογενή νομική ή πραγματολογική έρευνα, ιδίως όταν η ακρίβεια των πληροφοριών δεν μπορεί να διασταυρωθεί από επίσημες πηγές».

Ακόμη και με τις καλύτερες προτροπές στο εκάστοτε εργαλείο ΤΝ, αναφέρεται, «οι πληροφορίες που παρέχονται μπορεί να είναι ψευδείς, ανακριβείς, ελλιπείς, παραπλανητικές ή μεροληπτικές». Επισημαίνεται δε ότι οι «λανθασμένες» απαντήσεις δεν είναι κάτι ασύνηθες. «Παρά την αποτελεσματικότητα της σε ευρύ φάσμα εφαρμογών και την εκτεταμένη αξιοποίηση της, ιδίως σε συστήματα συνομιλίας (chatbots), η παραγωγική ΤΝ εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικούς περιορισμούς/ κινδύνους, ένας από τους οποίους είναι το φαινόμενο των «ψευδαισθήσεων» (hallucinations), που ουσιαστικά, πρόκειται για επινοημένες πληροφορίες, τις οποίες το σύστημα παρουσιάζει ως πραγματικά γεγονότα», αναφέρεται.

Ο Οδηγός αναφέρει ακόμη ότι, «η λήψη των δικαστικών αποφάσεων παραμένει υπό ανθρώπινο έλεγχο» και ότι υποθέσεις που απαιτούν ερμηνεία κανόνων δικαίου ή ανάλυση αφηρημένων νομικών αρχών δεν πρέπει να ανατίθενται σε συστήματα ΤΝ, δεδομένου ότι αυτά στερούνται εγγενούς κατανόησης της διάκρισης μεταξύ αληθούς και ψευδούς στον πραγματικό κόσμο.

Τονίζεται επίσης η σημασία της ευθύνης των δικαστικών λειτουργών για κάθε περιεχόμενο που παράγεται ή υποβάλλεται στο όνομά τους.

Σημειώνεται ακόμη ότι τα σύγχρονα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (LLMs) έχουν εκπαιδευτεί σε εκτεταμένο υλικό του διαδικτύου και ενδέχεται να αντανακλούν ξένα νομικά συστήματα, τα οποία δεν ταυτίζονται κατ’ ανάγκη με το κυπριακό δίκαιο.

Αναφέροντας ότι τα εργαλεία ΤΝ χρησιμοποιούνται πλέον και για τη δημιουργία ψευδούς ή παραπλανητικού υλικού, συμπεριλαμβανομένου κειμένου, εικόνων και βίντεο (“deepfakes”), σημειώνεται ότι τα δικαστήρια πρέπει να είναι ενήμερα για τις νέες προκλήσεις που δημιουργεί η τεχνολογία deepfake.

Σημειώνεται ακόμη ότι οι Δικαστικοί Λειτουργοί φέρουν προσωπική ευθύνη για κάθε περιεχόμενο που παράγουν, υποβάλλουν ή χρησιμοποιούν, «ανεξαρτήτως του εάν αυτό έχει παραχθεί, εν όλω ή εν μέρει, με τη χρήση συστημάτων ΤΝ, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων παραγωγικής ΤΝ».

«Η ΤΝ λειτουργεί αποκλειστικά υποστηρικτικά, χωρίς να υποκαθιστά τον Δικαστή, την δικαστική αξιολόγηση των αποδεικτικών στοιχείων και των πραγματικών δεδομένων της υπόθεσης», αναφέρεται.

Ο Οδηγός αναφέρει και ενδεικτικές χρήσεις των συστημάτων ΤΝ ή της παραγωγικής ΤΝ όπως υποστήριξη της σύνταξης τυποποιημένων δικαστικών εγγράφων με απαραίτητη επαλήθευση της ακρίβειας τους, και σύνταξη περιλήψεων αποφάσεων με απαραίτητη επαλήθευση της ακρίβειας τους, μεταξύ άλλων.

Αναφέρεται ότι τα συστήματα ΤΝ μπορούν να χρησιμοποιούνται μόνο επικουρικά σχετικά με νομική έρευνα, για υπενθύμιση αρχών ή υλικού που ήδη είναι γνωστά, με υποχρεωτική επιβεβαίωση της ορθότητας και της ακρίβειας των αποτελεσμάτων του συστήματος ΤΝ από τον ίδιο τον Δικαστικό Λειτουργό από επίσημες νομικές πηγές.

Ορισμένες χρήσεις των συστημάτων ΤΝ ή παραγωγικής ΤΝ που δεν συνιστώνται στον τομέα απονομής της δικαιοσύνης είναι λήψη δικαστικών αποφάσεων, ανάπτυξη της νομικής συλλογιστικής, αξιολόγηση αποδεικτικού υλικού, υποθέσεις που απαιτούν ερμηνεία των κανόνων δικαίου ή ανάλυση αφηρημένων νομικών αρχών, ζητήματα που απαιτούν εξελικτική ή δυναμική ερμηνεία πρόσφατων νομοθετικών ρυθμίσεων, κατά πόσο υφίσταται παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων, και έλεγχος της συνταγματικότητας των νόμων ή της συμβατότητας τους με το διεθνές δίκαιο και τις διεθνείς συμβάσεις, αναφέρει ο Οδηγός, μεταξύ άλλων.

Αναφορικά με τη νομική ανάλυση, σημειώνεται ότι τα σημερινά chatbots TN δεν παρέχουν αξιόπιστη ή επαρκώς τεκμηριωμένη νομική ανάλυση ή συλλογισμό.

Στον Οδηγό παρατίθεται και παραδείγματα εσφαλμένης χρήσης της παραγωγικής ΤΝ από τους διαδίκους και τους εκπροσώπους τους, τα οποία, όπως αναφέρει, πρέπει να έχουν υπόψη οι δικαστές κατά την εκδίκαση μίας υπόθεσης. Αυτά αφορούν σε μη επαληθεύσιμες ή ασυνήθιστες παραπομπές σε νομολογία ή νομοθεσία, επίκληση διαφορετικών νομολογιακών αρχών σχετικά με τα ίδια νομικά ζητήματα, νομικοί ισχυρισμοί που δεν συνάδουν με τη γενικότερη κατανόηση του δικαίου στο συγκεκριμένο τομέα, ασυνέπεια ή αδυναμία νομικής επιχειρηματολογίας, χρήση νομικών προτύπων ξένων δικαιοδοσιών χωρίς σχετική συνάφεια, κείμενα ευφραδώς διατυπωμένα αλλά με ουσιαστικές ανακρίβειες, και εμφάνιση τυποποιημένων φράσεων που παραπέμπουν σε παραγωγή από ΤΝ.

Πηγή – Cyprus Times

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy