Μεροκάματο που δεν φτάνει ούτε για τα βασικά

Αποκαλυπτική έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναδεικνύει τις αδυναμίες των φορολογικών και κοινωνικών πολιτικών στην Κύπρο. Ο κατώτατος μισθός έχασε 2,8% της αγοραστικής του δύναμης μεταξύ Ιουλίου 2025 και Ιουλίου 2026, καθώς οι αυξήσεις δεν κάλυψαν τον πληθωρισμό. Την ίδια ώρα, μόλις ένας στους τέσσερις εργαζομένους καλύπτεται από συλλογικές συμβάσεις, πολύ κάτω από το όριο αναφοράς του 80% που προβλέπει η ευρωπαϊκή οδηγία. Παράλληλα, καταγράφονται σοβαρά κενά στην εργασιακή ασφάλεια και την κοινωνική προστασία.

Του Κωνσταντίνου Ζαχαρίου

Την ώρα που βρίσκεται σε εξέλιξη ο κοινωνικός διάλογος για τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναδεικνύει σοβαρές αδυναμίες στη φορολογική και κοινωνική πολιτική της Κύπρου. Τα ευρήματα εγείρουν ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των κυβερνητικών πολιτικών στην προστασία των εισοδημάτων, των εργασιακών δικαιωμάτων και της κοινωνικής ασφάλειας. Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι η Κύπρος κατέγραψε τη μεγαλύτερη αρνητική επίδραση των αλλαγών στη φορολογία και κοινωνική πολιτική στον κίνδυνο φτώχειας των εργαζομένων σύμφωνα με συγκριτική ευρωπαϊκή ανάλυση για την περίοδο 2019–2024.

Τα στοιχεία περιλαμβάνονται στην ετήσια έκθεση του 2026 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την απασχόληση και τις κοινωνικές εξελίξεις, με τίτλο «Η κοινωνικοοικονομική αξία της ποιότητας της εργασίας», που εκπονήθηκε από τη Γενική Διεύθυνση Απασχόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Ένταξης.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, η επιδείνωση συνδέεται κυρίως με την παρατεταμένη απουσία τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των κοινωνικών παροχών και των φορολογικών παραμέτρων. Ως αποτέλεσμα, ο πληθωρισμός διαβρώνει την πραγματική αξία της στήριξης προς τα νοικοκυριά.

Παράλληλα, η έκθεση αναφέρεται στην επιβολή πρόσθετων υποχρεωτικών εισφορών για υγειονομική περίθαλψη, χωρίς αντίστοιχες φορολογικές ελαφρύνσεις ή ενίσχυση των επιδομάτων για την προστασία των χαμηλόμισθων.

Αποκαλυπτικά είναι και τα στοιχεία για τον κατώτατο μισθό. Κύπρος και Σλοβενία ήταν οι μόνες χώρες της ΕΕ όπου η πραγματική του αξία μειώθηκε μεταξύ Ιουλίου 2025 και Ιουλίου 2026, κατά 2,8% και 0,4% αντίστοιχα.

Αντίθετα, στην Κροατία καταγράφηκε πραγματική αύξηση 9,9%, στη Λιθουανία 8,6% και στην Τσεχία 6,9%. Ενώ στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες οι αυξήσεις ξεπέρασαν τον πληθωρισμό, στην Κύπρο οι χαμηλόμισθοι είδαν την αγοραστική τους δύναμη να μειώνεται.

Παράλληλα, ο κατώτατος μισθός στην Κύπρο αντιστοιχούσε το 2025 περίπου στο 53% του διάμεσου ακαθάριστου μισθού, κάτω από το ευρωπαϊκό ενδεικτικό όριο αναφοράς του 60%.

Η Επιτροπή σημειώνει ότι αύξηση 1% στον κατώτατο μισθό συνδέεται, κατά μέσο όρο, με αύξηση 0,3% στις απολαβές του χαμηλότερα αμειβόμενου 25% των εργαζομένων. Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι οι μισθολογικές αυξήσεις δεν αρκούν από μόνες τους για την αντιμετώπιση της φτώχειας, ιδιαίτερα στις οικογένειες με παιδιά.

Μόλις ένας στους τέσσερις εργαζομένους στην Κύπρο καλύπτεται από συλλογική σύμβαση, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που αναδεικνύουν σοβαρά κενά στην προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων.

Η Κύπρος συγκαταλέγεται στα 18 κράτη-μέλη της ΕΕ με κάλυψη κάτω από το 80%, όριο που προβλέπει η ευρωπαϊκή οδηγία για τους επαρκείς κατώτατους μισθούς και κάτω από το οποίο απαιτείται σχέδιο δράσης για την ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων.

Από τις 18 χώρες, οι 14 είχαν ήδη καταρτίσει σχέδια δράσης. Η Κύπρος δεν περιλαμβανόταν μεταξύ εκείνων που είχαν ολοκληρώσει τη διαδικασία κατά τον χρόνο αναφοράς της έκθεσης.

Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι οι συλλογικές συμβάσεις συμβάλλουν σε καλύτερους μισθούς, ισχυρότερα εργασιακά δικαιώματα και δικαιότερους όρους απασχόλησης. Παράλληλα, ρυθμίζουν ζητήματα ωραρίων, επαγγελματικής κατάρτισης και ασφάλειας στην εργασία.

Σοβαρά προβλήματα χαμηλών μισθών, εργασιακής ανασφάλειας και εξαντλητικών ωραρίων καταγράφει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε κλάδους της κυπριακής οικονομίας, με τα στοιχεία να αποκαλύπτουν μεγάλες αποκλίσεις από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Στη μεταποίηση, το 25,5% των εργαζομένων στην Κύπρο είναι χαμηλόμισθοι, ποσοστό υπερδιπλάσιο του ευρωπαϊκού μέσου όρου (10,4%). Υψηλότερα ποσοστά καταγράφονται στη Βουλγαρία (30,3%) και στη Ρουμανία (25,5%).

Ακόμη μεγαλύτερο είναι το πρόβλημα στον τομέα προσωπικής φροντίδας, όπου η ακούσια προσωρινή απασχόληση φτάνει το 75,5%, έναντι μόλις 7,8% στην ΕΕ και 1,7% στη Γερμανία. Πρόκειται για εργαζομένους με προσωρινές συμβάσεις, οι οποίοι δεν κατάφεραν να εξασφαλίσουν μόνιμη εργασία. Παράλληλα, το 27,9% των εργαζομένων προσωπικής φροντίδας στην Κύπρο απασχολείται με μεγάλα ωράρια, έναντι 3,6% στην ΕΕ και 1,5% στην Ολλανδία. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η άτυπη και αδήλωτη εργασία ενδέχεται να επιδεινώνει ακόμη περισσότερο την κατάσταση στον συγκεκριμένο τομέα.

Σοβαρά κενά στην κοινωνική προστασία των αυτοεργοδοτουμένων στην Κύπρο καταγράφει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αναδεικνύοντας τον αποκλεισμό τους από βασικές κοινωνικές παροχές. Σύμφωνα με την έκθεση, οι αυτοεργοδοτούμενοι στην Κύπρο δεν καλύπτονται έναντι της ανεργίας, ανεξάρτητα από τις εισφορές που έχουν καταβάλει. Ανάλογη κατάσταση καταγράφεται σε Βέλγιο, Βουλγαρία, Γαλλία, Λετονία και Ολλανδία. Συνολικά στην ΕΕ περισσότεροι από 15 εκατομμύρια αυτοεργοδοτούμενοι δεν έχουν πρόσβαση σε παροχές ανεργίας, ενώ παραμένουν κενά στην προστασία από ασθένειες και εργατικά ατυχήματα.

Παράλληλα, στην Κύπρο η ακούσια προσωρινή απασχόληση αυξήθηκε σημαντικά κατά την περίοδο 2009–2024. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, κλάδοι με υψηλότερα ποσοστά ακούσιας προσωρινής απασχόλησης παρουσίασαν χαμηλότερη αύξηση παραγωγικότητας κατά περίπου 1,4 ποσοστιαίες μονάδες. Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι πρόκειται για συσχέτιση και όχι απαραίτητα για σχέση αιτίας και αποτελέσματος.

Υψηλή απασχόληση αλλά περιορισμένη στήριξη των ανέργων καταγράφει στην Κύπρο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αναδεικνύοντας σημαντικά κενά στις πολιτικές κατάρτισης και επανένταξης στην εργασία.

Το 2025 το ποσοστό απασχόλησης στις ηλικίες 20–64 ετών έφτασε το 81,3%, έναντι 76,1% στην ΕΕ. Η Κύπρος συγκαταλέγεται στις επτά χώρες που είχαν ήδη επιτύχει ή ξεπεράσει τους εθνικούς στόχους απασχόλησης για το 2030.

Ωστόσο το 2023 η συμμετοχή των ανέργων που επιθυμούσαν να εργαστούν σε ενεργητικά μέτρα απασχόλησης ήταν κάτω από 10%, νιώθοντας ποσοστό άνω του 60% στο Βέλγιο, τη Δανία και την Ισπανία.

Παράλληλα, η Κύπρος μαζί με τη Μάλτα και τη Βουλγαρία, συγκαταλέγεται στις χώρες με πολύ χαμηλές δημόσιες δαπάνες για τέτοιες πολιτικές.

Τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη για ουσιαστικότερη στήριξη των ανέργων, περισσότερη επαγγελματική κατάρτιση και ευκαιρίες για σταθερή, ποιοτική εργασία.

Πηγή – Διάλογος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy