Από τα «Cyprus Boys» σε 2 ακόμη ευρωπαϊκές έρευνες για κινητά

Η υπόθεση των «Cyprus Boys», των τεσσάρων Κύπριων που φέρονται να βρίσκονταν πίσω από ένα διεθνές δίκτυο φορολογικής απάτης με iPhone, προκάλεσε ιδιαίτερη αίσθηση. Τα προσωνύμια «Andy», «Chris», «Blondie» και «Μικρός Γεώργιος», οι εταιρείες σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, τα εκατομμύρια που φέρονται να διακινούνταν μέσω χρηματοπιστωτικών πλατφορμών και οι δεσμεύσεις περιουσιών στην Ελλάδα συνθέτουν μια υπόθεση που εξακολουθεί να ερευνά η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.

Η εκτιμώμενη ζημιά από τον ΦΠΑ ξεπερνά τα €115 εκατ., σύμφωνα με τα στοιχεία της δικογραφίας που δημοσιοποιήθηκαν στην Ελλάδα, ενώ η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία αναφέρεται στη δική της ανακοίνωση σε περίπου €114 εκατ. Η διαφορά των ποσών δεν έχει αποσαφηνιστεί δημοσίως, αν το €1 εκατ. δεν αλλάζει σε τίποτα την ουσία της υπόθεσης.
Θα μπορούσε κανείς να θεωρήσει ότι πρόκειται για μια μεμονωμένη υπόθεση με τέσσερις Κύπριους επιχειρηματίες που βρέθηκαν στο μικροσκόπιο των ευρωπαϊκών διωκτικών αρχών. Μόνο που οι ανακοινώσεις της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, αποκαλύπτουν ότι υπάρχουν και άλλες μεγάλες έρευνες για εμπόριο κινητών τηλεφώνων, στις οποίες εμφανίζεται η Κύπρος.

Μέσα σε λιγότερο από έναν μήνα, πραγματοποιήθηκαν τρεις διεθνείς επιχειρήσεις, με συλλήψεις, κατασχέσεις, δεσμεύσεις περιουσίας και έρευνες σε εταιρείες. Η μία είναι η γνωστή πλέον υπόθεση που συνδέεται με τους «Cyprus Boys», στο πλαίσιο της έρευνας Midas. Οι άλλες δύο αφορούν την επιχείρηση Troja και μία ξεχωριστή έρευνα για φορολογική απάτη €15,7 εκατ.

Στη μία υπόθεση οι ερευνητές αναζητούν στοιχεία για κινητά που φέρονται να πωλούνταν ως καινούργια, ενώ είχαν συναρμολογηθεί από μεταχειρισμένα εξαρτήματα. Στην άλλη εξετάζεται η χρησιμοποίηση κυπριακών και ξένων εταιρειών, ώστε καινούργια τηλέφωνα να πωλούνται με ευνοϊκότερο φορολογικό καθεστώς, το οποίο δεν δικαιούνταν.

Το ενδιαφέρον βρίσκεται στο γεγονός ότι και στις τρεις περιπτώσεις υπάρχει καταγεγραμμένη κυπριακή συμμετοχή, αν και όχι με τον ίδιο τρόπο. Στη Midas έγιναν συλλήψεις, σε άλλη υπόθεση ερευνήθηκαν πέντε εταιρείες και μία κατοικία στη Λευκωσία και στη Λάρνακα και στην Troja συμμετείχαν κυπριακές αρχές σε μια επιχείρηση που επεκτάθηκε σε 19 χώρες.

Οι έρευνες αυτές δεν έχει αποδειχθεί ότι συνδέονται μεταξύ τους και δεν υπάρχουν στοιχεία που να τεκμηριώνουν ότι πρόκειται για ένα ενιαίο κύκλωμα, ούτε ότι τα πρόσωπα και οι εταιρείες που διερευνώνται στη μία υπόθεση συνεργάζονταν με εκείνα των άλλων.
Υπάρχει όμως ένα κοινό ερώτημα. Πώς μπορεί το εμπόριο ενός τόσο συνηθισμένου προϊόντος, όπως το κινητό τηλέφωνο, να χρησιμοποιείται για συναλλαγές που φέρονται να στερούν από τα ευρωπαϊκά κράτη εκατομμύρια ευρώ σε φόρους;

Midas: Η έρευνα για τα «Cyprus Boys»

Η πλέον πρόσφατη επιχείρηση πραγματοποιήθηκε στις 13 Οκτωβρίου, ύστερα από ενέργειες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας του Μονάχου.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της 16ης Οκτωβρίου, συνελήφθησαν πέντε ύποπτοι, εκ των οποίων τρεις στην Κύπρο, ένας στη Γερμανία και ένας στην Ιταλία.
Οι ευρωπαϊκές αρχές διερευνούν ένα οργανωμένο δίκτυο που φέρεται να εκμεταλλευόταν τους κανόνες ΦΠΑ στις διασυνοριακές αγοραπωλησίες κινητών τηλεφώνων.

Η μέθοδος είναι γνωστή ως «καρουζέλ ΦΠΑ» και στηρίζεται στις διαδοχικές μεταπωλήσεις προϊόντων μέσω εταιρειών που βρίσκονται σε διαφορετικές χώρες. Σε κάποιο σημείο της αλυσίδας εμφανίζεται μια εταιρεία που εισπράττει τον ΦΠΑ, αλλά εξαφανίζεται χωρίς να τον αποδώσει στα κρατικά ταμεία.

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία υπολογίζει τη ζημιά σε περίπου €114 εκατ., από τα οποία €80 εκατ. αφορούν τη Σουηδία και €34 εκατ. τη Γερμανία.

Τα στοιχεία αυτά παραπέμπουν στο σκέλος της έρευνας που έγινε γνωστό ως υπόθεση των «Cyprus Boys». Το προσωνύμιο προέρχεται από τα στοιχεία της δικογραφίας, χωρίς να γίνεται αναφορά σε τέτοια ονομασία, η οποία αποτελεί δημοσιογραφικό εύρημα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία για τους «Cyprus Boys», οι τέσσερις Κύπριοι φέρονται να συνδέονταν με τη λειτουργία εταιρειών και χρηματοπιστωτικών πλατφορμών, μέσω των οποίων διακινούνταν χρήματα από συναλλαγές με κινητά τηλέφωνα.
Οι ερευνητές εξετάζουν επίσης τιμολόγια για υπηρεσίες διαδικτυακής τηλεφωνίας και δωροεπιταγές, οι οποίες, κατά τις σχετικές εκτιμήσεις, χρησιμοποιούνταν για να αποκρύπτεται η πραγματική διαδρομή των χρημάτων.

Τι έγινε στην Κύπρο

Η επιχείρηση της 13ης Οκτωβρίου δεν περιορίστηκε στις συλλήψεις.
Πραγματοποιήθηκαν συνολικά 12 έρευνες σε υποστατικά υπόπτων και εταιρειών, ενώ δεσμεύθηκαν τραπεζικά ποσά μέχρι €80.000 και κατασχέθηκαν αυτοκίνητα και ακίνητα σε Κύπρο, Ελλάδα και Ιταλία.

Στην Κύπρο συμμετείχαν η Αστυνομία, το Τμήμα Φορολογίας και η ΜΟΚΑΣ.
Στις έρευνες έλαβαν επίσης μέρος μέλη των ΤΑΕ Λευκωσίας και Λάρνακας, της Υποδιεύθυνσης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος και του Γραφείου Εκτέλεσης Ευρωπαϊκών Εντολών Έρευνας.

Επίσης ήρθαν Γερμανοί εισαγγελείς και ανακριτές, οι οποίοι συμμετείχαν στην επιχείρηση με τη συνδρομή της Ευρωπαίας Εντεταλμένης Εισαγγελέως.
Η παρουσία τους επιβεβαιώνει ότι η Κύπρος αποτέλεσε έναν από τους χώρους διεξαγωγής ουσιαστικών ανακριτικών ενεργειών. Δεν αποδεικνύει όμως ότι όλες οι δραστηριότητες του υπό διερεύνηση δικτύου οργανώνονταν από εδώ.
Η Midas, πάντως, δεν ξεκίνησε τον Οκτώβριο.

Ήδη από τον Φεβρουάριο του 2024, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είχε ανακοινώσει μεγάλη επιχείρηση σε 17 χώρες για ύποπτη απάτη ΦΠΑ ύψους €195 εκατ. Εκείνη η έρευνα περιλάμβανε κινητά τηλέφωνα, άλλες ηλεκτρονικές συσκευές και προστατευτικές μάσκες.
Σε επιμέρους σκέλη της Midas έχουν υπάρξει καταδίκες από γερμανικά δικαστήρια. Αυτές, ωστόσο, αφορούν συγκεκριμένα πρόσωπα και πράξεις και δεν προδικάζουν την έκβαση της έρευνας για τους υπόπτους της επιχείρησης του Οκτωβρίου 2026.

Troja: Ένα εκατομμύριο μεταχειρισμένα κινητά

Στις 29 Σεπτεμβρίου η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία της Κολωνίας ανακοίνωσε τα αποτελέσματα μιας άλλης μεγάλης επιχείρησης, με την κωδική ονομασία Troja.
Περίπου 1.770 αστυνομικοί, τελωνειακοί και φορολογικοί λειτουργοί συμμετείχαν σε περισσότερες από 160 έρευνες και κατασχέσεις σε 19 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Κύπρος.

Συνελήφθησαν επτά ύποπτοι στην Αυστρία, στη Γερμανία και στην Ισπανία.
Η υπόθεση έχει δύο διαστάσεις. Η πρώτη αφορά πιθανή εξαπάτηση καταναλωτών και η δεύτερη τη φοροδιαφυγή.
Σύμφωνα με τα ευρήματα που δημοσιοποίησαν οι αρχές, κινητά τηλέφωνα φέρονται να συναρμολογούνταν από μεταχειρισμένα εξαρτήματα στο Χονγκ Κονγκ και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Στη συνέχεια καθαρίζονταν, συσκευάζονταν και αποστέλλονταν στην Ολλανδία, εμφανιζόμενα ως καινούργια προϊόντα.Από εκεί μεταφέρονταν σε αποθήκες στη Γερμανία και πωλούνταν μέσω ηλεκτρονικών καταστημάτων σε καταναλωτές σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι περισσότερα από ένα εκατομμύριο κινητά διατέθηκαν με αυτόν τον τρόπο.

Η ζημιά που αποδίδεται στην παραπλάνηση των καταναλωτών υπολογίζεται σε τουλάχιστον €300 εκατ., ενώ η απώλεια εσόδων από ΦΠΑ ξεπερνά τα €30 εκατ.

Το φορολογικό κόλπο

Στην Troja οι αρχές διερευνούν και την καταχρηστική εφαρμογή ενός ειδικού φορολογικού καθεστώτος που προβλέπεται για ορισμένες μεταπωλήσεις μεταχειρισμένων αγαθών.
Με βάση τη νομοθεσία, όταν πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ένας έμπορος μπορεί να υπολογίζει τον ΦΠΑ μόνο στο περιθώριο κέρδους του και όχι σε ολόκληρη την τιμή πώλησης.

Στην προκειμένη περίπτωση, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, εταιρείες σε διάφορες χώρες εφάρμοζαν το καθεστώς χωρίς να πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Οι συναλλαγές αυτές φέρονται να πραγματοποιούνταν από το 2018. Το γεγονός ότι τα κινητά περιείχαν μεταχειρισμένα εξαρτήματα δεν σήμαινε αυτομάτως ότι όλες οι πωλήσεις τους είχαν ειδικό καθεστώς ΦΠΑ. Η έρευνα ξεκίνησε έπειτα από πληροφορίες της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης, OLAF.

Η συμμετοχή της Κύπρου

Στην Troja καταγράφεται συμμετοχή κυπριακών υπηρεσιών στις διεθνείς ανακριτικές ενέργειες. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία κατονομάζει τη ΜΟΚΑΣ και το Γραφείο Εκτέλεσης Ευρωπαϊκών Εντολών Έρευνας και Αιτημάτων Δικαστικής Συνδρομής.
Ωστόσο, δεν δημοσιοποιήθηκαν συγκεκριμένα στοιχεία για τον αριθμό των ερευνών στην Κύπρο, ούτε ονόματα κυπριακών εταιρειών που φέρονται να εμπλέκονται.
Επίσης, δεν ανακοινώθηκαν συλλήψεις στην Κύπρο.
Αυτό σημαίνει ότι η κυπριακή συμμετοχή είναι επιβεβαιωμένη σε επίπεδο διεθνούς αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας, αλλά δεν δημοσιοποιήθηκαν στοιχεία που να δείχνουν συγκεκριμένο ρόλο από κυπριακό επιχειρηματικό δίκτυο.

Απάτη €15,7 εκατ.: Έρευνες σε πέντε εταιρείες

Η τρίτη υπόθεση αφορά ξεχωριστή έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας της Φρανκφούρτης.
Στις 16 Σεπτεμβρίου πραγματοποιήθηκαν ταυτόχρονες επιχειρήσεις σε Αυστρία, Βουλγαρία, Γερμανία και Κύπρο.

Η έρευνα αφορά ύποπτη φορολογική απάτη μέσω διαδικτυακών πωλήσεων καινούργιων κινητών τηλεφώνων στη Γερμανία. Η εκτιμώμενη φορολογική ζημιά ξεπερνά τα €15,7 εκατ.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, δύο βασικοί ύποπτοι, ένα ζευγάρι από τη Βουλγαρία, φέρονται να ήλεγχαν εταιρείες σε Βουλγαρία, Κύπρο και Γερμανία.
Οι εταιρείες αυτές χρησιμοποιούνταν, κατά τους ερευνητές, για τη διαδοχική μεταπώληση κινητών τηλεφώνων, ώστε να δημιουργείται η εντύπωση ότι μπορούσαν να υπαχθούν στο ειδικό καθεστώς ΦΠΑ επί του περιθωρίου κέρδους.

Το πρόβλημα ήταν ότι τα κινητά ήταν καινούργια και, σύμφωνα με την Εισαγγελία, δεν δικαιούνταν τη συγκεκριμένη φορολογική ελάφρυνση.
Με αυτόν τον τρόπο, οι επιχειρήσεις φέρονται να κατέβαλλαν μικρότερο ΦΠΑ από τον προβλεπόμενο, αποκτώντας τη δυνατότητα να πωλούν τα προϊόντα σε χαμηλότερες τιμές από τους νόμιμους ανταγωνιστές τους.

Στην επιχείρηση συνελήφθησαν τέσσερα πρόσωπα, τρία στη Βουλγαρία και ένα στη Γερμανία.
Εκδόθηκαν διατάγματα δέσμευσης περιουσιακών στοιχείων ύψους περίπου €20,5 εκατ., ενώ οι γερμανικές αρχές ανακοίνωσαν ότι είχε ήδη ανακτηθεί ποσό €3,3 εκατ.

Το κυπριακό σκέλος

Η συγκεκριμένη υπόθεση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Κύπρο λόγω των ανακριτικών ενεργειών που έγιναν στη Λευκωσία και στη Λάρνακα.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Αστυνομίας, στις 16 Σεπτεμβρίου ερευνήθηκαν πέντε εταιρείες και μία κατοικία στη Λευκωσία και στη Λάρνακα.
Οι ανακριτές παρέλαβαν έγγραφα και ηλεκτρονικά δεδομένα που κρίθηκαν σχετικά με την υπόθεση.

Στις έρευνες συμμετείχαν η Αστυνομία, το Τμήμα Φορολογίας, η Υποδιεύθυνση Ηλεκτρονικού Εγκλήματος και Γερμανοί ανακριτές.
Δεν ανακοινώθηκε σύλληψη στην Κύπρο. Από τα διαθέσιμα στοιχεία δεν είναι γνωστό ποιος ήταν ο ακριβής ρόλος κάθε εταιρείας που ερευνήθηκε, ούτε κατά πόσον οι διευθυντές ή οι πραγματικοί δικαιούχοι τους γνώριζαν τις πιθανές παράνομες δραστηριότητες που εξετάζουν οι αρχές.

Το «καρουζέλ» που εξαφανίζει τον ΦΠΑ

Για να γίνει κατανοητό πώς μπορούν να χάνονται εκατομμύρια ευρώ από αγοραπωλησίες κινητών τηλεφώνων, αρκεί ένα απλό παράδειγμα.

Ας υποθέσουμε ότι μια κυπριακή εταιρεία αγοράζει από τη Γερμανία 1.000 κινητά τηλέφωνα συνολικής αξίας €500.000. Η συναλλαγή πραγματοποιείται μεταξύ δύο επιχειρήσεων εγγεγραμμένων στο σύστημα ΦΠΑ και, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις, ο Γερμανός προμηθευτής δεν χρεώνει γερμανικό ΦΠΑ.
Η κυπριακή εταιρεία μεταπωλεί τα κινητά σε άλλη κυπριακή επιχείρηση έναντι €600.000, πλέον ΦΠΑ 19%.

Εισπράττει δηλαδή €714.000, από τα οποία €114.000 είναι ΦΠΑ.
Κανονικά, οφείλει να αποδώσει τον φόρο στο κράτος. Αν όμως η εταιρεία εξαφανιστεί χωρίς να εκπληρώσει τις φορολογικές της υποχρεώσεις, το κράτος χάνει τα χρήματα που θα έπρεπε να εισπράξει. Αυτή είναι η περίπτωση του λεγόμενου εξαφανισμένου εμπόρου.
Η επόμενη εταιρεία μπορεί να διαθέτει κανονικό τιμολόγιο αγοράς και, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, να διεκδικεί έκπτωση του ΦΠΑ που κατέβαλε.
Σε πιο περίπλοκα σχήματα, τα ίδια προϊόντα μεταπωλούνται μέσω περισσότερων εταιρειών, εξάγονται ξανά σε άλλο κράτος μέλος και ενδέχεται να επιστρέψουν στην αρχική εμπορική αλυσίδα.

Από αυτή την κυκλική διακίνηση προέρχεται και η ονομασία «καρουζέλ».
Όσο περισσότερες εταιρείες και χώρες παρεμβάλλονται, τόσο δυσκολότερη γίνεται η παρακολούθηση των συναλλαγών και ο εντοπισμός του σημείου όπου ο φόρος εισπράχθηκε χωρίς να αποδοθεί.

Γιατί επιλέγονται τα smartphones

Τα κινητά τηλέφωνα παρουσιάζουν χαρακτηριστικά που διευκολύνουν τη χρησιμοποίησή τους σε μεγάλης κλίμακας εμπορικές συναλλαγές. Έχουν υψηλή αξία σε σχέση με το μέγεθός τους, μεταφέρονται εύκολα, αποθηκεύονται σε μεγάλες ποσότητες και διατίθενται σε μια τεράστια διεθνή αγορά.

Ένα φορτίο με μερικές χιλιάδες συσκευές μπορεί να αντιπροσωπεύει αξία εκατομμυρίων ευρώ, χωρίς να απαιτούνται ιδιαίτερα μεγάλοι αποθηκευτικοί χώροι. Παράλληλα, η διακίνηση μέσω ηλεκτρονικών καταστημάτων και η δυνατότητα διαδοχικών πωλήσεων μεταξύ εταιρειών διαφορετικών χωρών διευκολύνουν τη δημιουργία εκτεταμένων εμπορικών αλυσίδων.

Υπάρχει και μία ακόμη διάσταση.

Στην αγορά συνυπάρχουν καινούργια, μεταχειρισμένα και ανακατασκευασμένα κινητά. Κάθε κατηγορία μπορεί να έχει διαφορετικά εμπορικά χαρακτηριστικά και, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, διαφορετική φορολογική μεταχείριση.
Όταν οι διαφορές αυτές χρησιμοποιούνται καταχρηστικά, μπορούν να δημιουργηθούν σημαντικά φορολογικά οφέλη.
Η φυσική διαδρομή ενός κινητού μπορεί να είναι σχετικά σύντομη, ενώ η διαδρομή των τιμολογίων του να περιλαμβάνει πολλές εταιρείες και περισσότερες χώρες.

Διεθνής απάτη χωρίς Κύπρο δεν γίνεται;

Η επανειλημμένη παρουσία της Κύπρου στις ανακοινώσεις της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας δημιουργεί εύλογο ενδιαφέρον, αλλά χρειάζεται προσοχή στην εξαγωγή συμπερασμάτων.
Οι τρεις υποθέσεις έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά.
Στη Midas υπάρχουν συλλήψεις υπόπτων στην Κύπρο και έρευνες για σοβαρή διασυνοριακή απάτη ΦΠΑ.

Στην υπόθεση των €15,7 εκατ. ερευνήθηκαν πέντε εταιρείες και μία κατοικία, ενώ οι γερμανικές αρχές αποδίδουν στους βασικούς υπόπτους έλεγχο εταιρειών σε περισσότερες χώρες, περιλαμβανομένης της Κύπρου.
Στην Troja επιβεβαιώνεται η επιχειρησιακή συνδρομή κυπριακών αρχών, χωρίς να έχουν δημοσιοποιηθεί αντίστοιχα στοιχεία για συγκεκριμένες κυπριακές επιχειρήσεις.

Δεν μπορεί, συνεπώς, να υποστηριχθεί ότι όλα τα δίκτυα είχαν την έδρα τους στην Κύπρο ή ότι τα πρόσωπα που ερευνώνται στις τρεις υποθέσεις συνδέονται μεταξύ τους.
Παραμένουν όμως ερωτήματα για τον έλεγχο των εταιρειών που δραστηριοποιούνται σε διεθνείς εμπορικές συναλλαγές.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εκτιμήσει ότι η απάτη του τύπου «χαμένου εμπόρου» προκαλούσε στην Ευρωπαϊκή Ένωση ετήσιες απώλειες ΦΠΑ μεταξύ €12,5 δισ. και €32,8 δισ. κατά την περίοδο 2010 έως 2023. Πρόκειται για χρήματα που στερούνται οι κρατικοί προϋπολογισμοί και, κατά συνέπεια, οι φορολογούμενοι πολίτες.

Πηγή – Cyprus Times

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy