ΟικονομίαΤο σινεμά οφείλει να είναι πολιτικό
Το φετινό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης τέλειωσε την περασμένη βδομάδα, έχοντας δημιουργήσει για δέκα μέρες μια πολύ ιδιαίτερη συνάντηση ταινιών και κοινού στις κατάμεστες αίθουσες του λιμανιού και των κινηματογράφων «Ολύμπιον», «Παύλος Ζάννας» και «Μακεδονικόν».…
22 Νοεμβρίου 2026 · 20:00
Το φετινό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης τέλειωσε την περασμένη βδομάδα, έχοντας δημιουργήσει για δέκα μέρες μια πολύ ιδιαίτερη συνάντηση ταινιών και κοινού στις κατάμεστες αίθουσες του λιμανιού και των κινηματογράφων «Ολύμπιον», «Παύλος Ζάννας» και «Μακεδονικόν». Σε μας που παρακολουθούμε ανελλιπώς το φεστιβάλ πάνω από τριάντα χρόνια είναι εμφανείς οι αλλαγές κι οι διαφοροποιήσεις μέσα σ’ αυτή τη χρονική διάρκεια. Οι θεατές έχουν αυξηθεί κατακόρυφα, σε σημείο που είναι πλέον απαραίτητη μια διαφορετική διαχείριση της κράτησης των εισιτηρίων γιατί το υπάρχον σύστημα δεν είναι βιώσιμο. Η έντονη και ενοχλητική παρουσία των χορηγών του φεστιβάλ που διαφημίζονται με διάφορους τρόπους, από σποτάκια που μας βομβαρδίζουν στην αρχή κάθε ταινίας μέχρι κακόγουστες κατασκευές στην προβλήτα του λιμανιού, μας υπενθυμίζει ότι μέσω των χορηγιών γιγαντώνονται οι σχέσεις εξάρτησης. Η σταδιακή εμπορευματοποίηση του φεστιβάλ και η στοίχισή του με εύπεπτα προϊόντα που πλασάρουν κυρίως οι διαδικτυακές πλατφόρμες, το οδήγησε στο να συμπεριλάβει στο πρόγραμμά του ακόμη και τμήμα με σειρές πολλών επεισοδίων. Οι σκηνοθέτες, ιδίως οι έλληνες, περιορίζονται στην καταγραφή και την περιγραφή των θεμάτων τους αποφεύγοντας τη σύνδεσή τους με την πολιτική, καταλήγοντας σε ένα ουδέτερο κι αδιάφορο αποτέλεσμα. Εξαίρεση σ’ αυτό το κλίμα αποτελεί ο Φιλ Ιερόπουλος που ήρθε στο φεστιβάλ με την ταινία του «Uchronia», μια ταινία που έκανε την πρώτη της εμφάνιση στο φεστιβάλ του Βερολίνου.
Στην 76η Berlinale, ένα από τα πιο πολιτικοποιημένα φεστιβάλ κινηματογράφου, η δήλωση του προέδρου της κριτικής επιτροπής και μεγάλου σκηνοθέτη Βιμ Βέντερς ότι το σινεμά πρέπει να μένει εκτός πολιτικής προκάλεσε έντονη συζήτηση. Στην πρεμιέρα της ταινίας «Uchronia» του Φιλ Ιερόπουλου, οι συντελεστές της ταινίας σήκωσαν πανό που έγραφε “Fuck off Wenders, cinema is politics” (Βέντερς άντε γ…, το σινεμά είναι πολιτική), σε μια τολμηρή πράξη πολιτικού ακτιβισμού απαραίτητου ως απάντηση στις σχεδιαζόμενες κατευθύνσεις ενός σινεμά περιγραφικού και ουδέτερου. Την ταινία αυτή την είδα στο φετινό φεστιβάλ και μου έκανε τόση εντύπωση που κάθισα και την είδα δεύτερη φορά, διαδικτυακά, στο σπίτι!
Η ταινία έχει ως βάση το ποίημα «Μια εποχή στην κόλαση» του Αρθούρου Ρεμπώ που γράφηκε το 1873, όταν ο Ρεμπώ βίωνε μια περίοδο διπλής ήττας: πολιτικής ήττας με τη συντριβή της Παρισινής Κομμούνας και προσωπικής ήττας αναφορικά με τη σχέση του με τον ποιητή Βερλέν. Η κύρια ιδέα της ταινίας είναι η συνάντηση του ποιητή με επαναστάτες που βίωσαν τους μια προσωπική ή συλλογική ματαίωση. Έτσι, μέσα σε μια ιδιαίτερη queer αισθητική, ο Ρεμπώ συνομιλεί με σημαντικά ιστορικά πρόσωπα, όπως η Έμμα Γκόλντμαν κι ο Λέον Τρότσκι, για την έννοια της επανάστασης. Επίσης, η ιδέα του αναχωρητισμού και της παραίτησης, με την οποία φλερτάρει στο ποίημα του ο Ρεμπώ, αντιπαραβάλλεται με την προσήλωση της Λουίζ Μισέλ στην επανάσταση. Η Λουίζ Μισέλ ήταν αναρχική αγωνίστρια και ιστορικός που έζησε και η ίδια την εμπειρία της Κομμούνας και τιμωρήθηκε ως κομμουνάρα με εξορία στη Νέα Καληδονία. Εκεί, αντί να τα παρατήσει, ξεκίνησε μια σχέση με τους ιθαγενείς και εντάχθηκε στον αντιαποικιακό τους αγώνα. Όταν επέστρεψε αργότερα στη Γαλλία συνέχισε την επαναστατική της δράση. Παράλληλα, είναι αξιοσημείωτη μέσα στην ταινία η ανάδειξη των αντιφάσεων και της αρνητικής πλευράς των επαναστατών της ιστορίας, με χαρακτηριστική την αναφορά του ρόλου του Τρότσκι στην κατάπνιξη της εξέγερσης της Κροστάνδης. Μπορεί, λοιπόν, να κυριαρχήσει η ματαίωση κι ο αναχωρητισμός μετά από τις ήττες της επανάστασης ή υπάρχει χώρος και ελπίδα για τις νέες επαναστάσεις του μέλλοντος; Αυτό το επικαιροποιημένο ερώτημα που τίθεται από την ταινία αφορά άμεσα την σύγχρονη, αμήχανη και ηττημένη, Αριστερά.
Σε παλιότερες δηλώσεις του ο Φιλ Ιερόπουλος, χαρακτηρίζοντας τον Καποδίστρια του Γιάννη Σμαραγδή ως ταινία επιπέδου σχολικού σκετς, θέτει το ζήτημα της χρηματοδότησης ταινιών «ελληνικού συμφέροντος». Κι επειδή κάτι αντίστοιχο έχει ήδη πάρει διαστάσεις στην Ιταλία της Μελόνι, δεν είναι απίθανο να το δούμε να γενικεύεται και στην Ελλάδα, με τις ευλογίες μιας κυβέρνησης σαν την σημερινή. Επίσης, στο «Uchronia» γίνεται σαφής αναφορά σε μια συνολική στροφή του δυτικού κόσμου στον συντηρητισμό. Η ταινία δεν χαρίζεται ούτε στην ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα για την οποία αναφέρει ότι ο ριζοσπαστισμός της εξαντλείται πλέον στην αναζήτηση μόνιμων σχέσεων. Ιδιαίτερη εντύπωση κάνει η αποκαθήλωση της pop art και του βασικού εκφραστή της Άντι Γουόρχολ, παρουσιάζοντάς τον ως κατευθυνόμενο και συμβιβασμένο γρανάζι του συστήματος. Μιλάμε, λοιπόν, για μια ταινία γροθιά στο στομάχι, με σκληρή ψυχεδελική αισθητική, που δεν φοβάται να μιλήσει για την επανάσταση, την ιστορικότητα, τις αντιφάσεις αλλά και την αναγκαιότητά της στην σημερινή εποχή. Κι έναν ακτιβιστή-σκηνοθέτη, συγκρουσιακό, αριστερό-αντιεξουσιαστή, που δεν χαρίζεται σε κανέναν και κάνει σύγχρονο πολιτικό σινεμά. Μπράβο Φιλ!
Πάνος Δημητρούδης
Πηγή – Εποχή










