ΕλλάδαΑπό τις καθημερινές ιστορίες στην αφήγηση και την επούλωση
Σημεία κοινού […] Μικρές καθημερινές ιστορίες Ένα κεντρικό χαρακτηριστικό στο «Γονίδιο» είναι οι πολλές φωνές που συναπαντιούνται. Είναι το μοίρασμα γεγονότων και περιστατικών που αφορούν τη ζωή του Γιώργου Πατίνιου από άτομα που τον…
22 Νοεμβρίου 2026 · 10:51
Σημεία κοινού
[…] Μικρές καθημερινές ιστορίες
Ένα κεντρικό χαρακτηριστικό στο «Γονίδιο» είναι οι πολλές φωνές που συναπαντιούνται. Είναι το μοίρασμα γεγονότων και περιστατικών που αφορούν τη ζωή του Γιώργου Πατίνιου από άτομα που τον έζησαν σε διαφορετικές φάσεις της ζωής του. Έχουμε δηλαδή ένα πολυφωνικό βιβλίο. Στο βιβλίο δεν μιλά ο Κώστας. Ο Κώστας συνθέτει και επανανοηματοδοτεί. Εκτός από τις προσωπικές αφηγήσεις του ίδιου του πατέρα, διαβάζουμε πολλές άλλες φωνές. «Είσαι ο άγγονας του Πατίνιου;» , ρωτά ο περιπτεράς στην αρχή του βιβλίου για να ξετυλιχτεί το νήμα της ζωής εκκινώντας από την ιστορία του παππού. Έπειτα είναι οι αφηγήσεις των θείων, των αδελφιών του Γιώρκου, των φίλων, των γειτόνων και των συναδέλφων και βεβαίως η παρουσία και φωνή της μητέρας, της Θεοδώρας που είναι πάντα παρούσα ακόμα και όταν δεν φαίνεται.
Οι ιστορίες αυτές είναι ο βασικός άξονας του βιβλίου. Κάποιοι θεωρητικοί υποστηρίζουν ότι η Ιστορία ως γνωστικό αντικείμενο θα έπρεπε ίσως να γράφεται και να συντάσσεται με τις ιστορίες τις καθημερινές, τις ζώσες. Αναφέρει η Γεωργακοπούλου (2007) ότι οι μικρές ιστοριές είναι ένας τρόπος να αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο, ταυτίζονται με την ίδια την εμπειρία, τον χρόνο και εν τέλει την ίδια τη ζωή. Συχνά γίνονται αντίδοτο στις μεγάλες αφηγήσεις αφού αποτελούν προσωπικές αφηγήσεις γεγονότων που δεν έχουν ποτέ λεχθεί (narrative of the unsaid).
[…] Η σημασία του χρονοτόπου και του πλαισίου
Η έννοια «χρονότοπος» χρησιμοποιήθηκε από τον θεωρητικό της γλώσσας και της λογοτεχνίας Μικαέλ Μπαχτίν (1981) για να περιγράψει το ενιαίο του χώρου και του χρόνου στην ανθρώπινη εμπειρία, ο χώρος και ο χρόνος, ο χρονότοπος είναι μονάδα κατανόησης και ερμηνείας του κόσμου και του κειμένου.
Στο «Γονίδιο» παρακολουθούμε να συνομιλούν οι τόποι (η Κερύνεια, το Καρακούμι, ο Άης Δομέτης, η Νότιος Αφρική), οι χώροι (ο καφενές, η Νοσηλευτική Σχολή, το ψυχιατρείο Αθαλάσσας, ο ιππόδρομος) μαζί με τις ιστορίες των ανθρώπων και να δίνουν το στίγμα, το ύφος και τη ζωή της Κύπρου του δεύτερου μισού του 20ου αιώνα. Ο ιστορικός χρονοτόπος αποτυπώνεται με γλαφυρότητα μέσα από τις ιστορίες φέρνοντας μαζί τους τόπους, τους χώρους, τους χρόνους και το τι έκαναν οι άνθρωποι τότε. Στην αφήγηση του περιπτερά για τον καφενέ του παππού, του πατέρα του Γιώρκου, διαβάζουμε:
«Σε μιαν άκρα του καφενέ είσσιεν τζιαι μια τσαέραν, την τσαέραν του μουζωμένου για να κάθεται ο Γιώρκος ο σιεράς που είσσιεν μαγαζίν απέναντι τζιαι ήταν πάντα μουζωμένος. Για αυτόν είσσιεν τη δική του καρέκλα να να μεν ξιμαρίζει τζιαι τις άλλες. Πάνω στον τοίχο εκρέμμετουν τζιαι μια φωτογραφίς του Στάλιν τζι είσσιεν το καμάριν που επόλεμησεν ως εθελοντής στον δεύτερον παγκόσμιον πόλεμο κατά του γερμανικού φασισμού τζιαι μάλιστα παρασημοφοροθήκεν γιατί ετραυματίστηκεν»
[…] Το τραύμα και η επούλωση
Η έννοια του τραύματος και της απώλειας αποκτούν τα τελευταία χρόνια κεντρικό ρόλο στην έρευνα και σε γνωστικά αντικείμενα όπως η κοινωνική ψυχολογία, η κοινωνιολογία, η ανθρωπολογία και οι επιστήμες του λόγου. Οι σύγχρονες προσεγγίσεις για τη μελέτη του τραύματος θεωρούν την τραυματική μνήμη ως μια μοναχική πράξη και τις τραυματικές εμπειρίες ως σπασμένες αφηγήσεις, ατάκτως ερριμένες σε μια μη συνοχική αφήγηση, σκόρπια κομμάτια που φέρουν συναισθηματική ίχνη. Στη μελέτη του τραύματος , ένα σημαντικό κομμάτι είναι η προσπάθεια να ανασυνταχτεί η αφήγηση, να κτιστεί αυτό που έχει σπάσει και κομματιαστεί.
Όταν χάνεται ο γονιός η απώλεια είναι συγκεκριμένη και μπορεί να ψηλαφηθεί μέσα από αντικείμενα, χώρους, ήχους, μυρωδιές και ιστορίες. Μέσα από το «Γονίδιο» βλέπουμε την προσπάθεια να ανασυνταχτεί η αφήγηση για τον πατέρα, να αποκρυσταλλωθεί ούτως ώστε να κατατεθεί και να παραμείνει. Αυτή η πολυφωνική ιστορία γίνεται αφενός μνημόσυνο για αυτόν που έφυγε αφετέρου μια διαδικασία επούλωσης για όσους είναι ακόμα εδώ.
Έλενα Ιωαννίδου
(Αποσπάσματα από κείμενο που δημοσιεύτηκε αρχικά στο περιοδικό Νέα Εποχή, τεύχος 370, Φθιόπωρο 2026)

Πηγή – Διάλογος











