ΕλλάδαΥπόθεση του Riemann: Μαθηματικός της Anthropic με το Claude και ερευνητής του Stanford παρουσιάζουν ξεχωριστές αποδείξεις
Ο Levent Alpöge, μαθηματικός που εργάζεται στην Anthropic, ανακοίνωσε ότι κατέληξε σε μια τυπικά επαληθεύσιμη απόδειξη για την Υπόθεση του Riemann συνεργαζόμενος στενά με το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης Claude. Λίγες ώρες αργότερα, ο καθηγητής…
21 Νοεμβρίου 2026 · 22:48
Ο Levent Alpöge, μαθηματικός που εργάζεται στην Anthropic, ανακοίνωσε ότι κατέληξε σε μια τυπικά επαληθεύσιμη απόδειξη για την Υπόθεση του Riemann συνεργαζόμενος στενά με το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης Claude. Λίγες ώρες αργότερα, ο καθηγητής του Stanford Ravi Vakil δημοσιοποίησε το προσχέδιο μιας δεύτερης, αποκλειστικά ανθρώπινης απόδειξης για τη Γενικευμένη Υπόθεση του Riemann, την οποία εκπόνησε ο μεταδιδακτορικός ερευνητής Alessandro Masullo έπειτα από δώδεκα χρόνια προσωπικής εργασίας.
Η Υπόθεση του Riemann, που διατυπώθηκε το 1859 και συγκαταλέγεται στα επτά Προβλήματα της Χιλιετίας (Millennium Prize Problems), αφορά την κατανομή των πρώτων αριθμών και τη συμπεριφορά των μηδενικών μιας κρίσιμης μαθηματικής συνάρτησης. Παρότι κανένα από τα δύο κείμενα δεν έχει ολοκληρώσει ακόμη την πλήρη ανεξάρτητη αξιολόγηση από την επιστημονική κοινότητα, το γεγονός ότι η πρόταση του Alpöge έχει κωδικοποιηθεί στη γλώσσα τυπικής επαλήθευσης (formal verification) Lean και μεταγλωττίζεται ήδη με επιτυχία από ανεξάρτητους ερευνητές, προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στην εξέλιξη.
Η συνεργασία του Levent Alpöge με το Claude και ο κώδικας σε Lean
Στο συνοδευτικό κείμενο που ανάρτησε στο προσωπικό του blog, ο Alpöge αναφέρει ότι η μέθοδος που ανέπτυξε μαζί με το Claude δεν περιορίζεται στην κλασική Υπόθεση του Riemann, αλλά επεκτείνεται εύκολα στη Γενικευμένη Υπόθεση του Riemann (Generalized Riemann Hypothesis), ενώ εκτιμά ότι με περισσότερο χρόνο θα καλύψει και την Εκτεταμένη Υπόθεση του Riemann (Extended Riemann Hypothesis). Όπως περιγράφει, ξεκίνησε συνδυάζοντας δύο διαφορετικές ιδέες σε ένα απλοποιημένο μοντέλο, αντλώντας έμπνευση από το επιχείρημα του Stepanov για σώματα συναρτήσεων, και οδήγησε το σύστημα στο αντίστοιχο πεδίο των ακεραίων.
Από εκείνο το σημείο και έπειτα, ο μαθηματικός περιγράφει πως το Claude τον ξεπέρασε σε ταχύτητα και τεχνική ευχέρεια κοντά στη γραμμή του τερματισμού, προτείνοντας απροσδόκητες συνδέσεις στη θεωρία αριθμών. Η απόδειξη, η οποία διανεμήθηκε σε 14 συμπιεσμένα αρχεία κώδικα Lean χωρίς μη αποδεδειγμένες υποθέσεις, βασίζεται σε ένα εξαιρετικά ευρύ φάσμα προχωρημένων μαθηματικών εργαλείων.
Ο Alpöge επέλεξε συνειδητά να δημοσιεύσει αρχικά μόνο τον κώδικα Lean και όχι ένα εκτενές επιστημονικό άρθρο, εξηγώντας ότι μια άμεση μεταφορά των τυπικών βημάτων σε κείμενο θα παρήγαγε ένα δυσανάγνωστο σύγγραμμα που στις δοκιμές του ξεπέρασε τις 250.000 σελίδες. Παραδέχεται, μάλιστα, με ειλικρίνεια ότι παρουσιάζει ένα ολοκληρωμένο επιχείρημα προτού κατακτήσει πλήρως κάθε μαθηματική περιοχή γύρω από αυτό, δεσμευόμενος να εργαστεί για την απλοποίηση και τη σαφή τεκμηρίωση του. Αξίζει να σημειωθεί ότι, σε συνεργασία με τον μαθηματικό του NYU, Tristan Buckmaster, ο Alpöge δημοσίευσε επίσης μια σημαντική απόδειξη που σχετίζεται με τις εξισώσεις Navier-Stokes, ενώ στο κείμενο του επαίνεσε και ερευνητές της OpenAI για προηγούμενες επιλογές τους σε προβλήματα όπως η εικασία Ehrhart.
Η επαλήθευση από ανεξάρτητους μαθηματικούς και οι πρώτες αντιδράσεις
Η χρήση της γλώσσας ανοιχτού κώδικα Lean επιτρέπει στους μαθηματικούς να εκφράζουν θεωρήματα και αποδείξεις ως εκτελέσιμο κώδικα, ώστε ο υπολογιστής να ελέγχει μηχανικά τη λογική εγκυρότητα κάθε βήματος. Σε ανοιχτή συζήτηση ειδικών στην πλατφόρμα Zulip, αρκετοί συμμετέχοντες, ανάμεσα στους οποίους και ο μαθηματικός του MIT, Andrew Sutherland, επιβεβαίωσαν ότι η απόδειξη του Alpöge μεταγλωττίζεται χωρίς σφάλματα.
Παρά τη θετική πρώτη ένδειξη σε επίπεδο κώδικα, η κατανόηση της μαθηματικής ουσίας από ανθρώπους θα απαιτήσει σημαντικό χρόνο. Ο Chris Birkbeck, ειδικός στη θεωρία αριθμών στο Πανεπιστήμιο του East Anglia, εξετάζοντας τμήματα του κώδικα σημείωσε ότι το επιχείρημα φαίνεται να αξιοποιεί γνήσιες και βαθιές τεχνικές, όπως αναπαραστάσεις Galois, αυτομορφικές αναπαραστάσεις, τα θεωρήματα των Jacquet-Shalika, Clozel, Bernstein-Zelevinsky και Deligne-Ribet,προκαλώντας έντονο ενδιαφέρον στους συναδέλφους του.
Η χρονική συγκυρία με την είσοδο της Anthropic στον Nasdaq
Η δημοσιοποίηση των ευρημάτων συνέπεσε με μια κομβική εβδομάδα για την Anthropic, η οποία την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2026 πραγματοποίησε την αρχική δημόσια προσφορά (IPO) της στον Nasdaq, αποτελώντας το πρώτο εργαστήριο τεχνητής νοημοσύνης που εισάγεται στο χρηματιστήριο. Ο Alpöge χαρακτήρισε τη χρονική συγκυρία «φρικτή» στο σημείωμα του, αποκαλύπτοντας ότι είχε ολοκληρώσει την εργασία αργά το βράδυ της προηγούμενης Κυριακής.
Όπως εξηγεί, έστειλε τότε μήνυμα στον CEO της Anthropic, Dario Amodei, ρωτώντας υποθετικά πώς θα μπορούσε να ανακοινώσει ένα τέτοιο αποτέλεσμα. Λόγω των περιορισμών που σχετίζονταν με τη χρηματιστηριακή εισαγωγή, ο ερευνητής ανέβαλε τη δημοσίευση μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία της Πέμπτης, αναλαμβάνοντας πλήρως την προσωπική ευθύνη για το γεγονός ότι δεν περίμενε περισσότερο. Η ίδια η Anthropic δεν έχει σχολιάσει επίσημα ούτε έχει εμπλακεί στην ανακοίνωση του ερευνητή της.
Η αποκλειστικά ανθρώπινη απάντηση από το Πανεπιστήμιο του Stanford
Παράλληλα με τον θόρυβο γύρω από το Claude, η μαθηματική κοινότητα βρέθηκε μπροστά σε μια δεύτερη σημαντική δημοσίευση. Ο Ravi Vakil, καθηγητής στο Stanford και πρόεδρος της Αμερικανικής Μαθηματικής Ένωσης, ανάρτησε το προσχέδιο απόδειξης της Γενικευμένης Υπόθεσης του Riemann από τον μεταδιδακτορικό ερευνητή Alessandro Masullo, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για έργο εξ ολοκλήρου ανθρώπινο, χωρίς καμία χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
Όπως διευκρίνισε ο Vakil, το αρχικό σχέδιο προέβλεπε τη μετάβαση του Masullo στο Stanford για ένα έτος, ώστε να τελειοποιηθεί η συγγραφή και να ελεγχθεί από αρκετούς ειδικούς πριν από οποιαδήποτε ανακοίνωση, ωστόσο κρίθηκε σκόπιμο να δοθεί στη δημοσιότητα το τρέχον προσχέδιο. Επειδή η εργασία του Masullo δεν έχει αποτυπωθεί σε Lean, είναι ακόμη νωρίς για να εκτιμηθεί εάν το επιχείρημα ευσταθεί. Στον σύντομο πρόλογο του κειμένου του, ο Ιταλός ερευνητής απευθύνθηκε στους συναδέλφους του που ενδεχομένως αποθαρρύνονται από τον ρυθμό και το κλίμα των τελευταίων εξελίξεων, στέλνοντας το μήνυμα ότι οι άνθρωποι μαθηματικοί παραμένουν παρόντες…
Πηγή – Techgear











