Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2026
Λευκωσία 17°
Η ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΙΚΗ ΜΑΣ ΕΚΔΟΣΗΑυτόφωρο της ΚυριακήςΓνωρίστε την ενότητα
Κύπρος

ΔΕΠΥ: Οι ενήλικες που ζουν για χρόνια χωρίς διάγνωση – Τα σημάδια που περνούν απαρατήρητα

Πολλοί ενήλικες αντιμετωπίζουν καθημερινά δυσκολίες συγκέντρωσης, οργάνωσης και διαχείρισης του χρόνου, χωρίς να γνωρίζουν ότι ενδέχεται να σχετίζονται με τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ). Γιατί η διαταραχή παραμένει αδιάγνωστη για δεκαετίες και…

21 Νοεμβρίου 2026 · 07:42

      


Πολλοί ενήλικες αντιμετωπίζουν καθημερινά δυσκολίες συγκέντρωσης, οργάνωσης και διαχείρισης του χρόνου, χωρίς να γνωρίζουν ότι ενδέχεται να σχετίζονται με τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ). Γιατί η διαταραχή παραμένει αδιάγνωστη για δεκαετίες και τι ισχύει για την Κύπρο;

Άνθρωποι που ξεχνούν συστηματικά τις υποχρεώσεις τους, δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν, αναβάλλουν συνεχώς εργασίες ή αισθάνονται ότι το μυαλό τους δεν σταματά ποτέ να λειτουργεί. Συμπεριφορές που συχνά αποδίδονται στην αφηρημάδα, την έλλειψη οργάνωσης ή ακόμη και στην τεμπελιά, ενδέχεται σε ορισμένες περιπτώσεις να αποτελούν ενδείξεις μιας νευροαναπτυξιακής διαταραχής που παραμένει αδιάγνωστη μέχρι την ενήλικη ζωή.

Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας, γνωστή ως ΔΕΠΥ, δεν αφορά αποκλειστικά τα παιδιά, όπως πολλοί εξακολουθούν να πιστεύουν. Αντίθετα, μπορεί να συνοδεύει έναν άνθρωπο σε ολόκληρη τη ζωή του, επηρεάζοντας την εργασία, τις προσωπικές του σχέσεις και την καθημερινότητά του.

Μιλώντας , ο ψυχίατρος Δρ. Γιώργος Μικελλίδης, εξηγεί τι είναι η ΔΕΠΥ, γιατί αρκετοί ενήλικες δεν έχουν λάβει ποτέ διάγνωση και πώς μπορούν να αναγνωριστούν τα συμπτώματά της.

Τι είναι και πώς εκδηλώνεται στους ενήλικες

Όπως εξηγεί ο Δρ. Μικελλίδης, η ΔΕΠΥ αποτελεί νευροαναπτυξιακή διαταραχή που χαρακτηρίζεται από επίμονα συμπτώματα απροσεξίας ή/και υπερκινητικότητας και παρορμητικότητας, τα οποία επηρεάζουν σημαντικά τη λειτουργικότητα του ατόμου.

«Παρόλο που συχνά συνδέουμε τη ΔΕΠΥ με παιδιά που δυσκολεύονται να παραμείνουν καθισμένα στην τάξη, στην πραγματικότητα πρόκειται για μια διαταραχή που μπορεί να συνεχίζεται και στην ενήλικη ζωή».

Σύμφωνα με τον ίδιο, η εικόνα της διαταραχής στους ενήλικες μπορεί να διαφέρει σημαντικά από εκείνη που παρατηρείται στα παιδιά.

«Στους ενήλικες η εικόνα είναι συχνά διαφορετική. Η υπερκινητικότητα μπορεί να εκδηλώνεται ως εσωτερική ανησυχία, συνεχής νοητική δραστηριότητα ή αίσθηση ότι ο εγκέφαλος δεν σταματά ποτέ να λειτουργεί».

Παράλληλα, ξεκαθαρίζει ότι η ΔΕΠΥ δεν σχετίζεται με χαμηλή νοημοσύνη ή έλλειψη θέλησης, αλλά με διαφορές στη νευροαναπτυξιακή λειτουργία του εγκεφάλου.

Τα σημάδια που πολλοί αγνοούν

Η αναβλητικότητα, η συστηματική καθυστέρηση σε ραντεβού, η απώλεια αντικειμένων και η δυσκολία ολοκλήρωσης εργασιών αποτελούν ορισμένες από τις συμπεριφορές που μπορεί να παρατηρούνται σε ενήλικες με ΔΕΠΥ.

«Πολλοί ενήλικες με ΔΕΠΥ έχουν περάσει ολόκληρη τη ζωή τους πιστεύοντας ότι είναι απλώς ανοργάνωτοι, αφηρημένοι, αναβλητικοί ή ότι δεν προσπαθούν αρκετά», αναφέρει χαρακτηριστικά ο ψυχίατρος.

Μάλιστα, αρκετοί άνθρωποι δυσκολεύονται να υπολογίσουν τον χρόνο που χρειάζονται για να ολοκληρώσουν μια εργασία, με αποτέλεσμα να λειτουργούν αποτελεσματικά μόνο όταν πλησιάζει κάποια προθεσμία.

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό που μπορεί να παρατηρηθεί είναι το λεγόμενο hyperfocus, δηλαδή η ιδιαίτερα έντονη συγκέντρωση σε δραστηριότητες που προκαλούν ενδιαφέρον, σε αντίθεση με τις δυσκολίες που εμφανίζονται σε πιο συνηθισμένες υποχρεώσεις. Ωστόσο, το συγκεκριμένο χαρακτηριστικό δεν αποτελεί από μόνο του διαγνωστικό κριτήριο.

«Το σημαντικό είναι ότι δεν μιλάμε για περιστασιακή αφηρημάδα. Μιλάμε για ένα διαχρονικό μοτίβο δυσκολιών που επηρεάζει διαφορετικούς τομείς της ζωής».

Γιατί η ΔΕΠΥ παραμένει αδιάγνωστη για χρόνια

Ένας από τους βασικότερους λόγους της καθυστερημένης διάγνωσης είναι η αντίληψη που επικρατούσε για δεκαετίες ότι η ΔΕΠΥ αφορά κυρίως παιδιά με έντονη υπερκινητικότητα.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα αρκετά παιδιά που παρουσίαζαν κυρίως δυσκολίες προσοχής, χωρίς διασπαστική συμπεριφορά, να περνούν απαρατήρητα.

«Επιπλέον, αρκετά άτομα αναπτύσσουν από μικρή ηλικία μηχανισμούς αντιστάθμισης. Μπορεί να εργάζονται υπερβολικά πολλές ώρες, να βασίζονται σε αυστηρές ρουτίνες ή να χρειάζονται συνεχή υποστήριξη από την οικογένειά τους προκειμένου να ανταποκρίνονται στις υποχρεώσεις τους».

Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η συνύπαρξη άλλων ψυχικών διαταραχών, όπως το άγχος και η κατάθλιψη, που μπορεί να επισκιάζουν τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ.

Μπορεί ένας επιτυχημένος επαγγελματίας να έχει ΔΕΠΥ;

Ένα από τα μεγαλύτερα στερεότυπα γύρω από τη διαταραχή είναι ότι ένας άνθρωπος με υψηλή νοημοσύνη, πανεπιστημιακή εκπαίδευση ή επαγγελματική επιτυχία δεν μπορεί να έχει ΔΕΠΥ.

Ωστόσο, όπως εξηγεί ο Δρ. Μικελλίδης, η πραγματικότητα μπορεί να είναι εντελώς διαφορετική.

«Ένας άνθρωπος μπορεί να έχει ολοκληρώσει πανεπιστημιακές σπουδές, να είναι επιτυχημένος επαγγελματίας και ταυτόχρονα να καταβάλλει δυσανάλογα μεγάλη προσπάθεια για να οργανώσει την καθημερινότητά του».

Σε αρκετές περιπτώσεις, οι δυσκολίες γίνονται πιο εμφανείς όταν αυξάνονται οι επαγγελματικές ή οικογενειακές ευθύνες, ενώ ορισμένα άτομα αναγκάζονται να αφιερώνουν πολύ περισσότερο χρόνο και ενέργεια για να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.

«Η επιτυχία δεν αποκλείει τη ΔΕΠΥ. Μερικές φορές απλώς κρύβει το τεράστιο προσωπικό κόστος που απαιτείται για να επιτευχθεί».

Οι επιπτώσεις στην εργασία και στις προσωπικές σχέσεις

Η αδιάγνωστη ΔΕΠΥ μπορεί να επηρεάσει σημαντικά διαφορετικούς τομείς της ζωής ενός ανθρώπου.

Στον επαγγελματικό χώρο, οι δυσκολίες ενδέχεται να αφορούν την τήρηση προθεσμιών, την οργάνωση υποχρεώσεων και τη διατήρηση της συγκέντρωσης. Αντίστοιχα, στις προσωπικές σχέσεις, η αφηρημάδα ή η δυσκολία ενεργητικής ακρόασης μπορεί να δημιουργούν παρεξηγήσεις.

«Στις προσωπικές σχέσεις, η αφηρημάδα, η λησμονιά ή η δυσκολία ενεργητικής ακρόασης μπορεί να παρερμηνεύονται ως αδιαφορία. Ένας σύντροφος μπορεί να αισθάνεται ότι δεν τον ακούνε ή ότι οι κοινές υποχρεώσεις δεν μοιράζονται ισότιμα».

Ιδιαίτερα σοβαρές μπορεί να είναι και οι επιπτώσεις στην ψυχολογία του ατόμου.

«Το σημαντικότερο ίσως είναι η επίδραση στην αυτοεκτίμηση. Όταν ένας άνθρωπος προσπαθεί για χρόνια χωρίς να κατανοεί γιατί δυσκολεύεται, μπορεί σταδιακά να αναπτύξει ένα έντονο αίσθημα προσωπικής αποτυχίας».

Γιατί η ΔΕΠΥ δεν αναγνωρίζεται εύκολα στις γυναίκες

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η διαφορετική εικόνα που μπορεί να εμφανίζει η ΔΕΠΥ στις γυναίκες, καθώς συχνά απουσιάζει η έντονη εξωτερική υπερκινητικότητα που παραδοσιακά συνδέεται με τη διαταραχή.

Σύμφωνα με τον ψυχίατρο, οι γυναίκες ενδέχεται να παρουσιάζουν κυρίως δυσκολίες προσοχής, οργάνωσης και διαχείρισης χρόνου, αλλά και εσωτερική ανησυχία.

 «Αρκετές γυναίκες αναπτύσσουν στρατηγικές συγκάλυψης των δυσκολιών τους, προσπαθώντας να ανταποκριθούν στις κοινωνικές, οικογενειακές και επαγγελματικές προσδοκίες».

Όπως σημειώνει, ορισμένες γυναίκες μπορεί να παρουσιάζουν τελειομανία, υπερβολική προσπάθεια, χρόνιο άγχος και εξάντληση.

Σε κάποιες περιπτώσεις, η διαταραχή αναγνωρίζεται όταν αναζητούν βοήθεια για άγχος ή κατάθλιψη ή όταν το παιδί τους διαγιγνώσκεται με ΔΕΠΥ και αναγνωρίζουν αντίστοιχα χαρακτηριστικά στον εαυτό τους.

Διάγνωση στα 30, 40 ή ακόμη και στα 50

Η διάγνωση της ΔΕΠΥ στην ενήλικη ζωή μπορεί να προκαλέσει ανάμεικτα συναισθήματα, καθώς αρκετοί άνθρωποι συνειδητοποιούν ότι οι δυσκολίες που αντιμετώπιζαν επί χρόνια είχαν μια επιστημονική εξήγηση.

«Πολλοί άνθρωποι αισθάνονται αρχικά ανακούφιση, επειδή αποκτούν επιτέλους μια επιστημονική εξήγηση για δυσκολίες που αντιμετώπιζαν επί δεκαετίες».

Την ίδια στιγμή, δεν αποκλείεται να εμφανιστούν συναισθήματα θλίψης ή απογοήτευσης για το γεγονός ότι η διάγνωση δεν έγινε νωρίτερα.

«Θα ήθελα να τονίσω ότι η διάγνωση στα 40 ή στα 50 δεν είναι καθόλου αργά. Η κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση μπορεί να βελτιώσει ουσιαστικά τη λειτουργικότητα, την αυτοεκτίμηση και την ποιότητα ζωής, ανεξάρτητα από την ηλικία στην οποία αναγνωρίζεται η διαταραχή».

Πώς γίνεται η διάγνωση και ποιες θεραπείες υπάρχουν

Η διάγνωση της ΔΕΠΥ στους ενήλικες πραγματοποιείται μέσω ολοκληρωμένης κλινικής αξιολόγησης από κατάλληλα εκπαιδευμένο επαγγελματία, συνήθως ψυχίατρο με εμπειρία στη συγκεκριμένη διαταραχή.

Η διαδικασία περιλαμβάνει διερεύνηση του ιστορικού του ατόμου, των συμπτωμάτων από την παιδική ηλικία και της σημερινής του λειτουργικότητας. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθούν εξειδικευμένα διαγνωστικά εργαλεία.

«Θα πρέπει να επισημάνουμε ότι δεν υπάρχει μία απλή εξέταση αίματος, μαγνητική τομογραφία ή μεμονωμένο ψυχομετρικό τεστ που να επιβεβαιώνει τη ΔΕΠΥ».

Όσον αφορά τη θεραπεία, ο Δρ. Μικελλίδης εξηγεί ότι η αντιμετώπιση εξατομικεύεται ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε ασθενούς.

Η φαρμακευτική αγωγή αποτελεί μία από τις αποτελεσματικότερες επιστημονικά τεκμηριωμένες παρεμβάσεις, ωστόσο δεν είναι υποχρεωτική για όλους.

 Σημαντικό ρόλο μπορούν επίσης να διαδραματίσουν η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, η ψυχοεκπαίδευση, η εκμάθηση πρακτικών στρατηγικών οργάνωσης, η σωματική άσκηση και η βελτίωση των συνηθειών ύπνου.

«Ο στόχος της θεραπείας δεν είναι να αλλάξουμε την προσωπικότητα του ανθρώπου, αλλά να περιορίσουμε τις δυσκολίες που επηρεάζουν την καθημερινή του λειτουργικότητα και να του επιτρέψουμε να αξιοποιήσει καλύτερα τις δυνατότητές του».

Τι ισχύει στην Κύπρο – Η έλλειψη στοιχείων για τους αδιάγνωστους ενήλικες

Παρά την αυξανόμενη ενημέρωση γύρω από τη ΔΕΠΥ ενηλίκων, στην Κύπρο δεν υπάρχουν επαρκή δημοσιευμένα επιδημιολογικά δεδομένα που να επιτρέπουν τον ακριβή προσδιορισμό των ανθρώπων που ζουν με τη διαταραχή χωρίς να έχουν λάβει διάγνωση.

«Στην Κύπρο δεν διαθέτουμε, μέχρι σήμερα, επαρκή δημοσιευμένα επιδημιολογικά δεδομένα που να μας επιτρέπουν να γνωρίζουμε με ακρίβεια πόσοι ενήλικες έχουν ΔΕΠΥ και πόσοι από αυτούς παραμένουν αδιάγνωστοι».

Σύμφωνα με μεγάλη συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο Journal of Global Health το 2021, περίπου το 2,58% του ενήλικου πληθυσμού παρουσιάζει επίμονη ΔΕΠΥ με έναρξη στην παιδική ηλικία. Το ποσοστό ανέρχεται στο 6,76% όταν χρησιμοποιείται ευρύτερος ορισμός συμπτωματικής ΔΕΠΥ, χωρίς απαραίτητα τεκμηριωμένη έναρξη στην παιδική ηλικία.

Όπως επισημαίνει ο ψυχίατρος, η ενδεικτική εφαρμογή του ποσοστού 2,58% στον ενήλικο πληθυσμό της Κύπρου υποδηλώνει ότι ενδεχομένως δεκάδες χιλιάδες ενήλικες να ζουν με ΔΕΠΥ. Ωστόσο, πρόκειται για θεωρητική αναγωγή διεθνών δεδομένων και όχι για καταγεγραμμένα περιστατικά στη χώρα.

«Δεν μπορούμε επίσης να προσδιορίσουμε με αξιοπιστία πόσοι από αυτούς δεν έχουν λάβει διάγνωση».

Ο Δρ. Μικελλίδης υπογραμμίζει την ανάγκη ανάπτυξης περισσότερων εξειδικευμένων υπηρεσιών για ενήλικες, ενίσχυσης της εκπαίδευσης των επαγγελματιών υγείας και διεξαγωγής οργανωμένης επιδημιολογικής μελέτης στην Κύπρο.

Κλείνοντας, στέλνει ένα ουσιαστικό μήνυμα προς όσους ενδέχεται να αντιμετωπίζουν για χρόνια δυσκολίες χωρίς να γνωρίζουν την αιτία τους.

«Υπάρχουν άνθρωποι που επί δεκαετίες προσπαθούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της καθημερινότητας, χωρίς να γνωρίζουν ότι οι δυσκολίες τους μπορεί να σχετίζονται με μια αναγνωρισμένη και αντιμετωπίσιμη νευροαναπτυξιακή διαταραχή».

Η έγκαιρη αναγνώριση, η σωστή διάγνωση και η εξατομικευμένη θεραπευτική αντιμετώπιση μπορούν να κάνουν ουσιαστική διαφορά στην ποιότητα ζωής των ανθρώπων με ΔΕΠΥ.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

«Όταν άκουσα τη λέξη καρκίνος φοβήθηκα» – Η συγκινητική εξομολόγηση της Ελένης και η ιστορία που έγινε τραγούδι

Πανικός τα ξημερώματα από φωτιά σε νυχτερινό κέντρο: 50 θαμώνες παγιδεύτηκαν από τους καπνούς – Άνδρας υπέστη εγκαύματα

Διέρρευσε υγραέριο από κύλινδρο 200 κιλών σε εγκαταλειμμένο κτίριο – Επιχείρηση της Πυροσβεστικής στη Λάρνακα

Τα Χριστουγεννιάτικα χωριά κάνουν πρεμιέρα – Εννέα προορισμοί γεμίζουν φως, μουσική και γιορτινή μαγεία την Κύπρο

ΔΕΠΥ: Οι ενήλικες που ζουν για χρόνια χωρίς διάγνωση – Τα σημάδια που περνούν απαρατήρητα

Οδηγοί Προσοχή: Κλειστό για ώρες τμήμα του αυτοκινητοδρόμου για αναπαράσταση θανατηφόρου – Δείτε σε ποιο σημείο

Πηγή – ThemaOnline

ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

Στήριξε την ανεξάρτητη ενημέρωση

Επίλεξε τη συνδρομή που προτιμάς. Η ασφαλής πληρωμή ολοκληρώνεται μέσω Stripe.