ΟικονομίαΑπηυδισμένοι και άφραγκοι: Γιατί βγαίνουν στους δρόμους οι νέοι της Ευρώπης;
Υπερπλήρεις αίθουσες διδασκαλίας στη Γαλλία, απλησίαστα ενοίκια στην Ισπανία και την Ελλάδα, προτεινόμενες περικοπές στις φοιτητικές υποτροφίες στη Δανία, και απαίτηση για πολιτική αλλαγή στην Αλβανία. Τις τελευταίες εβδομάδες οι νέοι σε ολόκληρη την…
19 Νοεμβρίου 2026 · 16:42
Υπερπλήρεις αίθουσες διδασκαλίας στη Γαλλία, απλησίαστα ενοίκια στην Ισπανία και την Ελλάδα, προτεινόμενες περικοπές στις φοιτητικές υποτροφίες στη Δανία, και απαίτηση για πολιτική αλλαγή στην Αλβανία. Τις τελευταίες εβδομάδες οι νέοι σε ολόκληρη την Ευρώπη κατεβαίνουν στους δρόμους, εκφράζοντας τη δυσαρέσκειά τους και διεκδικώντας μεταρρυθμίσεις σε πολλούς τομείς. Παρά τις διαφορετικές διεκδικήσεις και τα πολιτικά πλαίσια, οι κινητοποιήσεις των νέων αναδεικνύουν κοινές αγωνίες: θα μπορέσουν να χτίσουν το μέλλον που οραματίζονται; Οι κυβερνήσεις τους είναι πρόθυμες να τους ακούσουν;
Στην κεντρική πλατεία της Μαδρίτης, την Πουέρτα ντελ Σολ, μια διαμαρτυρία για το στεγαστικό στα τέλη Σεπτεμβρίου μετατράπηκε σε κατάληψη που κράτησε εβδομάδες. Ανάμεσα στους νέους που διαμαρτύρονταν ήταν ο Μπρούνο, 21 ετών, μέλος φοιτητικού συνδικάτου.
«Δεν μπορούμε να μείνουμε αδιάφοροι και να μην κάνουμε τίποτα», δήλωσε στο ραδιοτηλεοπτικό φορέα της Ισπανίας RTVE.
Ο Μπρούνο μίλησε για τις δυσκολίες που βιώνει ο ίδιος και οι συμφοιτητές του, επισημαίνοντας ότι πολλοί νέοι αναγκάζονται να συγκατοικούν σε ασφυκτικά μικρά διαμερίσματα ή να διανύουν καθημερινά μεγάλες αποστάσεις προκειμένου να παρακολουθήσουν τα μαθήματά τους.
«Κανείς δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά να ζήσει σε φοιτητική εστία» πρόσθεσε.
Στο Βέλγιο, η 23χρονη Ορόρ, εκπρόσωπος φοιτητών, συμμετείχε σε διαδηλώσεις κατά της αύξησης των διδάκτρων και του κόστους των δημόσιων συγκοινωνιών.
«Υπάρχουν πολλά πράγματα που με απογοητεύουν και με θυμώνουν, ιδιαίτερα η αίσθηση ότι δεν μας ακούν», είπε.
«Υπάρχουν πολλά πράγματα που με απογοητεύουν και με θυμώνουν, ιδιαίτερα η αίσθηση ότι δεν μας ακούν», είπε. «Εμείς εκφράζουμε τα αιτήματά μας, αλλά δεν έχουμε λάβει καμία απάντηση», σημείωσε.
Όπως ο Μπρούνο και η Ορόρ, εκατοντάδες χιλιάδες νέοι συμμετείχαν σε διαδηλώσεις στους δρόμους της Ευρώπης- στην Ισπανία, στο Βέλγιο, στη Γαλλία, στην Ελλάδα, στη Δανία, στη Γερμανία, στην Πορτογαλία και στην Αλβανία.
«Αυτό το κύμα κινητοποιήσεων έχει μια κοινή βάση», εξηγεί η νεαρή ιστορικός και ακτιβίστρια Μαρία Γκονζάλες Ακόστα.
«Υπάρχει μια γενιά νέων ανθρώπων που αδυνατούν να φανταστούν το μέλλον τους. Αυτό σχετίζεται με την κατάρρευση της δημοκρατικής υπόσχεσης, της ιδέας δηλαδή ότι, αν εργαστείς σκληρά, θα βρεις τη θέση σου στον κόσμο».
Η ενηλικίωση θα αργήσει
Σύμφωνα με τη στατιστική υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Eurostat), οι νέοι σε 14 χώρες της ΕΕ έφυγαν από το σπίτι των γονιών τους σε μεγαλύτερη ηλικία σε σχέση με δέκα χρόνια νωρίτερα. Η μέση ηλικία κατά την οποία οι νέοι εγκαταλείπουν την κατοικία των γονέων τους ήταν τα 26,3 έτη, ενώ ο αριθμός αυτός έφτασε τα 30,2 έτη στην Ισπανία και την Ιταλία, και τα 31,5 έτη στην Κροατία.
Για την Ιρέν, 21 ετών, η οποία συμμετείχε στην κατάληψη στην Πουέρτα ντελ Σολ στη Μαδρίτη, το να συνεχίσει να ζει με τους γονείς της στην Τορεχόν δε Άρδοζ- ένα προάστιο της ισπανικής πρωτεύουσας- δεν είναι λύση.
«Σπουδάζω στην άλλη άκρη της πόλης και ξοδεύω τέσσερις ώρες καθημερινά στα μέσα μαζικής μεταφοράς, επειδή δεν μπορώ να μείνω κάπου πιο κοντά», δήλωσε στο RTVE.
Οι πολιτισμικές παραδόσεις και οι οικογενειακές σχέσεις μπορεί να παίζουν κάποιον ρόλο, ωστόσο καθοριστικοί παράγοντες είναι επίσης το κόστος στέγασης, η δημόσια οικονομική στήριξη και οι ευκαιρίες απασχόλησης. Χώρες όπως η Ισπανία, η Ιταλία, η Κροατία και η Ελλάδα- όπου οι νέοι καθυστερούν όλο και περισσότερο να εγκαταλείψουν την οικογενειακή τους στέγη- συγκαταλέγονται επίσης μεταξύ των κρατών με τα χαμηλότερα ποσοστά απασχόλησης των νέων στην ΕΕ.
Στην Ελλάδα, η πίεση από τη στεγαστική κρίση είναι ιδιαίτερα έντονη: ένας στους τέσσερις νέους ξοδεύει τουλάχιστον το 40% του εισοδήματός του για στέγαση, σε σύγκριση με λιγότερους από έναν στους 10 σε όλη την ΕΕ. Εκπρόσωποι φοιτητών λένε ότι οι φοιτητικές εστίες καλύπτουν μόλις το 4,8% της ζήτησης, σύμφωνα με ρεπορτάζ της ΕΡΤ.
Το έλλειμα κατοικιών ήταν ένα από τα προβλήματα που οδήγησαν ορισμένους φοιτητές να στήσουν σκηνές στην πλατεία Συντάγματος στην Αθήνα και στον πεζόδρομο της Αγίας Σοφίας στη Θεσσαλονίκη τον Οκτώβριο. Ωστόσο, τα αιτήματά τους δεν αφοούν μόνο τη στέγαση.
«Απαιτούμε αυξημένη χρηματοδότηση, εκσυγχρονισμό των υποδομών και οικονομική στήριξη για τους μαθητές», είπε ο Νίκος Αλεξιάδης, ένας 22χρονος φοιτητής μαθηματικών, στο λιθουανικό τηλεοπτικό δίκτυο LRT.
Η εκπαίδευση στο επίκεντρο των διαμαρτυριών
Η κατάσταση της δημόσιας εκπαίδευσης βρίσκεται επίσης στο επίκεντρο.
«Τα σχολικά κτίρια είναι σε άθλια κατάσταση και ελλιπώς συντηρημένα», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο (AFP) στην Αθήνα ο 17χρονος Γιάννης Παπανικολάου.
«Σοβάδες που πέφτουν, σπασμένα παράθυρα, θέρμανση που δεν λειτουργεί», είπε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2023 η Ελλάδα δαπάνησε το 3,3% του ΑΕΠ της για την εκπαίδευση, έναντι μέσου όρου 4,7% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η συνδικαλιστική οργάνωση των εκπαιδευτικών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της χώρας εκτιμά ότι υπάρχει έλλειψη 15.000 εκπαιδευτικών.
Ανάλογες ανησυχίες για την επιδείνωση των συνθηκών στα σχολεία έχουν πυροδοτήσει διαμαρτυρίες στη Γαλλία. Σε ένα λύκειο έξω από το Παρίσι, ο 16χρονος Ιλιές εξέφρασε την αγανάκτησή του για την κατάσταση των εγκαταστάσεων και την έλλειψη βασικών ειδών.
«Μερικές φορές οι μαθητές ψάχνουν σε όλο το σχολείο για να βρουν χαρτί υγείας», δήλωσε στο Franceinfo.
Επεσήμανε την αντίφαση ανάμεσα στις ακριβές διαδραστικές οθόνες στις αίθουσες διδασκαλίας και στην έλλειψη ειδών καθημερινής ανάγκης. Το λύκειό του του, στο Μρετινί-συρ-Ορζ (Brétigny-sur-Orge), συγκαταλέγεται ανάμεσα στα εκατοντάδες σχολεία που αποκλείστηκαν στο πλαίσιο των πρόσφατων κυμάτων διαμαρτυρίας σε όλη τη Γαλλία.
«Υπάρχει επίσης το ζήτημα της έλλειψης εκπαιδευτικών. Σε αρκετά λύκεια, οι μαθητές μένουν για μήνες χωρίς καθηγητή σε μαθήματα όπως τα Γαλλικά, τα Μαθηματικά ή η Φιλοσοφία, παρόλο που στο τέλος της χρονιάς καλούνται να δώσουν εξετάσεις σε αυτά τα μαθήματα», δήλωσε στο Franceinfo ο Μαριούς Μενίλ, γενικός γραμματέας της γαλλικής μαθητικής ένωσης USL.
«Διεκδικούμε βασικές συνθήκες για την εκπαίδευση- τίποτα το επαναστατικό: το δικαίωμα να πηγαίνουμε στο σχολείο, να προετοιμαζόμαστε για τις εξετάσεις μας και να έχουμε ισότιμη πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση μετά την αποφοίτησή μας».
Ένας στους τέσσερις νέους στην Ευρώπη κινδυνεύει από φτώχεια ή κοινωνικό αποκλεισμό
Το 2025, ένας στους τέσσερις (24%) κατοίκους της ΕΕ, ηλικίας 15 έως 29 ετών, διέτρεχε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, σύμφωνα με τη Eurostat. Το ποσοστό αυτό κυμαίνεται από 10,6% μεταξύ των νέων στη Σλοβενία έως 30,8% στη Ρουμανία. Στην Ελλάδα, το 30% των νέων διέτρεχε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, ενώ σχεδόν ένας στους επτά αντιμετώπιζε σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση- ποσοστό υπερδιπλάσιο του μέσου όρου της ΕΕ.
Οι δείκτες φτώχειας καταγράφουν διαφορετικές πραγματικότητες από χώρα σε χώρα. Ακόμη και στη Δανία– η οποία συχνά καταλαμβάνει τις πρώτες θέσεις στις κατατάξεις με τις «πιο ευτυχισμένες χώρες του κόσμου»- σχεδόν ένας στους τρεις νέους διέτρεχε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού το 2025, σύμφωνα με τη Eurostat- ποσοστό οριακά υψηλότερο από αυτό της Ελλάδας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι νέοι στη Δανία αντιμετωπίζουν μεγαλύτερα προβλήματα από ό,τι οι νέοι στην Ελλάδα. Οι Δανοί εγκαταλείπουν το σπίτι των γονιών τους πολύ πιο νωρίς σε σχέση με τους συνομηλίκους τους σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Οι φοιτητές στη Δανία αποκτούν οικονομική ανεξαρτησία, καλύπτοντας τα έξοδα διαβίωσής τους είτε μέσω κρατικών επιδομάτων είτε από τα έσοδα της μερικής απασχόλησής τους.
Ωστόσο, παρά το υψηλό διάμεσο εισόδημα στη Δανία, οι νέοι ενδέχεται να κατατάσσονται κάτω από το όριο της σχετικής φτώχειας, ακόμη κι αν έχουν πρόσβαση σε δωρεάν πανεπιστημιακή εκπαίδευση και λαμβάνουν σημαντική κρατική οικονομική ενίσχυση ως φοιτητές. Με αφορμή τις σχεδιαζόμενες περικοπές στις φοιτητικές υποτροφίες, πολλοί φοιτητές διαδήλωσαν στην Κοπεγχάγη στις 4 Νοεμβρίου.
Για τον 23χρονο φοιτητή γεωπονίας Κίεραν Χίντσοου, οι περικοπές έρχονται σε αντίθεση με τη μακρά παράδοση του κράτους πρόνιας της Δανίας.
«Είμαι εξοργισμένος που, ενώ επιτέλους αποκτούμε μια υποτιθέμενα “κόκκινη” κυβέρνηση- στην οποία συμμετέχουν αριστερά κόμματα- βλέπουμε να γίνονται περικοπές στο κράτος πρόνοιας και στα οικονομικά των νέων, ενώ παράλληλα προβλέπονται φορολογικές μειώσεις για τις επιχειρήσεις και αυξημένες δαπάνες για την άμυνα», δήλωσε στο γαλλικό πρακτορείο AFP.
Επιδείνωση των προοπτικών και αυξανόμενες ανισότητες
Οι οικονομικοί δείκτες σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεν υποδηλώνουν μια ξαφνική και γενικευμένη επιδείνωση. Η ανεργία στους νέους έχει μειωθεί από περίπου 22% σε 15% την τελευταία δεκαετία, ενώ τα ποσοστά φτώχειας έχουν παραμείνει σχετικά σταθερά. Ωστόσο, αυτές οι τάσεις κρύβουν αυξανόμενες ανισότητες και επιδεινούμενες προοπτικές. Μια μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του 2025 διαπίστωσε ότι οι νέοι Ευρωπαίοι βρίσκονται αντιμέτωποι με τη στασιμότητα των εισοδημάτων, τον αυξανόμενο κίνδυνο φτώχειας τις χαμηλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας, ενώ παράλληλα διευρύνονται οι εισοδηματικές ανισότητες μεταξύ τους.
Στο Βέλγιο, για παράδειγμα, το διάμεσο ενοίκιο για ένα φοιτητικό δωμάτιο στις Βρυξέλλες έχει αυξηθεί κατά 26% τα τελευταία έξι χρόνια, ενώ ο αριθμός των φοιτητών που εργάζονται παράλληλα με τις σπουδές τους έχει αυξηθεί κατά 25% μέσα σε οκτώ χρόνια.
«Περίπου οι μισοί από τους φοιτητές που εργάζονται και συμμετείχαν στην έρευνά μας, το κάνουν από ανάγκη», δήλωσε ο κοινωνιολόγος Πολ Λόντεγουικ στον ραδιοφωνικό σταθμό La Première του βελγικού δικτύου RTBF.
«Η πίεση είναι μεγαλύτερη για όσους δεν έχουν άλλη επιλογή», πρόσθεσε.
Η Ορόρ το γνωρίζει πολύ καλά αυτό. Κατά τη διάρκεια του δεύτερου έτους των σπουδών της στο Πανεπιστήμιο της Λιέγης, έπαθε επαγγελματική εξουθένωση (burnout), καθώς παράλληλα με τις σπουδές της εργαζόταν σε δύο δουλειές.
Πλέον, ακόμη και η εύρεση εργασίας έχει γίνει ένας διαρκής αγώνας.
«Είναι πλέον εξαιρετικά δύσκολο να βρω δουλειά ακόμη και σε τομείς όπου διαθέτω εμπειρία», ανέφερε. «Μας λένε “αν θέλεις, μπορείς”, αλλά πίσω από αυτό υπάρχουν συγκεκριμένες πραγματικότητες».
Οι προοπτικές είναι αβέβαιες και για τους νέους στην Αλβανία, όπου σχεδόν το 40% των νέων διατρέχει κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, ενώ περισσότεροι από ένας στους πέντε δεν εργάζονται, ούτε συμμετέχουν σε κάποιο πρόγραμμα εκπαίδευσης ή κατάρτισης, σύμφωνα με τη Eurostat.
«Το ζήτημα αφορά πρωτίστως την οικονομική κατάσταση», δήλωσε στο ελβετικό δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο SRF ο Γιούρι Τάουλαου, ένας 22χρονος φοιτητής ιατρικής στα Τίρανα.
Πολλοί φοιτητές αναγκάζονται να δουλεύουν παράλληλα με τις σπουδές τους, χωρίς ωστόσο να καταφέρνουν πάντα να ανταποκριθούν στο αυξημένο κόστος διαβίωσης, καθώς οι οικογένειές τους συχνά δεν έχουν τη δυνατότητα να τους στηρίξουν οικονομικά. Οι προοπτικές παραμένουν δυσοίωνες και μετά την αποφοίτηση, καθώς πολλές από τις θέσεις εργασίας που δημιουργούνται από τον ακμάζοντα τουριστικό κλάδο της χώρας είναι εποχικές και χαμηλά αμειβόμενες.
«Βλέπουμε πόσες ευκαιρίες θα μπορούσαν να υπάρξουν, καθώς και τι λείπει από την Αλβανία σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη», λέει ο Γιούρι.
Η αβεβαιότητα για το μέλλον εκτείνεται πέρα από τα εισοδήματα και τις προοπτικές απασχόλησης. Σε συνεντεύξεις που διεξήγαγε το «A European Perspective», νέοι από όλη την Ευρώπη εξέφρασαν επίσης τις ανησυχίες για τον πόλεμο και τη γεωπολιτική αστάθεια, την κλιματική αλλαγή, τις πιθανές επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και την καταστολή των διαδηλώσεων από την αστυνομία.
Περισσότερο από μια κρίση του κόστους ζωής
Σε πολλές χώρες, οι φοιτητικές διαμαρτυρίες έχουν καταστεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας για πολιτική αλλαγή. Στην Αλβανία, οι νέοι που διαδήλωναν για το κόστος της εκπαίδευσης και τις συνθήκες στα πανεπιστήμια εντάχθηκαν στο ευρύτερο αντικυβερνητικό κίνημα, γνωστό ως «Επανάσταση των Φλαμίνγκο»– ένα κίνημα που ξεκίνησε με αφορμή περιβαλλοντικά ζητήματα, για να εξελιχθεί στη συνέχεια σε αιτήματα για πολιτική λογοδοσία και δράση κατά της διαφθοράς.
Στη Γερμανία, το κίνημα «Gen Z regelt» διατύπωσε μια σειρά από αιτήματα και διεκδικήσεις- από την ενίσχυση της χρηματοδότησης των σχολείων και την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης έως την αντίθεσή του στη στρατιωτική θητεία.
Στην Ιταλία, τον Οκτώβριο, φοιτητές συμμετείχαν στο κύμα διαμαρτυριών που πυροδότησαν οι κινητοποιήσεις στη Γαλλία, συμμετέχοντας σε πανεθνικές διαδηλώσεις με το σύνθημα «No Meloni Day».
Στη Σερβία, οι φοιτητικές διαδηλώσεις κατά της διαφθοράς- οι οποίες διήρκεσαν σχεδόν δύο χρόνια και πυροδοτήθηκαν από την κατάρρευση του στεγάστρου σε σιδηροδρομικό σταθμό στο Νόβι Σαντ- οδήγησαν τελικά στην εκλογική νίκη ενός κινήματος που υποστηρίζεται από φοιτητές.
«Αντιμέτωποι με τον κίνδυνο η ακροδεξιά να εκμεταλλευτεί αυτή τη δυσαρέσκεια υποδεικνύοντας έναν εχθρό ή έναν υπαίτιο, βλέπουμε νέους ανθρώπους να βγαίνουν στους δρόμους μέσα από κινήματα τα οποία είναι εξαιρετικά ενδιαφέροντα, δημοκρατικά, συμμετοχικά- με έμφαση στον διάλογο και τη δράση- οι οποίοι παράλληλα λένε στους θεσμούς ότι δεν βρίσκουν τη θέση τους σε αυτόν τον κόσμο», δήλωσε στο RTVE η ιστορικός Μαρία Γκονζάλες Ακόστα.
«Υπάρχει μεγάλη δημοκρατική ενέργεια στους νέους και οι θεσμοί οφείλουν να επιδείξουν μεγάλη υπευθυνότητα ακούγοντάς τους, καθώς η αδιαφορία θα αποτελούσε σύμπτωμα παρακμής», κατέληξε.

Το “A European Perspective” είναι μια καινοτόμος πρωτοβουλία ανταλλαγής ειδήσεων από μια συμμαχία ευρωπαϊκών δημόσιων μέσων ενημέρωσης. Διαβάστε περισσότερα εδώ.
Δημοσιογράφοι: Marie Hospital (AFP), Petra Zimmerman and Lena Sauerer (BR), Εύη Τσιριγωτάκη (ERT), Alice Kouri (Franceinfo), Gorka Zubizarreta (RTVE), Julian Horodyski (PR), Julien Lévêque (RTBF). Οπτικοποίηση δεδομένων: Luc Martinon. Βίντεο: Luis Garcia Fuster. Εικονογράφηση: Ann-Sophie De Steur. Κείμενο και συντονισμός: Alexiane Lerouge. Επιμέλεια: Belén López Garrido
Με ρεπορτάζ από: BR (Γερμανία), ΕΡΤ (Ελλάδα), Franceinfo (Γαλλία), RTBF (Βέλγιο), RTVE (Ισπανία), LRT (Λιθουανία) και AFP.
Μετάφραση-επιμέλεια: Εύη Τσιριγωτάκη
Ένα άρθρο του A European Perspective (EBU_AEP), που δημοσιεύθηκε αρχικά στις 17 Νοεμβρίου 2026, 16:49 (ώρα Κεντρικής Ευρώπης)
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ειδησεογραφικό μέσο στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
Πηγή – ΕΡΤ News










