Καθώς αποτιμούμε τη νίκη του Δημοκρατικού Κόμματος στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ, παγιώνεται ένα ευρέως αποδεκτό αφήγημα: ότι επρόκειτο για εκλογές με επίκεντρο το κόστος ζωής. Από τη Νότια Καρολίνα και το Οχάιο έως την Καλιφόρνια, οι ψηφοφόροι συσπειρώθηκαν γύρω από Δημοκρατικούς υποψηφίους που έθεσαν στο επίκεντρο τα καθημερινά οικονομικά προβλήματα των νοικοκυριών.
Θα ήταν όμως λανθασμένο —και εν τέλει επικίνδυνο— να ερμηνεύσουμε την προτίμηση των ψηφοφόρων στους Δημοκρατικούς αποκλειστικά ως αντίδραση στην ακρίβεια.
Οι εκλογές αυτές ήταν ταυτόχρονα και βαθιά αντιφασιστικές.
Οι Αμερικανοί επιθυμούν διακαώς —και έχουν ανάγκη— τη μείωση του κόστους ζωής, και η ανταπόκριση σε αυτό το αίτημα πρέπει να αποτελέσει την πρώτη προτεραιότητα του Δημοκρατικού Κόμματος. Ωστόσο, η σαρωτική νίκη που ανασχεδίασε τους πολιτικούς χάρτες, ιδίως στον Νότο, δεν μπορεί να εξηγηθεί μόνο από την οργή για τις τιμές στα τρόφιμα και τη βενζίνη. Τροφοδοτήθηκε επίσης από ένα βαθύ αίσθημα ηθικής αποστροφής και αγανάκτησης, που εντείνεται διαρκώς από το 2024.
Τον τόνο αυτών των ενδιάμεσων εκλογών τον έδωσαν απλοί πολίτες που διακινδύνευσαν να αντιταχθούν με θάρρος στον Έλον Μασκ, στην κατασταλτική μεταναστευτική πολιτική, στα κέντρα δεδομένων και στο μακελειό στη Γάζα, πολύ πριν οι θέσεις αυτές καταστούν ακίνδυνα αποδεκτές από το κυρίαρχο ρεύμα.
Ας θυμηθούμε πώς, τις πρώτες ημέρες της δεύτερης διακυβέρνησης Τραμπ, μια ατμόσφαιρα φόβου απλώθηκε στη χώρα, καθώς πολλοί θεσμοί της ελίτ —πανεπιστήμια, δικηγορικά γραφεία, μέσα ενημέρωσης και τεχνολογικοί κολοσσοί— έσκυψαν το κεφάλι, πεπεισμένοι ότι είχε επέλθει μια μόνιμη πρωτοφασιστική «αλλαγή κλίματος». Ευτυχώς, δεν ήταν όλοι τόσο πρόθυμοι να συνθηκολογήσουν.
Λίγο μετά την ορκωμοσία, ξέσπασαν οι διαδηλώσεις «Tesla Takedown» έξω από αντιπροσωπείες της Tesla και εξαπλώθηκαν ραγδαία, προκαλώντας έντονο εκνευρισμό στον Έλον Μασκ, ο οποίος εκείνη την περίοδο ξεκινούσε, με εμπάθεια, την αποψίλωση του ομοσπονδιακού εργατικού δυναμικού. Οι πολίτες συνέχισαν να δίνουν το «παρών» ακόμη και αφότου ο πρόεδρος Τραμπ απείλησε να χαρακτηρίσει «εγχώριους τρομοκράτες» όσους βανδάλιζαν αυτοκίνητα της Tesla και να τους στείλει σε φυλακές του Ελ Σαλβαδόρ.
Τον Απρίλιο του 2025, σύμφωνα με τους διοργανωτές, εκατομμύρια άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους σε 1.400 σημεία ανά τη χώρα στο πλαίσιο των διαδηλώσεων «Hands Off» («Κάτω τα χέρια»), αγανακτισμένοι από την αποψίλωση των δημόσιων υπηρεσιών και τις μαζικές απολύσεις ομοσπονδιακών υπαλλήλων από τον Τραμπ και τον Μασκ. Στόχος, σύμφωνα με τα λόγια της Λία Γκρίνμπεργκ, ιδρύτριας της οργάνωσης Indivisible, ήταν «να διαρραγεί αυτή η αίσθηση του αυταρχικού αναπόφευκτου». Προσωπικά, θυμάμαι ότι ένιωσα ανακούφιση, γνωρίζοντας πως τόσοι πολλοί άνθρωποι είχαν αφομοιώσει ένα θεμελιώδες δίδαγμα από την ιστορία του φασισμού: Μην υπακούτε εκ των προτέρων.
Λίγο αργότερα, οι διαδηλώσεις «No Kings» («Όχι βασιλιάδες») έβγαλαν ακόμη μεγαλύτερα πλήθη στους δρόμους και κορυφώθηκαν στις 18 Οκτωβρίου 2025, σε μια ημέρα που ενδέχεται να υπήρξε η μαζικότερη διαμαρτυρία στην αμερικανική ιστορία. Έρευνες δείχνουν ότι οι κινητοποιήσεις έφτασαν βαθιά μέσα στα προπύργια του Τραμπ. Ήταν μια πρώιμη ένδειξη ότι το κίνημα MAGA ήταν ευάλωτο ακόμη και στις «κόκκινες» πολιτείες των Ρεπουμπλικανών.
Όταν ο Στίβεν Μίλερ εξαπέλυσε την Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE) και τη Συνοριοφυλακή, η αντίσταση από τα κάτω προσαρμόστηκε ώστε να αντιμετωπίσει την απειλή. Από το Σικάγο έως τη Σάρλοτ, ανήσυχοι πολίτες —πολλοί από τους οποίους δεν είχαν υπάρξει ποτέ ακτιβιστές— εκπαιδεύτηκαν στην πολιτική ανυπακοή μέσα σε εκκλησίες. Στη Μινεσότα, η βίαιη επιχείρηση της ICE «Operation Metro Surge» αντιμετωπίστηκε με θάρρος και ανυπακοή. Μετά τη δολοφονία της Ρενέ Γκουντ και του Άλεξ Πρέτι από ομοσπονδιακούς πράκτορες μετανάστευσης, η αντιπαράθεση μεταξύ διαδηλωτών και ICE, που διήρκεσε επί πολλές εβδομάδες, μετατράπηκε σε ηθικό δημοψήφισμα για το έθνος, καθώς η κοινή γνώμη είδε με τα μάτια της τι συνεπάγεται στην πράξη η «μαζική απέλαση».
Η κοινή γνώμη απέναντι στην κατασταλτική μεταναστευτική πολιτική στράφηκε ακόμη πιο έντονα εναντίον της κυβέρνησης, με δημοσκόπηση της YouGov να δείχνει ότι οι μισοί ερωτηθέντες τάσσονταν υπέρ της κατάργησης της ICE. Αυτόν τον μήνα, το Μίσιγκαν και το Μέιν εξέλεξαν προοδευτικούς γερουσιαστές με σαφείς δεσμεύσεις προς αυτή ακριβώς την κατεύθυνση. Η ICE είχε μετατραπεί σε σύμβολο του ρεπουμπλικανικού αυταρχισμού, ωθώντας τους ισπανόφωνους ψηφοφόρους προς τους Δημοκρατικούς στις κάλπες.
Είναι αξιοσημείωτο, για παράδειγμα, ότι σε δημοσκόπηση των New York Times και του Ινστιτούτου Siena μεταξύ πιθανών ψηφοφόρων στη Μινεσότα, «η κατάσταση της δημοκρατίας / η διαφθορά» αναδείχθηκε ως το σημαντικότερο ζήτημα μετά την οικονομία για την επιλογή υποψηφίων στο Κογκρέσο — ενδεχομένως λόγω της άμεσης εμπειρίας τους από την κρατική βία. Σε εθνικό επίπεδο, το κόστος ζωής αποτέλεσε το κορυφαίο ζήτημα για το 34% των ψηφοφόρων, όμως η «προστασία της δημοκρατίας» βρέθηκε σε απόσταση αναπνοής στη δεύτερη θέση.
Τι ακριβώς εννοούν οι πολίτες όταν αναφέρουν τη δημοκρατία ως βασική τους ανησυχία; Είναι αδύνατο να το γνωρίζουμε με βεβαιότητα, όμως είναι δύσκολο να μη φανταστεί κανείς ότι ορισμένοι ερωτηθέντες συνδέουν αυτή την επιλογή με πλήθος ζητημάτων: από την αποστροφή τους για την κατάφωρη περιφρόνηση του κράτους δικαίου εκ μέρους της ομοσπονδιακής κυβέρνησης έως την αποδοκιμασία των επιθέσεων με ρατσιστικό πρόσημο κατά των εκλογικών δικαιωμάτων και των προγραμμάτων διαφορετικότητας, ισότητας και συμπερίληψης (DEI). Θα μπορούσε επίσης να πρόκειται για οργή για τον προσωπικό πλουτισμό του προέδρου και τον εναγκαλισμό του με τους ολιγάρχες της τεχνολογίας και το απάνθρωπο όραμά τους για έλεγχο μέσω της τεχνητής νοημοσύνης.
Το 2026, η ανησυχία για τη δημοκρατία σήμαινε κάτι πολύ βαθύτερο απ’ ό,τι δύο χρόνια νωρίτερα, όταν οι Δημοκρατικοί επιχείρησαν —και απέτυχαν— να παρουσιαστούν ως υπερασπιστές ενός κατεστημένου που απειλούνταν αποκλειστικά από την απερισκεψία του Τραμπ. Ορισμένοι από τους νικητές αυτού του μήνα ακολούθησαν εντελώς διαφορετική τακτική, υιοθετώντας αντιολιγαρχικά μηνύματα που προωθούσε εδώ και καιρό η δημοκρατική σοσιαλιστική αριστερά. Το σύνθημα του Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ στο Μίσιγκαν —«Έξω το χρήμα από την πολιτική, χρήματα στην τσέπη σας, δημόσια υγεία για όλους (Medicare for All)»— το διατυπώνει ξεκάθαρα: η δημοκρατία, όπως τη γνωρίζουν οι Αμερικανοί, έχει υπονομευτεί από την υπέρμετρη ισχύ των υπερπλουσίων, και αυτή ακριβώς η δυναμική διαβρώνει διαρκώς το προσιτό κόστος ζωής, εμποδίζοντας παράλληλα λογικές και δημοφιλείς μεταρρυθμίσεις.
Πολλοί σχολιαστές ερμήνευσαν τη στροφή του Δημοκρατικού Κόμματος στα αντιολιγαρχικά μηνύματα ως απομάκρυνση από τους λεγόμενους «πολιτισμικούς πολέμους» και την πολιτική των ταυτοτήτων. Όμως μια τέτοια ανάγνωση είναι υπερβολικά απλουστευτική. Οι Δημοκρατικοί έμαθαν να εντάσσουν την εμπειρία της περιθωριοποίησης —η οποία συχνά ακολουθεί φυλετικές και έμφυλες διαχωριστικές γραμμές— σε ένα πλαίσιο που αναδεικνύει ευρύτερες, κοινές αγωνίες, όπως η επιθυμία για αξιοπρέπεια, ασφάλεια και ένα κράτος που ανταποκρίνεται στις ανάγκες των πολιτών.
Στο Τενεσί, η Βικτόρια Μπρόντερικ, Δημοκρατική υποψήφια στην 4η Εκλογική Περιφέρεια, αποφάσισε αρχικά να θέσει υποψηφιότητα λόγω της οργής της για την κατάργηση του δικαιώματος στην άμβλωση. Έκανε προεκλογική εκστρατεία ως περήφανη μητέρα δύο παιδιών, προερχόμενη από την εργατική τάξη, ανοιχτά queer, υπέρμαχος της Παλαιστίνης, υποστηρίκτρια της καθολικής δημόσιας υγείας και σύμμαχος των τρανς νέων. Καθώς η καταμέτρηση των ψήφων συνεχίζεται, ενδέχεται μάλιστα να κερδίσει μια περιφέρεια με ακραία κακή χάραξη των εκλογικών ορίων της εκλογικής της περιφέρειας (gerrymandering). Το γεγονός ότι η εκστρατεία της κόστισε λιγότερα από 100.000 δολάρια προσδίδει ακόμη μεγαλύτερη αξιοπιστία στο κάλεσμά της να βγει το χρήμα έξω από την πολιτική.
Αυτός ακριβώς είναι ο γνήσιος οικονομικός λαϊκισμός: μια δημοκρατική εξέγερση ενάντια στην άλωση και τη διαφθορά της πολιτικής από τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, που υπερβαίνει κατά πολύ ένα απλό αίτημα για χαμηλότερο κόστος ζωής. Είναι, επίσης, απολύτως συμβατός με μια πολιτική που μιλά χωρίς περιστροφές απέναντι στα αυταρχικά σχέδια της ακροδεξιάς και παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με τα οικουμενικά ανθρώπινα δικαιώματα.
Η μετεκλογική αναβάθμιση του Στίβεν Μίλερ από τον Τραμπ στη θέση του προσωπάρχη δείχνει ότι ο Λευκός Οίκος, όσο αποδυναμωμένος κι αν είναι, παραμένει ανένδοτος — ακόμη κι αν ο πρόεδρος παραδέχτηκε ότι οι επιχειρήσεις καταστολής της ICE ίσως υπήρξαν «υπερβολικά σκληρές» και αποξένωσαν τους ψηφοφόρους. Ο Μίλερ, βεβαίως, είναι διακινητής υλικού λευκών εθνικιστών, αρχιτέκτονας του πολέμου της κυβέρνησης κατά των μεταναστών, δεδηλωμένος εχθρός του διεθνούς δικαίου και ακλόνητος θιασώτης της αρχής ότι το δίκιο ανήκει στον ισχυρό. Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση επιταχύνει τη φασιστική της στροφή.
Δεν είναι η στιγμή για εμάς τους αριστερούς, που αποτελούμε σημαντικό τμήμα των ψηφοφόρων των Δημοκρατικών, να περιορίσουμε τις φιλοδοξίες μας ή να υποβαθμίσουμε το αποκρουστικό πρόσωπο της ρεπουμπλικανικής ατζέντας. Όσοι κατέχουν τον Λευκό Οίκο, μαζί με τους πολιτικούς συμμάχους τους και τους υποστηρικτές τους από τους τεχνολογικούς κολοσσούς (Big Tech), μας έχουν δείξει ότι, αν μπορούσαν, θα εγκαθίσταντο ως μόνιμοι επικυρίαρχοί μας. Μαζί με τη συν-συγγραφέα μου, Ναόμι Κλάιν, αποκαλούμε την πολιτική τους «φασισμό των έσχατων καιρών» (end times fascism) — ένα αποκαλυπτικό και κλεπτοκρατικό κίνημα που ελάχιστα έχει να προσφέρει στην εκλογική του βάση πέρα από μισαλλοδοξία, καταστροφή και κέντρα δεδομένων.
Για να καταφέρουμε αποφασιστικό πλήγμα κατά του Τραμπ και των δισεκατομμυριούχων χρηματοδοτών του, πρέπει να χτίσουμε πάνω στην αντιφασιστική οργάνωση, η οποία μέχρι σήμερα έχει αποδειχθεί τόσο αποτελεσματική στο να τους απωθεί. Ο Τραμπ και το κίνημα MAGA παραπαίουν· αν χαλαρώσουμε τώρα, η επόμενη εκδοχή της ακροδεξιάς ενδέχεται να είναι ακόμη πιο ακραία.
Σε τελική ανάλυση, η αντιμετώπιση του κόστους ζωής και ο αντιφασισμός λειτουργούν συμπληρωματικά: η οικονομική ανασφάλεια καθιστά συχνά τους ανθρώπους πιο ευάλωτους στα ακροδεξιά κελεύσματα, πράγμα που σημαίνει ότι η βελτίωση της οικονομικής προσιτότητας αποτελεί μέρος μιας ευφυούς αντιφασιστικής πολιτικής απάντησης — αν και δεν επαρκεί από μόνη της.
Οι ενδιάμεσες εκλογές έδειξαν ότι ένας αυξανόμενος αριθμός ανθρώπων, από κάθε κοινωνικό στρώμα, θέλει να μπορεί να τα βγάζει πέρα οικονομικά. Έδειξαν όμως και ότι οι απλοί πολίτες αντιλαμβάνονται πως το διακύβευμα είναι πολύ πιο υπαρξιακό: πρόκειται για έναν αγώνα για ένα βιώσιμο δημοκρατικό μέλλον, που δεν έχουμε την πολυτέλεια να χάσουμε.
The New York Times













