Najwa Bin Shatwan: Ευτυχώς, η λογοτεχνία δεν υπόκειται στη λογική των δελτίων ειδήσεων

Συναντἠσεις

Ο Αντώνης Γεωργίου συναντά τη Najwa Bin Shatwan συγγραφέα από το Λίβανο που θα συμμετάσχει στην 5η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Λεμεσού που θα γίνει στις 20, 21 και 22 Νοέμβριου 2026 στους Χαρουπόμυλους Λεμεσού. Η συλλογή διηγημάτων της Εγχειρίδιο Ιδιωτικής ζωής σε μετάφραση Πέρσας Κουμούτση κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Αρμίδα.

Η λιβυκή λογοτεχνία παραμένει για μας σε μεγάλο βαθμό άγνωστη όπως φαντάζομαι η ελληνική και η  κυπριακή λογοτεχνία για σας.

Η αραβική λογοτεχνία γενικά «υποφέρει» από έλλειψη μεταφράσεων σε άλλες γλώσσες, και η λιβυκή λογοτεχνία δεν αποτελεί εξαίρεση. Όσο για την ελληνική λογοτεχνία, δεν έχουμε τόσο επαφή, και ίσως ο πιο σημαντικός  συγγραφέας που γνωρίζουμε είναι ο Νίκος Καζαντζάκης. Πιστεύω ότι η φήμη του στη χώρα μας οφείλεται εν μέρει στην ταινία «Ζορμπάς ο Έλληνας», η οποία σύστησε το μυθιστόρημά του στο κοινό. Ο κινηματογράφος ήταν ένας πιο γρήγορος τρόπος για να φτάσει η λογοτεχνία στο ευρύ κοινό, και αυτό είναι αξιοσημείωτο.

Πότε και πώς ξεκινήσατε να γράφετε; Υπήρξε κάποια προσωπική εμπειρία ή ένα συγκεκριμένο γεγονός που σας έκανε να στραφείτε στη λογοτεχνία;

Όπως έχω αναφέρει ξανά σε συνεντεύξεις ξεκίνησα να γράφω σε νεαρή ηλικία. Μέχρι πρόσφατα, νόμιζα ότι απλώς ακολουθούσα ένα χόμπι που αγαπούσα, το οποίο ονόμαζα «λογοτεχνική γραφή», χωρίς να το εξετάζω από άλλη οπτική γωνία. Η επιθυμία να εκφραστώ ήταν η κύρια κινητήρια δύναμη πίσω από τη γραφή μου κατά την εφηβεία μου. Θυμάμαι ότι κάποτε πήγα σε μια σχολική εκδρομή, και ο πατέρας μου με τιμώρησε αργότερα για κάποια παράλειψη. Ένιωσα την επείγουσα ανάγκη να γράψω για ό,τι συνέβη, και έτσι έκανα.

Πώς μπορούν οι «μικρές», προσωπικές και οικογενειακές ιστορίες να αφηγηθούν την ιστορία μιας ολόκληρης χώρας; Μπορούν να φωτίσουν πλευρές της που μένουν έξω από την επίσημη ιστορική αφήγηση;

Οι προσωπικές ιστορίες μπορούν να διεισδύσουν στην καρδιά της  Ιστορίας μιας ολόκληρης χώρας. Αυτό έκανα και στο μυθιστόρημά μου «Ένα κονσέρτο για τον Εντουάρντο», όταν ασχολήθηκα με την ιστορία μιας λιβυκής οικογένειας ελληνικής καταγωγής, αντανακλώντας τη ζωή των μελών της, του καθενός με τον δικό του τρόπο, και τα γεγονότα και τις μεταμορφώσεις που βίωσε η Λιβύη από την εποχή που ο Συνταγματάρχης Καντάφι κατέλαβε την εξουσία μέχρι την πτώση του. Το μυθιστόρημα μεταφράζεται αυτή τη στιγμή στα αγγλικά και έχει προγραμματιστεί να εκδοθεί τον επόμενο χρόνο.

Η πολιτική αφηγείται την ιστορία από την οπτική γωνία της εξουσίας και των συμφερόντων, ενώ η λογοτεχνία την αφηγείται από τα βάθη της ανθρώπινης εμπειρίας

Η λογοτεχνία ρίχνει φως στις σκοτεινές και άγνωστες πτυχές της ζωής κάθε κοινωνίας,

Ποιοι συγγραφείς ή ποιες λογοτεχνικές παραδόσεις έχουν επηρεάσει τη γραφή σας; Υπάρχουν βιβλία που θεωρείτε ότι άλλαξαν τον τρόπο με τον οποίο βλέπετε τη λογοτεχνία και τον κόσμο;

Δεν μπορώ να αναφέρω συγκεκριμένα κάποιο συγγραφέα ή βιβλίο που καθόρισε  τη γραφή μου. Περισσότερο θεωρώ πως βρήκα σε διαφορετικές ιδέες και οπτικές γωνίες αυτό που με ώθησε να σκεφτώ και να προσεγγίσω τα πράγματα με το δικό μου στυλ. Γενικά έχω μια σαφή κλίση προς τη μεταφρασμένη παγκόσμια λογοτεχνία.

Τι μπορεί να προσφέρει η λογοτεχνία στην κατανόηση μιας χώρας που συχνά γνωρίζουμε κυρίως μέσα από τις ειδήσεις, τις συγκρούσεις και την πολιτική;

Η λογοτεχνία ρίχνει φως στις σκοτεινές και άγνωστες πτυχές της ζωής κάθε κοινωνίας, εκείνες που δεν εμφανίζονται στα δελτία ειδήσεων ή στα επίσημα ρεπορτάζ. Είναι σαν μεγεθυντικός φακός που εξετάζει τι βρίσκεται πέρα από τα μέρη όπου πατάει το πόδι της η πολιτική,  ενώ ταυτόχρονα ακολουθεί τα βήματά της.

Ευτυχώς, η λογοτεχνία δεν υπόκειται στη λογική των δελτίων ειδήσεων, από τα οποία οι περισσότεροι άνθρωποι αντλούν τις πληροφορίες και την πολιτική τους κουλτούρα για μια χώρα. Είναι απαλλαγμένη από τους περιορισμούς και τις προκαταλήψεις της συστημικής δημοσιογραφίας και από πολιτικά υποκινούμενες αφηγήσεις που εξυπηρετούν συμφέροντα. Σε αντάλλαγμα, μας δίνει έναν ευρύτερο χώρο για να κατανοήσουμε την πραγματικότητα και να αποκαλύψουμε τις κρυφές πτυχές της.

Η λογοτεχνία δεν έχει άλλο σκοπό από την ίδια τη λογοτεχνία. Ως εκ τούτου, η αφήγησή της διαφέρει από την αφήγηση της πολιτικής και ο αντίκτυπός της είναι βαθύτερος και πιο διαρκής. Ίσως η ρωσική εμπειρία ενσαρκώνει αυτή την ιδέα με τον πιο σαφή τρόπο.
Η Ρωσία έχει γίνει μάρτυρας μιας διαδοχής διαφορετικών πολιτικών συστημάτων, από την τσαρική έως τη σταλινική και στη συνέχεια την κομμουνιστική ή σοβιετική εποχή. Η εξουσάι τους, οι αφηγήσεις τους και οι ιδεολογίες τους έχουν όλα φτάσει στο τέλος τους, ενώ η ρωσική λογοτεχνία έχει παραμείνει ζωντανή, διατηρώντας την ικανότητά της να μιλάει για τα  ανθρώπινα, πέρα  από τα όρια του χρόνου και της πολιτικής. Τα έργα του Ντοστογιέφσκι, του Τολστόι και του Τσέχοφ δεν άντεξαν επειδή εξέφραζαν την εξουσία ή προωθούσαν κάποια ιδεολογία, αλλά επειδή διείσδυσαν στα βάθη της ανθρώπινης ψυχής, αποκαλύπτοντας τα ερωτήματα, τους φόβους και τις αντιφάσεις της.

Εδώ έγκειται η δύναμη της λογοτεχνίας: η πολιτική αφηγείται την ιστορία από την οπτική γωνία της εξουσίας και των συμφερόντων της, ενώ η λογοτεχνία την αφηγείται από τα βάθη της ανθρώπινης εμπειρίας. Επομένως, τα καθεστώτα μπορεί να πέσουν και τα συνθήματά τους μπορεί να ξεθωριάσουν, όμως τα αυθεντικά λογοτεχνικά έργα παραμένουν για τον άνθρωπο, και μάλιστα είναι ικανά να ανανεώνουν το νόημά τους με κάθε γενιά.

Η Najwa Bin Shatwan, θα συμμετάσχει  με τον συγγραφέα Παύλο Παμπορίδη στη συζήτηση Πώς χωρά μια χώρα σε μια ιστορία. Συντονισμός και διερμηνεία: Πέρσα Κουμούτση, συγγραφέας και μεταφράστρια
Στη Σκηνή 3 της Έκθεσης στις 21 Νοεμβρίου 2026, 17:00 - 18:00

Πηγή – Διάλογος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy

ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΕ ΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Ή
ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΣΑΣ ΚΟΝΤΑ ΜΑΣΕΛΚΥΣΤΙΚΑ ΠΑΚΕΤΑ ΓΙΑ 3 - 6 - 12 ΜΗΝΕΣinfo@aftoforo.com | www.aftoforo.com