Πολιτισμός

Ρένος Χριστοφόρου: Ήθελα ο αναγνώστης να «δει με τα μάτια του» τα δρώμενα εκείνης της εποχής

Χάρτης νέων ταξιδιών Πώς θα περιγράφατε το βιβλίο σας «Οι πρόσφυγες του Τολστόι», σε κάποιον που το ακούει για πρώτη φορά; Πρόκειται για την άγνωστη ιστορία της θρησκευτικής ομάδας των Ντουχομπόρι από τη Ρωσία…

15 Νοεμβρίου 2026 · 11:41

Χάρτης νέων ταξιδιών

Πώς θα περιγράφατε το βιβλίο σας «Οι πρόσφυγες του Τολστόι», σε κάποιον που το ακούει για πρώτη φορά;

Πρόκειται για την άγνωστη ιστορία της θρησκευτικής ομάδας των Ντουχομπόρι από τη Ρωσία η οποία στην προσπάθειά της να ξεφύγει από τις διώξεις της τσαρικής κυβέρνησης τον Αύγουστο του 1898 έφθασε στην Κύπρο όπου και παρέμεινε για εφτά μήνες. Τα μέλη της κοινότητας εγκαταστάθηκαν στο τσιφλίκι της Αθαλάσσας, το Πέργαμος και τα Κούκλια της Αμμοχώστου, αλλά τους αποδεκάτισαν οι πυρετοί (μαλάρια, δυσεντερία και χολέρα). Στην περιοχή της Αθαλάσσας υπάρχει ένας χώρος ταφής των νεκρών Ντουχομπόρι ο οποίος είναι σημειωμένος σε χάρτη της βρετανικής διοίκησης με την ένδειξη «Ρωσικό κοιμητήριο».

Παρακολουθώντας τη ζωή αυτών των ανθρώπων στην Κύπρο εκπλήσσει η κατάσταση που επικρατούσε στο νησί ιδιαίτερα στον ανθρωπιστικό τομέα με την πλήρη αδυναμία στην παροχή ιατρικής βοήθειας για τους ασθενείς. Για τον πυρετό, τον βήχα και τους πόνους οι γιατροί συνταγογραφούσαν κόκκους οπίου και ουσιαστικά οι άρρωστοι αφήνονταν στην τύχη τους.

Ποια ήταν η αφορμή που σας οδήγησε στη συγγραφή του συγκεκριμένου βιβλίου;

Πριν από μερικά χρόνια άρχισα να συγκεντρώνω υλικό για ανθρώπους που άφησαν το αποτύπωμα τους στην κυπριακή ιστορία χωρίς όμως να είναι γνωστοί σήμερα. Στόχος μου ήταν να γράψω μερικά διηγήματα για τη ζωή αυτών των ανθρώπων όπως είναι ο Ιούστος Σιγισμούνδος ο οποίος ήλθε από την Λειψία για να αποκρυπτογραφήσει την κυπριακή γραφή και σκοτώθηκε σε νεαρή ηλικία στην Αμαθούντα. Επίσης γράφω για τον ιερομόναχο Μητροφάνη ο οποίος συνέταξε το Ιατροσοφικόν, τον υπολοχαγό Κίτσενερ εναντίον του οποίου έγινε μια απόπειρα δολοφονίας στο Πισσούρι καθώς και για έναν από τους δολοφόνους που έδρασαν στο δάσος της Πάφου στη διάρκεια του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου. Σκοπός μου είναι να φωτίσω μερικές άγνωστες σελίδες της κυπριακής ιστορίας αφού η ακαδημαϊκή μας κοινότητα επιμένει να τις αγνοεί. Βεβαίως δεν γράφω μελέτες αλλά διηγήματα που στηρίζονται σε πραγματικά γεγονότα.

Όταν άρχισα να ξετυλίγω το κουβάρι με την ιστορία των Ντουχομπόρι προκύπτανε διαρκώς καινούργια στοιχεία με προσωπικότητες όπως ο Λέων Τολστόι και οι φίλοι του από τη Ρωσία και τη Μεγάλη Βρετανία που ήλθαν στην Κύπρο για να βοηθήσουν εκείνους τους πρόσφυγες να επιβιώσουν στο δύσκολο περιβάλλον που βρέθηκαν ξαφνικά. Το υλικό δεν χωρούσε πια σε ένα διήγημα και έτσι προέκυψε αυτό το ιστορικό μυθιστόρημα.

Τι σημαίνει για εσάς ο τίτλος και πώς συνομιλεί με το περιεχόμενο του βιβλίου;

Ο Λέων Τολστόι αφιέρωσε τον χρόνο του και πολλές δυνάμεις για να στηρίξει τους Ντουχομπόρι που θεωρούσε αδελφούς και ομοϊδεάτες. Όταν τον πρότειναν για το βραβείο Νόμπελ, αυτός δήλωσε ότι το Νόμπελ αξίζει να δοθεί στους Ντουχομπόρι. Συγκέντρωσε χρήματα από δωρεές καθώς και τα δικαιώματα από την έκδοση του μυθιστορήματος του «Η Ανάσταση» που έδωσε για να πληρωθούν τα ναύλα για το ταξίδι στην Κύπρο και τον Καναδά.

Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση κατά τη συγγραφή αυτού του βιβλίου;
Όσο και αν ακούγεται υπερβολικό, ήθελα να δώσω πνοή στα άτομα που πήραν μέρος σ’ αυτό το ταξίδι, να ζωντανέψω τους χαρακτήρες τους και ο αναγνώστης να «δει με τα μάτια του» τα δρώμενα εκείνης της μακρινής εποχής.

Σκοπός μου είναι να φωτίσω άγνωστες σελίδες της κυπριακής ιστορίας αφού η ακαδημαϊκή μας κοινότητα επιμένει να τις αγνοεί

Αυτό λοιπόν που μένει είναι το παράδειγμα αυτών των αγωνιστών της ζωής που αποτελεί σημείο αναφοράς για όσους θέτουν κάποιο στόχο στη ζωή τους

Τι σας εξέπληξε ή τι μάθατε/αναθεωρήσατε στην πορεία από την αρχική ιδέα ως το τελικό κείμενο;

Ξεκίνησα να γράφω χωρίς να ξέρω καν το όνομα Ντουχομπόρι. Όσο προχωρούσε το γράψιμο τόσο πιο πολλά στοιχεία έρχονταν στο φως και αυτό κρατούσε ζωντανό το ενδιαφέρον μου να συνεχίσω. Θυμάμαι όταν για πρώτη φορά είδα τη φωτογραφία του απόστρατου λοχαγού Άρθουρ Σέιντ Τζον μαζί με την οικογένεια του Λέοντος Τολστόι στη Γιάσναγια Πολιάνα ένιωσα ότι δεν γράφω για φανταστικά πρόσωπα όσο και αν αυτή η ιστορία μοιάζει απίστευτη. Σ’ αυτή την περιπέτεια πήραν μέρος τόσο διαφορετικές προσωπικότητες και όμως στο τέλος όλα έδεσαν μαζί με ένα μαγικό τρόπο.

Τι θα θέλατε να κρατήσει ο αναγνώστης από το βιβλίο σας και τι κρατάτε εσείς από αυτό;

Οι Ντουχομπόρι χαρακτηρίζονται από την πίστη, την εργατικότητα και τη θέληση τους να διατηρήσουν με κάθε θυσία την αξιοπρέπεια και τις αρχές τους. Η Κύπρος ήταν γι’ αυτούς μια μεγάλη δοκιμασία αφού εδώ έθαψαν δεκάδες μικρά παιδιά που ήταν ευάλωτα στις θανατηφόρες ασθένειες της εποχής. Δεν λιποψύχησαν και συνέχισαν να αγωνίζονται μέχρι που τον Απρίλη του 1899 το φορτηγό Λέικ Σουπίριορ μετέφερε όσους επέζησαν στον Καναδά, όπου διαμένουν σήμερα οι απόγονοί τους.

Αυτό λοιπόν που μένει από το βιβλίο είναι το παράδειγμα αυτών των αγωνιστών της ζωής που αποτελεί σημείο αναφοράς για όσους θέτουν κάποιο στόχο στη ζωή τους και είναι έτοιμοι να καταβάλουν το ανάλογο αντίτιμο για να επιτύχουν.

Πηγή – Διάλογος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ