ΕλλάδαΤο μυστικό της μακροζωίας του φιλοσόφου που έζησε 104 χρόνια – «Δεν είναι η διατροφή, αλλά τρία πράγματα»
Ο σπουδαίος Γάλλος φιλόσοφος και κοινωνιολόγος, που πέθανε τον Μάιο του 2026 σε ηλικία 104 ετών, πίστευε ότι η μακροζωία δεν εξαρτάται μόνο από τη σωστή διατροφή. Ο Εντγκάρ Μορέν έζησε περισσότερο από έναν…
15 Νοεμβρίου 2026 · 09:33
Ο σπουδαίος Γάλλος φιλόσοφος και κοινωνιολόγος, που πέθανε τον Μάιο του 2026 σε ηλικία 104 ετών, πίστευε ότι η μακροζωία δεν εξαρτάται μόνο από τη σωστή διατροφή.
Ο Εντγκάρ Μορέν έζησε περισσότερο από έναν αιώνα, βιώνοντας δύο παγκόσμιους πολέμους, μεγάλες πολιτικές ανατροπές, το ξεκίνημα της τεχνολογικής επανάστασης και την εμφάνιση της τεχνητής νοημοσύνης. Μέχρι τα τελευταία χρόνια της ζωής του παρέμεινε πνευματικά διαυγής, συνεχίζοντας να γράφει, να δίνει συνεντεύξεις και να παρεμβαίνει με τον δικό του καθοριστικό τρόπο στον δημόσιο διάλογο.
Η μακροζωία του είχε απασχολήσει επανειλημμένα τους δημοσιογράφους που τον συναντούσαν. Για τον ίδιο, το μυστικό για να φτάσει κάποιος σε αυτήν την ηλικία είναι να διατηρεί ζωντανή την περιέργεια, τις φιλίες και την ικανότητά του να αγαπά.
Όταν τον ρωτούσαν ποιο ήταν το μυστικό του, ο Μορέν δεν περιοριζόταν σε συμβουλές για τη σωματική υγεία. Αναγνώριζε ότι η μεσογειακή διατροφή, την οποία ακολουθούσε από τα παιδικά του χρόνια, ενδεχομένως είχε συμβάλει στη μακροζωία του. Θεωρούσε όμως ότι η πραγματική απάντηση βρισκόταν σε κάτι βαθύτερο.
«Πιστεύω ότι είναι περισσότερο η περιέργεια, η φιλία, η αγάπη και η ζωντάνια των συναισθημάτων αυτά που με κράτησαν στη ζωή», είχε εξηγήσει ο φιλόσοφος, περιγράφοντας τη δική του εμπειρία και όχι κάποια επιστημονικά αποδεδειγμένη συνταγή.
Η περιέργεια που δεν εξαφανίστηκε ποτέ
Ο Μορέν χρησιμοποιούσε τον όρο «πολύμορφη περιέργεια» για να περιγράψει την ικανότητά του να ενδιαφέρεται για εντελώς διαφορετικά ζητήματα. Από την πολιτική και την κοινωνιολογία μέχρι τη φυσική, τη βιολογία και τις τεχνολογικές εξελίξεις, η ανάγκη του να κατανοήσει τον κόσμο δεν περιοριζόταν από την ηλικία του.
Σε συνέντευξή του, έχοντας ήδη συμπληρώσει τα 100 χρόνια, είχε εξηγήσει ότι ο άνθρωπος πρέπει να διατηρεί την περιέργεια της παιδικής ηλικίας, τις φιλοδοξίες της εφηβείας και την υπευθυνότητα της ενήλικης ζωής, αξιοποιώντας παράλληλα τα μαθήματα που έχει αποκτήσει από τις εμπειρίες του.
Για τον ίδιο, τα γηρατειά δεν σήμαιναν αναγκαστικά απομάκρυνση από τη ζωή. Αντιθέτως, θεωρούσε ότι ακόμη και σε πολύ προχωρημένη ηλικία μπορούσε κανείς να ανακαλύπτει καινούργια ενδιαφέροντα, να μαθαίνει και να δημιουργεί.
Η φιλία και η αγάπη ως κινητήριες δυνάμεις
Εξίσου σημαντική θέση στη ζωή του είχαν οι ανθρώπινες σχέσεις. Ο Μορέν παντρεύτηκε για τέταρτη φορά σε ηλικία 89 ετών, με τη Γαλλομαροκινή κοινωνιολόγο Σαμπά Αμπουεσαλάμ (Sabah Abouessalam), με την οποία μοιράστηκε τα τελευταία χρόνια της ζωής του.
Ο ίδιος αναφερόταν συχνά στη σημασία αυτής της σχέσης, υποστηρίζοντας ότι η αγάπη αποτελούσε πηγή ενέργειας και δημιουργικότητας. Παράλληλα, μιλούσε με συγκίνηση για τους φίλους που είχε χάσει με το πέρασμα των δεκαετιών, αλλά και για εκείνους που εξακολουθούσαν να βρίσκονται κοντά του.
Σε παλαιότερη συνέντευξή του στη γαλλική εφημερίδα Le Monde, είχε εξηγήσει ότι όσο εξακολουθούσε να νιώθει περιέργεια, ενδιαφέρον, φιλία και αγάπη, δεν σκεφτόταν τον θάνατο.
Η στάση αυτή αποτυπώνει μια διαφορετική αντίληψη για τη μακροζωία: δεν έχει σημασία μόνο πόσα χρόνια ζει ένας άνθρωπος, αλλά και αν εξακολουθεί να έχει λόγους να ενδιαφέρεται για τη ζωή.

Ποιος ήταν ο Εντγκάρ Μορέν
Ο Εντγκάρ Μορέν γεννήθηκε στο Παρίσι στις 8 Ιουλίου 1921, με το όνομα Εντγκάρ Ναούμ. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου συμμετείχε στη γαλλική Αντίσταση και στη συνέχεια ανέπτυξε μια πολυδιάστατη πνευματική δραστηριότητα.
Το έργο του συνδύαζε τη φιλοσοφία, την κοινωνιολογία, την ιστορία και την ανθρωπολογία, με κεντρικό άξονα την προσπάθεια κατανόησης της πολυπλοκότητας του κόσμου.
Υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της λεγόμενης «σύνθετης σκέψης», μιας προσέγγισης που απορρίπτει τις απλουστευτικές ερμηνείες και επιδιώκει να συνδέσει διαφορετικά επιστημονικά πεδία.
Ακόμη και στα 104 χρόνια του, συνέχιζε να ασχολείται με τις γεωπολιτικές κρίσεις, τις πολεμικές συγκρούσεις, την κλιματική αλλαγή και την τεχνητή νοημοσύνη.
Τι λέει η επιστήμη για τη μακροζωία
Οι απόψεις του Μορέν δεν αποτελούν ιατρική συνταγή. Ωστόσο, η σημασία των κοινωνικών σχέσεων, της ψυχικής δραστηριότητας και της διατήρησης ενός σκοπού στη ζωή αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής έρευνας για την υγιή γήρανση.
Η μακροζωία επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων η γενετική προδιάθεση, η διατροφή, η σωματική δραστηριότητα, το περιβάλλον και η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη.
Οι κοινωνικοί δεσμοί και η ψυχική ευεξία αποτελούν επίσης σημαντικές παραμέτρους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μπορούν από μόνοι τους να εξασφαλίσουν περισσότερα χρόνια ζωής.
Στην περίπτωση του Μορέν, η μακροζωία συνδέθηκε με έναν τρόπο ζωής που διατηρούσε ενεργή τη σχέση του με τους ανθρώπους και τον κόσμο.
Πηγή – Cyprus Times (iefimerida.gr)









