Στεγαστική κρίση χωρίς άμεση διέξοδο: Τα σχέδια, οι καθυστερήσεις και οι εκκρεμότητες της κυβέρνησης – Όσα είπε ο Κ. Ιωάννου

Σημάδια σταθεροποίησης στην αγορά ενοικίων, αύξηση κατά 25% στις άδειες οικοδομής το πρώτο επτάμηνο του 2026 και ενίσχυση της προσφοράς κατοικιών μέσω πολεοδομικών κινήτρων, κρατικών αναπτύξεων και σχεδίων προσιτής στέγασης, καταγράφονται ως τα θετικά αποτελέσματα της στεγαστικής πολιτικής της Κυβέρνησης, δηλώνει στο ΚΥΠΕ ο Υπουργός Εσωτερικών Κωνσταντίνος Ιωάννου, σημειώνοντας παράλληλα πως στόχος είναι η αύξηση της προσφοράς προσιτών κατοικιών.

Σε συνέντευξη του στο Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο Υπουργός Εσωτερικών εκτιμά ότι η σταθεροποίηση των ενοικίων κατά τους τελευταίους 12 μήνες αποτελεί το πρώτο βήμα πριν από ενδεχόμενη μείωσή τους, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η αύξηση της οικοδομικής δραστηριότητας θα αρχίσει να αποτυπώνεται στην πραγματική προσφορά κατοικιών σε ένα με δύο χρόνια, όταν ολοκληρωθούν οι αναπτύξεις για τις οποίες έχουν ήδη εκδοθεί άδειες.

Ο κ. Ιωάννου αποτιμά ως θετική την αξιολόγηση της μέχρι σήμερα πορείας της στεγαστικής πολιτικής, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι το πρόβλημα παραμένει έντονο, καθώς η ζήτηση εξακολουθεί να υπερβαίνει την προσφορά.

Ανάμεσα στις βασικές παρεμβάσεις που προωθούνται περιλαμβάνονται το σχέδιο “Built to Rent”, με πολεοδομικά κίνητρα που μπορούν να αυξήσουν έως και κατά 45% τον συντελεστή δόμησης και με υποχρέωση διάθεσης μέρους των πρόσθετων κατοικιών σε προσιτές τιμές, η ανέγερση 460 κατοικιών σε κρατική γη με επένδυση €70 εκατ., καθώς και η παραχώρηση περίπου 570 οικοπέδων σε 20 κοινότητες στο 25% της αξίας τους. Παράλληλα, η Κυβέρνηση προτίθεται να επαναπροκηρύξει το 2027 το σχέδιο οικονομικής ενίσχυσης νέων και νεαρών ζευγαριών κάτω των 41 ετών, ενώ συζητά με το Υπουργείο Οικονομικών τρόπους διευκόλυνσης της πρόσβασης στη στεγαστική πίστη, μεταξύ των οποίων και η πιθανότητα επιδότησης επιτοκίου.

Κληθείς αρχικά να αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα της στεγαστικής πολιτικής της Κυβέρνησης, ο Υπουργός σημείωσε ότι η στεγαστική πολιτική δεν μπορεί να αποδώσει άμεσα, καθώς τα μέτρα που λαμβάνονται σήμερα χρειάζονται χρόνο μέχρι να μετατραπούν σε ολοκληρωμένες κατοικίες και να διατεθούν στην αγορά. «Ένα πρόβλημα με στεγαστική πολιτική είναι ότι παίρνεις μέτρα σήμερα και τα αποτελέσματα των μέτρων, λόγω της ιδιαιτερότητας της στέγασης, θα τα δούμε σε 2-3 χρόνια, διότι πρέπει να χτιστούν αυτά τα σπίτια», ανέφερε.

Εξηγώντας τις αιτίες του στεγαστικού προβλήματος, ο κ. Ιωάννου είπε ότι στην Κύπρο δεν υπάρχει ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, με τη ζήτηση να είναι σημαντικά μεγαλύτερη από τη διαθέσιμη προσφορά. Η κατάσταση αυτή, όπως ανέφερε, άρχισε να διαμορφώνεται το 2022, ενώ επιδεινώθηκε από τις πληθωριστικές πιέσεις που ακολούθησαν τον πόλεμο στην Ουκρανία και την αύξηση του κατασκευαστικού κόστους, η οποία μετακυλίστηκε στους αγοραστές.

Πρόσθεσε ότι στην ήδη αυξημένη ζήτηση προστέθηκε και εξωγενής ζήτηση, η οποία δεν ήταν δυνατό να προβλεφθεί και εξακολουθεί να υφίσταται, συμβάλλοντας στην ανισορροπία της αγοράς.

Ως ένδειξη της ενίσχυσης της οικοδομικής δραστηριότητας, ο Υπουργός επικαλέστηκε τα στοιχεία για τις άδειες οικοδομής, σύμφωνα με τα οποία το πρώτο επτάμηνο του 2026 καταγράφηκε αύξηση 25%. Εκτίμησε ότι η αύξηση αυτή συνδέεται και με τα κυβερνητικά μέτρα, τόσο την ταχεία αδειοδότηση όσο και τα πολεοδομικά κίνητρα που αξιοποιεί ο ιδιωτικός τομέας για την κατασκευή πρόσθετων οικιστικών μονάδων. Οι νέες μονάδες, είπε, θα αρχίσουν να εισέρχονται στην αγορά σε ένα με δύο χρόνια.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην πορεία των ενοικίων, σημειώνοντας ότι, παρά τις αυξήσεις που καταγράφηκαν τα προηγούμενα χρόνια, κατά τους τελευταίους 12 μήνες παρατηρείται σταθεροποίηση, ιδίως μέσα στο 2026. Όπως είπε, μετά τις διαδοχικές αυξήσεις του 2022, του 2023 και του 2024, η ανοδική πορεία φαίνεται να έχει φτάσει στο ανώτατο σημείο της. «Η καμπύλη της αύξησης έχει πλέον φτάσει στο ανώτατο όριο και έχει σταθεροποιηθεί, που είναι το πρώτο βήμα πριν τη μείωση», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η αύξηση του κατασκευαστικού κόστους τα τελευταία δύο χρόνια δεν μετακυλίστηκε περαιτέρω στα ενοίκια.

“Built to Rent” και προσιτές κατοικίες

Ερωτηθείς για το σχέδιο “Built to Rent”, μέσω του οποίου αναμένεται να δημιουργηθούν πέραν των 4.000 κατοικιών την επόμενη διετία, με περισσότερες από 1.100 να διατίθενται ως προσιτές, ο κ. Ιωάννου το χαρακτήρισε εμβληματική παρέμβαση για την αύξηση της προσφοράς.

Εξήγησε ότι έχουν παραχωρηθεί πολεοδομικά κίνητρα με πρόσθετο συντελεστή δόμησης από 25% μέχρι 45%, δίνοντας ως παράδειγμα ότι ένας ιδιοκτήτης γης που είχε τη δυνατότητα να ανεγείρει 100 διαμερίσματα μπορεί πλέον, υπό τις προϋποθέσεις του σχεδίου, να κατασκευάσει μέχρι και 145. Από τις πρόσθετες μονάδες, μέρος τους πρέπει να διατεθεί σε προσιτές τιμές, με την υποχρέωση να αφορά 20 από τις 45 επιπλέον κατοικίες στο παράδειγμα που παρέθεσε.

Με τον τρόπο αυτό, σημείωσε, επιτυγχάνεται ταυτόχρονα η συνολική αύξηση της προσφοράς και η διάθεση σημαντικού μέρους των πρόσθετων μονάδων σε τιμές χαμηλότερες από εκείνες της αγοράς. «Πρώτα επιτυγχάνουμε την αύξηση της προσφοράς στην ολότητα. 45 επιπλέον διαμερίσματα και από αυτά τα 20, δηλαδή σχεδόν τα μισά, θα είναι προσιτά», ανέφερε.

Κληθείς να απαντήσει πώς διασφαλίζεται ο καθορισμός της προσιτής τιμής, ο Υπουργός είπε ότι για τις κατοικίες προς πώληση χρησιμοποιούνται ως βάση οι τιμές του Κυπριακού Οργανισμού Ανάπτυξης Γης (ΚΟΑΓ), ο οποίος λειτουργεί με βάση το κόστος. Για τα ενοίκια, έχει καθοριστεί ότι θα πρέπει να είναι τουλάχιστον 30% χαμηλότερα από το ενοίκιο που ισχύει στη συγκεκριμένη περιοχή, σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύει ανά τακτά χρονικά διαστήματα το Κτηματολόγιο.

Έφερε ως παράδειγμα περιοχή όπου το μέσο ενοίκιο ανέρχεται στα €1.000, διευκρινίζοντας ότι για να θεωρείται προσιτό το ενοίκιο μιας κατοικίας στο πλαίσιο του σχεδίου δεν μπορεί να υπερβαίνει τα €700. Για τη διασφάλιση της τήρησης των όρων, είπε ότι θα υπάρχει έλεγχος από την αρμόδια υπηρεσία και θα υποβάλλονται τα σχετικά συμβόλαια. «Θα δώσουν τα συμβόλαια. Υπάρχει έλεγχος και από την υπηρεσία και από την υποβολή του συμβολαίου», ανέφερε.

Οι 460 κατοικίες σε κρατική γη και το κόστος των €70 εκατ.

Σε ερώτηση σε σχέση με το έργο ανέγερσης 460 κατοικιών προσιτού ενοικίου σε κρατική γη, συνολικής επένδυσης €70 εκατ., για το οποίο προβλέπεται έναρξη εργασιών τον Δεκέμβριο του 2027 και ολοκλήρωση το 2031, ο Υπουργός αναγνώρισε ότι πρόκειται για μια παρέμβαση με σημαντικό κόστος, η οποία εντάσσεται στην προσπάθεια να αναλάβει και το κράτος ενεργό ρόλο στην κατασκευή προσιτών κατοικιών.

Όπως είπε, η Κυβέρνηση δεν περιορίζεται στην παροχή κινήτρων στον ιδιωτικό τομέα, αλλά προχωρεί παράλληλα στην αξιοποίηση κρατικής γης, ενώ σημαντικό έργο αναλαμβάνει και ο ΚΟΑΓ. Η συγκεκριμένη ανάπτυξη, με κόστος €70 εκατ., θα χρηματοδοτηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο κ. Ιωάννου εξήγησε ότι για να καταστεί δυνατή η υλοποίηση του έργου έπρεπε προηγουμένως να εντοπιστούν κατάλληλα κρατικά τεμάχια, να γίνει ο διαχωρισμός των οικοπέδων, να δημιουργηθούν δρόμοι και να εξασφαλιστούν οι απαραίτητες υποδομές από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Σε συνεργασία με το ΕΤΕΚ προκηρύχθηκε αρχιτεκτονικός διαγωνισμός, ο οποίος κατακυρώθηκε πριν από περίπου δύο μήνες, ενώ η κατασκευή θα γίνει με τη μέθοδο design and build, με ανάθεση στον ιδιωτικό τομέα.

Η επιλογή αυτή, ανέφερε, αποσκοπεί στην επίσπευση των διαδικασιών, καθώς οι εργασίες δεν θα εκτελεστούν απευθείας από το κράτος. Ωστόσο, μετά την ολοκλήρωση του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού πρέπει να ετοιμαστούν τα έγγραφα και να προκηρυχθούν οι προσφορές, ακολουθώντας τις προβλεπόμενες από τη νομοθεσία διαδικασίες.

«Το πιο σύντομο χρονοδιάγραμμα που μπορούμε να τις ανεγείρουμε αυτές τις κατοικίες είναι αυτό που υλοποιούμε τώρα», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι τα χρονοδιαγράμματα που έχουν τεθεί είναι τα συντομότερα δυνατά με βάση τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθηθούν.

Πρόσθεσε ότι αν η Κυβέρνηση στηριζόταν αποκλειστικά στην απευθείας ανέγερση κατοικιών από το κράτος, η διάθεσή τους στην αγορά θα απαιτούσε ακόμη μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Γι’ αυτό, όπως εξήγησε, η στεγαστική πολιτική βασίζεται σε περισσότερα από ένα εργαλεία, με ιδιαίτερη έμφαση στην κινητοποίηση του ιδιωτικού τομέα.

Σε ερώτηση κατά πόσο μπορεί να αξιοποιηθεί πρόσθετη κρατική γη για ανάλογες αναπτύξεις, ο Υπουργός απάντησε ότι αυτό είναι δυνατό, αλλά προειδοποίησε ότι υπάρχει λανθασμένη αντίληψη ως προς την έκταση και την καταλληλότητα της κρατικής γης. Η πλειονότητα των διαθέσιμων τεμαχίων βρίσκεται σε γεωργικές ζώνες ή σε περιοχές όπου δεν επιτρέπεται η οικιστική ανάπτυξη. Για τις 460 κατοικίες, όπως είπε, καταβλήθηκε μεγάλη προσπάθεια ώστε να εντοπιστούν τεμάχια εντός οικιστικών περιοχών και κοντά σε αστικά κέντρα, όπου υπάρχει πραγματική ζήτηση.

Παράλληλα, σημείωσε ότι πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και το οικονομικό κόστος, αφού η συγκεκριμένη ανάπτυξη απαιτεί δαπάνη €70 εκατ., ποσό που δεν είναι αμελητέο.

Παραχώρηση περίπου 570 οικοπέδων σε 20 κοινότητες

Απαντώντας σε άλλη ερώτηση, ο κ. Ιωάννου αναφέρθηκε στο σχέδιο αξιοποίησης κρατικής γης στην ύπαιθρο, μέσω του οποίου παραχωρούνται οικόπεδα σε δικαιούχους στο 25% της αξίας τους, με στόχο την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος και εκτός των αστικών κέντρων.

Όπως ανέφερε, έχουν εντοπιστεί κρατικά τεμάχια σε κοινότητες και έχουν προχωρήσει διαδικασίες διαχωρισμού οικοπέδων, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν εντοπιστεί επιπρόσθετα τεμάχια. Συνολικά, το σχέδιο αφορά περίπου 570 οικόπεδα σε 20 κοινότητες, με τις σχετικές ανακοινώσεις να έχουν ήδη δημοσιευθεί και την Υπηρεσία να δέχεται αιτήσεις από ενδιαφερόμενους.

Διευκρίνισε ότι βασική προϋπόθεση είναι οι δικαιούχοι να είναι κάτοικοι της συγκεκριμένης κοινότητας ή να διαμένουν σε ακτίνα 15 χιλιομέτρων από αυτήν, καθώς επιδίωξη είναι να καλυφθούν οι στεγαστικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών. Παράλληλα, εφαρμόζονται εισοδηματικά κριτήρια, τα οποία είναι κοινά με εκείνα των υπόλοιπων στεγαστικών σχεδίων. Ως παράδειγμα ανέφερε ότι για ζευγάρι με ένα παιδί το εισοδηματικό όριο ανέρχεται στις €50.000.

Η παραχώρηση στο 25% της αξίας του οικοπέδου, είπε, μειώνει σημαντικά το κόστος απόκτησης, ενώ το ποσό αυτό δεν περιλαμβάνει τα έξοδα διαχωρισμού, τα οποία επίσης δεν θα επιβαρύνουν τους δικαιούχους στο πλαίσιο της συγκεκριμένης τιμολόγησης.

Ο κ. Ιωάννου σημείωσε ότι το σχέδιο δεν θα περιοριστεί στα περίπου 570 οικόπεδα που έχουν ήδη εντοπιστεί. Οι κοινότητες στις οποίες υπάρχει κρατική γη έχουν ενημερωθεί ότι, εφόσον υπάρχουν τουλάχιστον δέκα ενδιαφερόμενοι για απόκτηση οικοπέδου, μπορούν να υποβάλουν αίτηση στους οικείους Επάρχους, ώστε να εξεταστεί η δυνατότητα νέων διαχωρισμών.

«Δεν θα μείνουμε σε αυτά τα 570 οικόπεδα», ανέφερε, προσθέτοντας ότι έχουν ήδη υποβληθεί αρκετές αιτήσεις και ότι το σχέδιο θα παραμείνει ανοικτό για αρκετό χρονικό διάστημα, προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα και σε άλλες κοινότητες, στις οποίες δεν υπήρχαν ήδη διαχωρισμένα οικόπεδα, να ενταχθούν.

Επαναπροκήρυξη του σχεδίου για νέους και νεαρά ζευγάρια το 2027

Ερωτηθείς σχετικά με την οικονομική ενίσχυση νέων και νεαρών ζευγαριών κάτω των 41 ετών και την πρόθεση της Κυβέρνησης να το επαναπροκηρύξει, ο Υπουργός ανέφερε ότι από το 2025 εφαρμόζονται δύο μέτρα στήριξης οικονομικά ευάλωτων νέων, επισημαίνοντας ότι η Κυβέρνηση επιλέγει να εφαρμόζει τέτοιου είδους σχέδια με φειδώ, ώστε να μην ενισχύεται περαιτέρω η ζήτηση χωρίς να αυξάνεται αντίστοιχα η προσφορά κατοικιών.

Στο πλαίσιο αυτό, υπενθύμισε ότι εξακολουθεί να εφαρμόζεται το σχέδιο για τις ορεινές, ακριτικές περιοχές και την ύπαιθρο, το οποίο παρέχει οικονομική ενίσχυση μέχρι €130.000. Παράλληλα, το προηγούμενο έτος εφαρμόστηκε σχέδιο εφάπαξ οικονομικής βοήθειας €50.000 προς νέους και νεαρά ζευγάρια κάτω των 41 ετών που πληρούσαν συγκεκριμένα εισοδηματικά και άλλα κριτήρια.

Σύμφωνα με τον κ. Ιωάννου, υποβλήθηκαν σχεδόν 1.050 αιτήσεις, από τις οποίες περίπου 700 κρίθηκαν έγκυρες και εγκρίθηκαν στο σύνολό τους, με τη συνολική δαπάνη να ανέρχεται στα €26 εκατ. Στόχος της Κυβέρνησης, είπε, είναι η επαναπροκήρυξη του σχεδίου και το 2027, πιθανότατα για μικρότερο αριθμό δικαιούχων, καθώς έχουν ήδη ικανοποιηθεί οι περισσότερες αιτήσεις που πληρούσαν τις προϋποθέσεις.

Ερωτηθείς κατά πόσο θα μπορούσαν να αναθεωρηθούν προς τα πάνω τα εισοδηματικά κριτήρια, ώστε να καλυφθούν και ζευγάρια που μένουν εκτός για μικρή διαφορά εισοδήματος, ο Υπουργός ανέφερε ότι κάθε σχέδιο έχει συγκεκριμένα όρια και είναι αναπόφευκτο κάποιοι ενδιαφερόμενοι να μην πληρούν τις προϋποθέσεις, ακόμη και για μικρή διαφορά.

Υπενθύμισε, πάντως, ότι πέρσι τα εισοδηματικά κριτήρια για τα στεγαστικά σχέδια αυξήθηκαν από τις €45.000 στις €50.000, προκειμένου να διευρυνθεί ο αριθμός των δυνητικών δικαιούχων. «Με τα υφιστάμενα που έχουμε δεχόμαστε πάρα πολλές αιτήσεις», σημείωσε, εξηγώντας ότι η αναπροσαρμογή των ορίων πρέπει να λαμβάνει υπόψη τόσο τις πραγματικές ανάγκες όσο και τις διαθέσιμες οικονομικές δυνατότητες.

Ειδική αναφορά έκανε στη στεγαστική βοήθεια που παρέχεται μέσω της Υπηρεσίας Μέριμνας για τους πρόσφυγες, η οποία ανέρχεται συνολικά σε περίπου €45 εκατ., με την οικονομική ενίσχυση να φτάνει μέχρι τις €30.000. Όπως είπε, και σε αυτό το σχέδιο εφαρμόζονται εισοδηματικά κριτήρια, ωστόσο εισήχθη μια διαφοροποίηση για να αντιμετωπιστούν περιπτώσεις δικαιούχων που υπερέβαιναν το προβλεπόμενο όριο κατά €100, €200 ή €300.

Με τη νέα ρύθμιση, όταν το εισόδημα υπερβαίνει το καθορισμένο όριο μέχρι και κατά 10%, η υπέρβαση αφαιρείται από το ποσό της οικονομικής βοήθειας που δικαιούται να λάβει ο αιτητής. Με αυτόν τον τρόπο, σύμφωνα με τον Υπουργό, αποφεύγεται ο πλήρης αποκλεισμός ανθρώπων που βρίσκονται οριακά πάνω από τα εισοδηματικά κριτήρια.

Συζητήσεις για διευκόλυνση της στεγαστικής δανειοδότησης

Σε ερώτηση για τις προθέσεις της Κυβέρνησης να δημιουργήσει ειδικό φορέα για διευκόλυνση της πρόσβασης των νέων και νεαρών ζευγαριών σε δανεισμό, ο Υπουργός αποκάλυψε ότι το θέμα συζητείται με το Υπουργείο Οικονομικών και ότι έχει προγραμματιστεί συνάντηση στις 20 Νοεμβρίου, κατά την οποία θα τεθούν προς αξιολόγηση διάφορες εισηγήσεις.

Εξέφρασε, ωστόσο, επιφυλάξεις ως προς τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει ένας τέτοιος μηχανισμός, υπογραμμίζοντας ότι πρέπει να αποφευχθεί η επανάληψη πρακτικών που οδήγησαν στο παρελθόν στη δημιουργία μη εξυπηρετούμενων δανείων. Παράλληλα, αναγνώρισε ότι υπάρχει πραγματική ανάγκη στήριξης των πολιτών που, παρά το σταθερό εισόδημά τους, δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση για απόκτηση κατοικίας.

Ανέφερε ακόμη ότι οι τράπεζες έχουν καταγράψει αριθμό-ρεκόρ αιτήσεων και εγκρίσεων για στεγαστικά δάνεια, κάτι που χαρακτήρισε θετικό, σημειώνοντας ωστόσο ότι ενδεχομένως να υπάρχει περιθώριο για πρόσθετες διευκολύνσεις από πλευράς τους.

Ο Υπουργός απέφυγε να αναφερθεί αναλυτικά στις προτάσεις που έχουν κατατεθεί στο Υπουργείο Οικονομικών, καθώς δεν έχει ακόμη διαπιστωθεί ποιες μπορούν να υλοποιηθούν. Μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται, όπως ανέφερε, είναι η επιδότηση του επιτοκίου, με βάση πρακτικές που εφαρμόζονται σε άλλες χώρες. «Έχουμε βάλει κάποιες ιδέες που γίνονται σε άλλες χώρες. Θα έχουμε τη συζήτηση στις 20 Νοεμβρίου όταν θα έχουμε τη συνάντηση με το Υπουργείο Οικονομικών», είπε, εκφράζοντας την ελπίδα ότι ορισμένες από αυτές θα αξιολογηθούν θετικά και θα προχωρήσουν.

Σε ερώτηση κατά πόσο υπάρχει χρονοδιάγραμμα για τη λήψη αποφάσεων, ο κ. Ιωάννου ανέφερε ότι θα επιθυμούσε να έχουν ήδη ληφθεί, υπογραμμίζοντας ότι η προσωπική του φιλοσοφία είναι η ταχεία προώθηση των αποφάσεων και η άσκηση πίεσης στις υπηρεσίες για την υλοποίησή τους. «Η δική μου προσωπική φιλοσοφία είναι πως θέλω να κινούμαι με πολύ γρήγορους ρυθμούς σε οτιδήποτε αποφασίζω», σημείωσε, προσθέτοντας ότι το Υπουργείο Εσωτερικών, λόγω της άμεσης επαφής του με τους πολίτες, έχει ιδιαίτερη ευθύνη για τη βελτίωση της καθημερινότητάς τους.

Ερωτηθείς για το ρόλο του ΚΟΑΓ, ο κ. Ιωάννου ανέφερε ότι ο Οργανισμός έχει ήδη αναλάβει ενισχυμένο ρόλο στην υλοποίηση της στεγαστικής πολιτικής. Όπως είπε, ο Οργανισμός προχωρεί στην κατασκευή περίπου 760 οικιστικών μονάδων, οι οποίες θα ολοκληρωθούν φέτος και το 2027, με ορισμένες να προορίζονται για πώληση και άλλες για προσιτό ενοίκιο. Αντιπαρέβαλε την παραγωγή αυτή με την προηγούμενη περίοδο, σημειώνοντας ότι από το 2022 μέχρι το 2024 ο ΚΟΑΓ είχε παραδώσει περίπου 30 μονάδες.

Η Κυβέρνηση, πρόσθεσε, αποφάσισε συνειδητά να αναβαθμίσει τον ρόλο του Οργανισμού, παρέχοντάς του οικονομική ενίσχυση μέσω των στεγαστικών σχεδίων και του προϋπολογισμού του Υπουργείου Εσωτερικών.

Σχέδιο «κτίΖΩ»: Οι καθυστερήσεις και η ευθύνη των ιδιοκτητών

Κληθείς να σχολιάσει τις επικρίσεις για καθυστερήσεις στην υλοποίηση του σχεδίου «κτίΖΩ», ιδιαίτερα μετά τις επισημάνσεις ότι από τις 19 πολυκατοικίες που προγραμματίζεται να παραδοθούν έχει ολοκληρωθεί μέχρι στιγμής μόνο μία, ο Υπουργός Εσωτερικών υπεραμύνθηκε της φιλοσοφίας του σχεδίου, υποστηρίζοντας ότι η ευθύνη για την ταχύτητα προώθησης των εργασιών έχει πλέον μεταφερθεί στους ίδιους τους ιδιοκτήτες.

Όπως ανέφερε, το «κτίΖΩ» αποτελεί εμβληματική παρέμβαση, με πρωταρχικό στόχο την ασφάλεια των προσφύγων που διαμένουν στους προσφυγικούς συνοικισμούς, όπου είχαν εντοπιστεί εδώ και χρόνια προβλήματα στις πολυκατοικίες χωρίς να έχουν ληφθεί ουσιαστικά μέτρα αντιμετώπισης.

Ο κ. Ιωάννου υπενθύμισε ότι 20 πολυκατοικίες είχαν κριθεί άμεσα κατεδαφιστέες και ότι το πρώτο βήμα ήταν η εκκένωσή τους, με το κράτος να αναλαμβάνει την καταβολή ενοικίων για τη στέγαση των δικαιούχων σε άλλες κατοικίες. Το επόμενο στάδιο αφορούσε την κατεδάφιση και την ανέγερση νέων πολυκατοικιών.

Εξήγησε ότι η Κυβέρνηση επέλεξε να διαφοροποιήσει τον τρόπο υλοποίησης, καθώς στο παρελθόν η απευθείας ανάληψη τέτοιων έργων από το κράτος, μέσω του Τμήματος Πολεοδομίας, συνοδευόταν από μεγάλες καθυστερήσεις λόγω των περιορισμών και των διαδικασιών που διέπουν τις δημόσιες προσφορές.

Στο πλαίσιο του «κτίΖΩ», περίπου το 90% των διαμερισμάτων είναι πλέον ιδιόκτητα και, ως εκ τούτου, «αποφασίστηκε να παραχωρούνται τα χρήματα στους δικαιούχους, με μια μικρή δική τους συνεισφορά για λόγους ισονομίας και συμμόρφωσης με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων. Το κράτος καλύπτει επίσης το κόστος του πολιτικού μηχανικού και παρέχει καθοδήγηση στους ιδιοκτήτες, αρκετοί από τους οποίους είναι ηλικιωμένοι», είπε.

Η διαδικασία, όπως περιέγραψε, προβλέπει ότι οι ιδιοκτήτες μιας πολυκατοικίας επιλέγουν πολιτικό μηχανικό από τους διαθέσιμους επαγγελματίες, ζητούν προσφορές και αποφασίζουν με ποια εταιρεία θα προχωρήσουν στην κατασκευή. «Δίνουμε τα λεφτά στους δικαιούχους, πληρώνουμε τον πολιτικό μηχανικό, υπάρχει και καθοδήγηση από εμάς και πλέον επαφίεται στους ίδιους για το πώς θα προχωρήσουν», ανέφερε.

Ο κ. Ιωάννου υποστήριξε ότι οι διαφορετικοί ρυθμοί προόδου μεταξύ των πολυκατοικιών αποδεικνύουν ότι οι καθυστερήσεις δεν οφείλονται πλέον αποκλειστικά στο κράτος, αφού όλοι οι δικαιούχοι ξεκίνησαν από την ίδια αφετηρία και έλαβαν τα ίδια εργαλεία. Σύμφωνα με τον προγραμματισμό που παρέθεσε, μία πολυκατοικία έχει ολοκληρωθεί, δεύτερη αναμένεται να παραδοθεί εντός των ημερών, τρίτη στις αρχές του 2027 και τέταρτη μέσα στην περίοδο του Πάσχα. Οι τέσσερις αυτές νέες πολυκατοικίες θα αντικαταστήσουν οκτώ υφιστάμενες, καθώς κάθε νέα ανάπτυξη αντιστοιχεί σε δύο από τις παλαιές.

Σημείωσε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι διαδικασίες καθυστέρησαν ακόμη και λόγω πρακτικών ζητημάτων, όπως ο θάνατος δικαιούχου, ο οποίος καθιστούσε αναγκαίο τον ορισμό κληρονόμου για να συνεχιστούν οι διαδικασίες και να υπογραφούν τα σχετικά έγγραφα. Για τέτοιες περιπτώσεις, είπε, το κράτος διόρισε δικολάβο για να βοηθήσει στην επίλυση των ζητημάτων.

Παράλληλα, αναφέρθηκε και στις πολυκατοικίες που δεν χρειάζονται κατεδάφιση αλλά επιδιόρθωση. Πρόκειται για περισσότερες από 300 πολυκατοικίες, για τις οποίες η δεύτερη και τρίτη φάση του σχεδίου επισπεύστηκε, ώστε οι εργασίες να αρχίσουν νωρίτερα από τον αρχικό προγραμματισμό.

Όπως είπε, εδώ και ενάμιση χρόνο οι ιδιοκτήτες έχουν ενημερωθεί ότι δικαιούνται κρατική ενίσχυση €300.000 για τις επιδιορθώσεις, επιπλέον €90.000 για την εγκατάσταση ή αναβάθμιση ανελκυστήρα και €10.000 για τον πολιτικό μηχανικό, ώστε να προχωρήσουν στην εξασφάλιση προσφορών και στην υλοποίηση των εργασιών.

Παρά την ενημέρωση, μέχρι στιγμής ενδιαφέρον έχουν επιδείξει περίπου 60 με 70 πολυκατοικίες από τις περίπου 300, με τις πρώτες ανακαινίσεις να ξεκινούν τώρα. Ο Υπουργός διερωτήθηκε γιατί ιδιοκτήτες δεν αξιοποιούν την κρατική βοήθεια, η οποία τους επιτρέπει να επιδιορθώσουν άμεσα τις πολυκατοικίες τους αντί να αναμένουν για δέκα ή δεκαπέντε χρόνια μέχρι να έρθει η σειρά τους για κρατική παρέμβαση.

Ως ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια ανέφερε την ανάγκη συναίνεσης όλων των ιδιοκτητών μιας πολυκατοικίας. Όπως είπε, σε αρκετές περιπτώσεις ένας ή δύο ιδιοκτήτες αρνούνται να συναινέσουν, είτε επειδή απουσιάζουν είτε επειδή εκμισθώνουν τα διαμερίσματά τους και δεν επιθυμούν να συμμετάσχουν στη διαδικασία, με αποτέλεσμα να εμποδίζεται η πρόοδος των υπόλοιπων.

Ερωτηθείς κατά πόσο μπορεί να τροποποιηθεί η νομοθεσία ώστε να αρκεί η συγκατάθεση της πλειοψηφίας, όπως το 70% ή το 75% των ιδιοκτητών, ο κ. Ιωάννου ανέφερε ότι το ζήτημα προσκρούει σε συνταγματικά ζητήματα, καθώς αφορά το ιδιοκτησιακό δικαίωμα. «Είναι θέμα συνταγματικότητας, διότι αφορά το ιδιοκτησιακό καθεστώς του οποιουδήποτε πάνω στο οποίο δεν μπορούμε να επέμβουμε», είπε.

Αύξηση της προσφυγικής στεγαστικής βοήθειας το 2027

Σε σχέση με την επιδότηση ενοικίου προς πρόσφυγες, ο Υπουργός Εσωτερικών απαντώντας σε ερώτηση του ΚΥΠΕ ανακοίνωσε ότι από τις αρχές του 2027 θα υπάρξει αύξηση τόσο των ποσών που καταβάλλονται όσο και των εισοδηματικών κριτηρίων, ώστε το σχέδιο να ανταποκρίνεται καλύτερα στις σημερινές συνθήκες.

Δεν θέλησε να αποκαλύψει το ύψος της αύξησης, εξηγώντας ότι, παρότι το ποσό έχει ήδη καθοριστεί, θα πρέπει πρώτα να εγκριθεί ο προϋπολογισμός και στη συνέχεια να γίνουν οι σχετικές ανακοινώσεις. «Αρχές του 2027 θα αυξήσουμε το ποσό και τα κριτήρια», ανέφερε, διευκρινίζοντας ότι δεν μπορεί ακόμη να δημοσιοποιήσει συγκεκριμένα ποσά πριν από την έγκριση του προϋπολογισμού.

Η μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης χρειάζεται βελτιώσεις

Ερωτηθείς σχετικά με τη μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο κ. Ιωάννου ανέφερε ότι η νέα δομή, η οποία περιλαμβάνει τις Κοινότητες, τους Δήμους και τους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ), αποτελεί βελτιωμένη έκδοση του προηγούμενου συστήματος, χωρίς ωστόσο να έχει επιτύχει ακόμη το επιθυμητό επίπεδο λειτουργίας.

Όπως είπε, από την αρχή είχε επισημανθεί ότι η μεταρρύθμιση θα χρειαζόταν βελτιώσεις, καθώς το μοντέλο που τελικά υιοθετήθηκε το 2022 ήταν αποτέλεσμα συμβιβασμών, προκειμένου να εξασφαλιστεί η απαιτούμενη συναίνεση στη Βουλή.

Ειδικότερα, αναφέρθηκε στις συνενώσεις των Δήμων, οι οποίοι μειώθηκαν από 30 σε 20, με βασικό στόχο τη δημιουργία οικονομιών κλίμακας. Ωστόσο, σημείωσε ότι το όφελος δεν είναι το ίδιο σε όλες τις περιπτώσεις, καθώς ορισμένοι Δήμοι, όπως ο Στρόβολος και η Πάφος, δεν συνενώθηκαν με άλλους Δήμους, ενώ σε άλλες περιπτώσεις οι συνενώσεις περιορίστηκαν σε έναν Δήμο και δύο κοινότητες.

Αντίθετα, στην περίπτωση της Λευκωσίας, όπου συνενώθηκαν τέσσερις Δήμοι, εκτιμά ότι υπάρχουν πραγματικές δυνατότητες επίτευξης οικονομιών κλίμακας, αν και τα αποτελέσματα δεν μπορούν να φανούν αμέσως. Όπως εξήγησε, η συνένωση οργανισμών, όπως συμβαίνει και στις επιχειρήσεις, απαιτεί χρόνο μέχρι να αποδώσει τα αναμενόμενα οφέλη.

«Σίγουρα θα μπορούσαν να γίνουν περισσότερα στις συνενώσεις, αλλά έγιναν αυτές που έγιναν και υπάρχει βελτίωση. Θα μπορούσε να είναι πολύ καλύτερη η κατάσταση», ανέφερε.

Οφέλη από τη συμπλεγματοποίηση των κοινοτήτων

Ιδιαίτερα θετική χαρακτήρισε την επίδραση της μεταρρύθμισης στις Κοινότητες, σημειώνοντας ότι η συμπλεγματοποίηση προσφέρει σημαντικά διοικητικά και οικονομικά οφέλη, κυρίως στις μικρότερες κοινότητες που αντιμετώπιζαν σοβαρές δυσκολίες στη λειτουργία τους.

Όπως εξήγησε, κοινότητες με πληθυσμό 100, 250 ή 300 κατοίκων δεν είχαν τη δυνατότητα να εργοδοτήσουν επαρκές προσωπικό, να αξιοποιήσουν ευρωπαϊκά κονδύλια ή να διαθέτουν εξειδικευμένο λογιστή για την παρακολούθηση των οικονομικών τους. Η έλλειψη αυτή, σύμφωνα με τον Υπουργό, είχε δημιουργήσει προβλήματα στη διοικητική λειτουργία και είχε οδηγήσει σε περιπτώσεις ατασθαλιών.

Με τη συμπλεγματοποίηση, επτά, οκτώ, δέκα ή και δώδεκα κοινότητες μπορούν πλέον να λειτουργούν μέσα από ένα κοινό διοικητικό σχήμα, αποκτώντας τη δυνατότητα στελέχωσης με εξειδικευμένο προσωπικό. Προβλέπονται από πέντε μέχρι εννέα θέσεις, μεταξύ άλλων για διοικητικούς λειτουργούς και προσωπικό λογιστηρίου, ώστε οι κοινότητες να μπορούν να αντλούν υπηρεσίες από ένα κεντρικό σύστημα.

Ο κ. Ιωάννου αναγνώρισε ότι υπήρξε καθυστέρηση στη στελέχωση των συμπλεγμάτων, η οποία, όπως είπε, αρχίζει πλέον να αντιμετωπίζεται. Πρόσθεσε ότι το κράτος διέθεσε €3,5 εκατ. για να καλύψει το μισθολογικό κόστος, ανταποκρινόμενο σε σχετικό αίτημα των κοινοτήτων, ώστε να μην επιβαρυνθούν οι ίδιες με τις νέες προσλήψεις.

«Τώρα προσλαμβάνονται, μετά από δυόμιση χρόνια», ανέφερε, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι η λειτουργία των συμπλεγμάτων θα ενισχύσει σημαντικά τις δυνατότητες των κοινοτήτων να παρέχουν υπηρεσίες και να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των κατοίκων τους.

ΕΟΑ δύο ταχυτήτων

Σε ό,τι αφορά τους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης, ο Υπουργός διαπίστωσε βελτίωση κυρίως στους τομείς της υδροδότησης και της αποχέτευσης, ενώ για την αδειοδότηση αναγνώρισε ότι, παρά τα βήματα προόδου, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές αδυναμίες.

Επισήμανε ότι παρατηρείται μια εικόνα ΕΟΑ δύο ταχυτήτων, καθώς ορισμένοι οργανισμοί έχουν προχωρήσει πολύ περισσότερο από άλλους στην εξέταση και έκδοση αδειών.

Παράλληλα, θέλησε να ξεκαθαρίσει ότι το κράτος δεν έχει τη δυνατότητα να παρεμβαίνει στον τρόπο λειτουργίας των ΕΟΑ, καθώς πρόκειται για ανεξάρτητους οργανισμούς, τόσο διοικητικά όσο και οικονομικά. Οι οργανισμοί είναι αυτοχρηματοδοτούμενοι και διοικούνται από εκλεγμένο Πρόεδρο και διοικητικό συμβούλιο, στο οποίο συμμετέχουν δέκα Δήμαρχοι και έξι Αντιδήμαρχοι της αντίστοιχης επαρχίας.

Ως εκ τούτου, όπως ανέφερε, οι πολίτες που αντιμετωπίζουν προβλήματα ή έχουν παράπονα θα πρέπει να απευθύνονται απευθείας στον οικείο ΕΟΑ, καθώς ο ίδιος ως Υπουργός Εσωτερικών δεν διαθέτει εξουσία να δώσει οδηγίες για αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας τους.

«Δυστυχώς βάσει νομοθεσίας το κράτος δεν μπορεί να επεμβαίνει», ανέφερε, προσθέτοντας ότι ο ρόλος του Υπουργείου είναι να παρέχει τα απαραίτητα εργαλεία, ώστε οι οργανισμοί να μπορούν να λειτουργούν αποτελεσματικότερα.

Ερωτηθείς κατά πόσο το κράτος θα μπορούσε να συμβάλει περισσότερο μέσω συμβουλών ή άλλων παρεμβάσεων, ο κ. Ιωάννου απάντησε ότι συμβουλές παρέχονται, χωρίς να είναι πάντοτε βέβαιο ότι υιοθετούνται. Η βασική αρμοδιότητα του Υπουργείου, όπως είπε, είναι η έγκριση των προϋπολογισμών των ΕΟΑ, ενώ παρεμβάσεις μπορούν να γίνουν όταν προκύπτουν ζητήματα που απαιτούν νομοθετικές αλλαγές.

Υπενθύμισε ότι πριν από την εφαρμογή της μεταρρύθμισης προωθήθηκε δέσμη 22 μέτρων για την καλύτερη λειτουργία των οργανισμών. Μεταξύ αυτών ήταν η δημιουργία ενιαίου εγχειριδίου για τις διαδικασίες αδειοδότησης, καθώς προηγουμένως λειτουργούσαν 46 διαφορετικές οικοδομικές αρχές, καθεμία με τις δικές της πρακτικές και απαιτήσεις.

Με την ενοποίηση των διαδικασιών, είπε, οι επαγγελματίες δεν χρειάζεται πλέον να γνωρίζουν διαφορετικούς κανόνες ανάλογα με την αρχή στην οποία υποβάλλουν αίτηση, ενώ οι υπηρεσίες λειτουργούν πλέον με κοινό πλαίσιο.

Επιτάχυνση Πολεοδομικών Αδειών

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη μεταρρύθμιση των διαδικασιών αδειοδότησης, την οποία χαρακτήρισε μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις που έχουν γίνει στον τομέα της Πολεοδομίας.

Όπως εξήγησε, για κατοικίες που δεν απαιτούν παρέκκλιση, η πολεοδομική άδεια εκδίδεται πλέον εντός 40 ημερών, ενώ για πολυκατοικίες μέχρι 20 διαμερίσματα προβλέπεται ολοκλήρωση της διαδικασίας αδειοδότησης εντός 80 ημερών, με 40 ημέρες για την πολεοδομική άδεια και άλλες 40 για την οικοδομική.

Σύμφωνα με τον Υπουργό, πρόκειται για σημαντική αλλαγή σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς, κατά το οποίο η έκδοση αδειών μπορούσε να απαιτήσει έναν, ενάμιση ή ακόμη και δύο χρόνια.

Παρέθεσε, μάλιστα, στοιχεία για την εφαρμογή του νέου συστήματος, σημειώνοντας ότι από την έναρξη της εφαρμογής του μέχρι τις 7 Σεπτεμβρίου του 2026 είχαν εκδοθεί περίπου 3.000 άδειες για κατοικίες και 1.400 άδειες για πολυκατοικίες μέχρι 20 διαμερίσματα.

«1.400 άδειες για πολυκατοικίες μέχρι 20 διαμερίσματα σε 80 μέρες. Αυτό βοηθάει και τη στεγαστική πολιτική διότι παλαιότερα αυτό θα έπαιρνε 2 και 3 χρόνια», ανέφερε.

Πρόσθεσε ότι η απλοποίηση των διαδικασιών και η μείωση της γραφειοκρατίας επιτρέπουν επίσης στο προσωπικό των ΕΟΑ να διαθέτει περισσότερο χρόνο για την εξέταση άλλων αιτήσεων, συμβάλλοντας στη συνολική επιτάχυνση της αδειοδότησης.

Αναγνώρισε ότι όλοι οι ΕΟΑ έχουν αυξήσει τους ρυθμούς τους, ωστόσο ο βαθμός βελτίωσης διαφέρει από οργανισμό σε οργανισμό. Υπενθύμισε ότι η δημιουργία των ΕΟΑ προέκυψε από την παραδοχή ότι το προηγούμενο σύστημα των 46 διαφορετικών αρχών δεν λειτουργούσε αποτελεσματικά και ότι η ενοποίηση σε πέντε οργανισμούς θα μπορούσε να αντιμετωπίσει τις αδυναμίες του.

Σε ερώτηση για το πότε θα μπορεί να θεωρηθεί ολοκληρωμένη η μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και να αξιολογηθεί πλήρως η αποτελεσματικότητά της, ο κ. Ιωάννου ανέφερε ότι δεν υπάρχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, εκτιμώντας ωστόσο ότι τα δυόμιση χρόνια εφαρμογής αποτελούν επαρκή περίοδο για μια πρώτη ουσιαστική αξιολόγηση.

Καταλήγοντας, σημείωσε ότι η τελική αξιολόγηση της λειτουργίας των Δήμων ανήκει πρωτίστως στους ίδιους τους δημότες, οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα να κρίνουν τις επιδόσεις των τοπικών αρχών μέσα από την καθημερινή εξυπηρέτηση και τις υπηρεσίες που λαμβάνουν.

Πηγή – Διάλογος

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy

ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΕ ΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Ή
ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΣΑΣ ΚΟΝΤΑ ΜΑΣΕΛΚΥΣΤΙΚΑ ΠΑΚΕΤΑ ΓΙΑ 3 - 6 - 12 ΜΗΝΕΣinfo@aftoforo.com | www.aftoforo.com