Η ΕΕ κυνηγάει τις ψηφιακές παγίδες

Για να αποκτήσεις μια διαδικτυακή συνδρομή, συνήθως αρκούν μερικά δευτερόλεπτα. Για να την ακυρώσεις, ενδέχεται να χρειαστεί να αναζητήσεις κρυμμένες επιλογές, να απαντήσεις σε ερωτήσεις, να απορρίψεις προσφορές και, τελικά, να επικοινωνήσεις με κάποιον που δεν απαντάει. Στο μεταξύ, η κάρτα σου συνεχίζει να χρεώνεται.

Αυτές οι πρακτικές, που έχουν μετατρέψει το διαδίκτυο σε μια αγορά γεμάτη μικρές και μεγάλες παγίδες, βρίσκονται στο στόχαστρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την πρόταση Digital Fairness Act, δηλαδή τον Κανονισμό για την Ψηφιακή Δικαιοσύνη, με στόχο να αντιμετωπίσει τις μεθόδους που χρησιμοποιούν ορισμένες επιχειρήσεις για να επηρεάζουν τις αποφάσεις των καταναλωτών.
Πρόκειται για νομοθετική πρόταση και όχι για νόμο που έχει ήδη τεθεί σε ισχύ. Το κείμενο πρέπει να εξεταστεί και να συμφωνηθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ.

Οι ψηφιακές παγίδες κοστίζουν δισεκατομμύρια

Η ανάγκη παρέμβασης προκύπτει από τα ίδια τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό πίνακα αποτελεσμάτων για τις καταναλωτικές συνθήκες του 2025, όσοι πραγματοποιούν αγορές μέσω διαδικτύου έχουν πάνω από 60% μεγαλύτερη πιθανότητα να αντιμετωπίσουν προβλήματα σε σύγκριση με όσους αγοράζουν από φυσικά καταστήματα.

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι το 93% των διαδικτυακών αγοραστών εκφράζει ανησυχίες για τη στοχευμένη διαφήμιση.

Η εκτίμηση επιπτώσεων που συνοδεύει τη νέα πρόταση υπολογίζει ότι οι προβληματικές ψηφιακές εμπορικές πρακτικές προκάλεσαν στους Ευρωπαίους καταναλωτές οικονομική ζημιά τουλάχιστον €10,3 δισ. το 2026. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι η ευρύτερη μεταρρύθμιση θα μπορούσε να εξοικονομήσει στους καταναλωτές έως €13,7 δισ. ετησίως.

Δωρεάν για μια εβδομάδα, χρέωση για μήνες

Μία από τις συνηθέστερες παγίδες αφορά τις δωρεάν δοκιμές.
Ένας καταναλωτής εγγράφεται σε εφαρμογή γυμναστικής, υπηρεσία ψυχαγωγίας ή πρόγραμμα επεξεργασίας φωτογραφιών. Η διαφήμιση υπόσχεται επτά ημέρες χωρίς χρέωση.
Για την εγγραφή, όμως, ζητούνται στοιχεία πιστωτικής κάρτας.
Όταν λήξει η δοκιμαστική περίοδος, η υπηρεσία μετατρέπεται αυτομάτως σε πληρωμένη συνδρομή. Ο καταναλωτής μπορεί να διαπιστώσει αρκετές εβδομάδες αργότερα ότι πληρώνει €9,99 ή €14,99 κάθε μήνα. Τα ποσά είναι ενδεικτικά, αλλά περιγράφουν τον μηχανισμό που επιχειρεί να αντιμετωπίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η νέα πρόταση προβλέπει υπενθύμιση πριν από τη μετατροπή μιας δωρεάν δοκιμής σε πληρωμένη συνδρομή και ενεργή αποδοχή της νέας χρέωσης από τον καταναλωτή. Παράλληλα, προβλέπει ενημέρωση πριν από την αυτόματη ανανέωση πληρωμένης συνδρομής και δυνατότητα ακύρωσης της ανανεωμένης σύμβασης οποτεδήποτε, με σύντομη προειδοποίηση.
Η επιχείρηση θα πρέπει επίσης να διαθέτει εύκολη διαδικασία διακοπής της συνδρομής.
Στόχος είναι να σταματήσει η πρακτική κατά την οποία η εγγραφή είναι πανεύκολη, αλλά η αποχώρηση μετατρέπεται σε δοκιμασία για γερά νεύρα.

Η τιμή αλλάζει προς τα πάνω πριν πληρώσεις

Μια άλλη προβληματική πρακτική αφορά την παρουσίαση των τιμών. Ο καταναλωτής βλέπει ένα αεροπορικό εισιτήριο που στοιχίζει €50. Το επιλέγει, προχωράει στην πληρωμή και ανακαλύπτει πρόσθετες υποχρεωτικές χρεώσεις, που ανεβάζουν το τελικό κόστος στα €100.

Η απόκρυψη αναπόφευκτων επιβαρύνσεων απαγορεύεται ήδη από την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Το Digital Fairness Act επιχειρεί να προσθέσει σαφέστερους κανόνες, ιδιαίτερα για τις τιμές, οι οποίες μεταβάλλονται ανάλογα με τη ζήτηση.
Στις διαδικτυακές ουρές για εισιτήρια πολιτιστικών και αθλητικών εκδηλώσεων, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να ενημερώνουν για την τρέχουσα τιμή και το ανώτατο ποσό που ενδέχεται να πληρώσει ο καταναλωτής.
Θα πρέπει επίσης να γνωστοποιείται πόσα προϊόντα διατίθενται στην αναγραφόμενη τιμή.
Το πρόβλημα είναι πραγματικό. Σε πανευρωπαϊκό έλεγχο που δημοσιοποιήθηκε στις 26 Μαρτίου 2026, εξετάστηκαν 314 διαδικτυακοί έμποροι. Το 30% παρουσίαζε προβληματικές αναφορές σε εκπτώσεις, ενώ το 10% χρησιμοποιούσε πρακτικές προσθήκης χρεώσεων στα τελευταία στάδια της αγοράς.

Παιχνίδια που αδειάζουν το πορτοφόλι

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι προτεινόμενες ρυθμίσεις για τα διαδικτυακά παιχνίδια. Πολλά παιχνίδια προσφέρονται δωρεάν, αλλά ενθαρρύνουν τους χρήστες να αγοράζουν εικονικά νομίσματα, πρόσθετες δυνατότητες ή αντικείμενα.
Ένα παιδί μπορεί να αγοράσει ένα πακέτο ψηφιακών νομισμάτων χωρίς να αντιλαμβάνεται εύκολα πόσα πραγματικά ευρώ ξοδεύει.

Υπάρχουν επίσης τα λεγόμενα «loot boxes», ψηφιακά κουτιά που αγοράζονται χωρίς ο παίκτης να γνωρίζει εκ των προτέρων ποια ανταμοιβή θα αποκτήσει.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει υποχρεωτική ενημέρωση για την πραγματική αξία των αγορών και τις πιθανότητες απόκτησης συγκεκριμένων ανταμοιβών.
Για τους ανηλίκους προβλέπονται αυστηρότεροι περιορισμοί, περιλαμβανομένης της απαγόρευσης συγκεκριμένων μηχανισμών που επιτρέπουν την απόκτηση αγωνιστικού πλεονεκτήματος ή ταχύτερης προόδου έναντι πληρωμής.
Προτείνονται επίσης δυνατότητες απενεργοποίησης χαρακτηριστικών που ενθαρρύνουν την υπερβολική χρήση και τις συνεχείς δαπάνες.
Οι ρυθμίσεις έχουν προκαλέσει ήδη αντιδράσεις στη βιομηχανία ηλεκτρονικών παιχνιδιών.

Οι influencers και οι διαφημίσεις

Στο στόχαστρο βρίσκονται και οι πληρωμένες διαφημίσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ένας influencer εμφανίζεται να χρησιμοποιεί καθημερινά ένα προϊόν ομορφιάς, συμπλήρωμα διατροφής ή τεχνολογική συσκευή. Μιλάει με ενθουσιασμό, περιγράφει προσωπικές εμπειρίες και προτρέπει τους ακολούθους του να αγοράσουν.
Εκείνο που ενδέχεται να κρύβει είναι ότι έχει πληρωθεί για την προώθηση. Η απόκρυψη του εμπορικού χαρακτήρα μιας διαφήμισης απαγορεύεται ήδη.
Η νέα πρόταση επιδιώκει να καταστήσει σαφέστερες τις υποχρεώσεις ενημέρωσης και να ενισχύσει την ευθύνη των εταιρειών και των διαφημιστικών γραφείων που συνεργάζονται με influencers.

Προβλέπονται επίσης περιορισμοί στην προώθηση προς ανηλίκους ορισμένων επικίνδυνων ή ακατάλληλων προϊόντων, όπως υψηλού κινδύνου χρηματοοικονομικά προϊόντα και υπηρεσίες τυχερών παιχνιδιών. Η βασική αρχή είναι ότι ο καταναλωτής πρέπει να γνωρίζει πότε παρακολουθεί προσωπική άποψη και πότε πληρωμένη εμπορική προώθηση.

Τι απαγορεύεται ήδη και τι αλλάζει

Η νέα ευρωπαϊκή πρωτοβουλία δεν ξεκινάει από το μηδέν. Η νομοθεσία ήδη απαγορεύει τις παραπλανητικές και επιθετικές εμπορικές πρακτικές. Οι ψεύτικες εκπτώσεις, τα πλαστά μηνύματα περιορισμένης διαθεσιμότητας, η απόκρυψη υποχρεωτικών χρεώσεων και οι διαφημίσεις που αποκρύπτουν τον εμπορικό τους χαρακτήρα μπορούν ήδη να αποτελέσουν αντικείμενο ελέγχου και κυρώσεων.

Παράλληλα, ο Κανονισμός για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, γνωστός ως DSA, απαγορεύει συγκεκριμένες παραπλανητικές πρακτικές σχεδιασμού στις διαδικτυακές πλατφόρμες.
Το Digital Fairness Act επιδιώκει να καλύψει κενά, να επεκτείνει την προστασία σε περισσότερες εμπορικές υπηρεσίες και να θεσπίσει ειδικότερους κανόνες για συνδρομές, παιχνίδια, προσωποποιημένες τιμές και εθιστικά χαρακτηριστικά.

Δικαίωμα καταγγελίας

Στην Κύπρο, βασική αρμόδια αρχή για την εποπτεία αθέμιτων εμπορικών πρακτικών είναι η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή του Υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας.
Οι πολίτες μπορούν να επικοινωνούν με τη Γραμμή Καταναλωτή στο 1429 ή να υποβάλλουν καταγγελία μέσω της κυβερνητικής διαδικτυακής υπηρεσίας.
Ο περί Προστασίας του Καταναλωτή Νόμος του 2021, όπως τροποποιήθηκε, παρέχει ήδη το βασικό εθνικό πλαίσιο προστασίας.

Για διασυνοριακές διαφορές με επιχειρήσεις άλλων κρατών μελών της ΕΕ, καθώς και της Νορβηγίας και της Ισλανδίας, λειτουργεί το Ευρωπαϊκό Κέντρο Καταναλωτή Κύπρου, το οποίο προσφέρει δωρεάν συμβουλές και βοήθεια.
Παράλληλα, η Αρχή Ραδιοτηλεόρασης και Ψηφιακών Υπηρεσιών είναι ο εθνικός Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών για την εφαρμογή του DSA, ενώ επιμέρους αρμοδιότητες έχουν και άλλες υπηρεσίες, μεταξύ αυτών το Γραφείο Επιτρόπου Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.

Υπάρχει προστασία και σήμερα

Οι Κύπριοι καταναλωτές δεν χρειάζεται να περιμένουν την ψήφιση του Digital Fairness Act για να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους.
Στις εξ αποστάσεως αγορές προβλέπεται, κατά κανόνα, δικαίωμα υπαναχώρησης εντός 14 ημερών, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις.
Στο ψηφιακό περιεχόμενο, για παράδειγμα, το δικαίωμα μπορεί να χαθεί όταν αρχίσει η παροχή του, εφόσον έχουν τηρηθεί οι νόμιμες προϋποθέσεις ρητής συγκατάθεσης και ενημέρωσης.

Ο καταναλωτής δικαιούται επίσης σαφείς πληροφορίες για την τιμή, τη διάρκεια και τους βασικούς όρους μιας σύμβασης πριν δεσμευτεί. Σε περίπτωση αμφισβητούμενης χρέωσης, είναι σημαντικό να διατηρεί την επιβεβαίωση εγγραφής, τους όρους της προσφοράς, τα ηλεκτρονικά μηνύματα και τις αποδείξεις πληρωμής. Μπορεί να ζητήσει εξηγήσεις και επιστροφή χρημάτων από την επιχείρηση και, όπου συντρέχει λόγος, να αμφισβητήσει τη συναλλαγή μέσω του παρόχου πληρωμών του.

Ανησυχία επιχειρήσεων για το κόστος

Η ευρωπαϊκή επιχειρηματική κοινότητα αντιμετωπίζει τη νέα πρόταση με επιφυλάξεις.
Η BusinessEurope προειδοποίησε ότι οι πρόσθετες υποχρεώσεις ενδέχεται να αυξήσουν τη γραφειοκρατία και να δημιουργήσουν σύγχυση με την υφιστάμενη νομοθεσία.
Αντίστοιχες ανησυχίες διατυπώνουν φορείς της ψηφιακής διαφήμισης και της βιομηχανίας ηλεκτρονικών παιχνιδιών.
Οι επιχειρήσεις επικαλούνται το κόστος τροποποίησης εφαρμογών, συστημάτων πληρωμών, διαδικασιών εγγραφής και διαφημιστικών πρακτικών.

Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά το ετήσιο κόστος συμμόρφωσης για τις επιχειρήσεις στην ΕΕ σε περίπου €678 εκατ., αφού συνυπολογιστούν και οι διευκρινίσεις μεταξύ των μέτρων. Υποστηρίζει, πάντως, ότι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις μπορούν να ωφεληθούν από δικαιότερο ανταγωνισμό και μεγαλύτερη εμπιστοσύνη των καταναλωτών.

Το στοίχημα είναι η εφαρμογή

Μαζί με το Digital Fairness Act, η Επιτροπή πρότεινε ενίσχυση του ευρωπαϊκού μηχανισμού συνεργασίας των αρχών προστασίας καταναλωτών.
Στις μεγάλες διασυνοριακές υποθέσεις προβλέπεται να αποκτήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άμεσες εξουσίες έρευνας και επιβολής προστίμων, που θα μπορούσαν να φτάνουν το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών μιας επιχείρησης.
Αυτή η ρύθμιση παραμένει πρόταση.

Για την Κύπρο, η ουσία βρίσκεται στη δυνατότητα ενός καταναλωτή να αντιμετωπίσει πρακτικές επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε ολόκληρη την Ευρώπη, χωρίς να χρειάζεται να μπλέξει σε μια δαπανηρή και χρονοβόρα διαδικασία.

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία μπορεί να γίνει αυστηρότερη, χρειάζεται, όμως, και αποτελεσματικός έλεγχος, διαφορετικά, ο καταναλωτής θα εξακολουθήσει να πληρώνει με ένα κλικ και να αναζητά επίμονα την έξοδο από μια συνδρομή που δεν θέλει πλέον.

Πηγή – Cyprus Times

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy

ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΕ ΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Ή
ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΣΑΣ ΚΟΝΤΑ ΜΑΣΕΛΚΥΣΤΙΚΑ ΠΑΚΕΤΑ ΓΙΑ 3 - 6 - 12 ΜΗΝΕΣinfo@aftoforo.com | www.aftoforo.com