Η επιρροή των πετρελαϊκών κολοσσών στις διασκέψεις του ΟΗΕ για το κλίμα

Η παρουσία εκπροσώπων της βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων στις κλιματικές συνόδους του ΟΗΕ, μεταξύ αυτών και στην COP31 στην Τουρκία, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις. Στην Ελβετία, ο τομέας πετρελαίου έχει προσπαθήσει να υποβαθμίσει τον αντίκτυπό του στην κλιματική αλλαγή.

«Αν κάποιος προσπαθεί να κάψει το σπίτι σας, δεν τους καλείτε συνεχώς σε δείπνο», λέει ο Έλβις Μέντεζ, εκτελεστικός διευθυντής της ΜΚΟ Corporate Accountability. Ο οργανισμός, με έδρα τις ΗΠΑ, ζητά να τεθούν περιορισμοί στην πρόσβαση των εκπροσώπων της βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων στις κλιματικές διασκέψεις του ΟΗΕ, μεταξύ των οποίων και η COP31, η οποία διεξάγεται από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου στην Αττάλεια της Τουρκίας.

Οι περιβαλλοντικές ομάδες έχουν εδώ και πολύ καιρό επικρίνει την παρουσία της βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων στις κλιματικές διαπραγματεύσεις. Ενώ αναγνωρίζουν ότι η βιομηχανία παίζει σημαντικό ρόλο στην ενεργειακή μετάβαση, υποστηρίζουν ότι η επιρροή της στην κλιματική πολιτική έχει βοηθήσει να επιβραδυνθεί η δράση κατά της υπερθέρμανσης του πλανήτη.

«Γνωρίζουμε εδώ και δεκαετίες ότι η καύση ορυκτών καυσίμων αποτελεί την κύρια αιτία της κλιματικής αλλαγής. Ωστόσο, η προφανής λύση- η απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα- κατονομάστηκε στις επίσημες αποφάσεις των συνθηκών το 2023», λέει ο Μέντες.

Ένα στα 25 άτομα που συμμετείχαν στο COP συνδέεται με τη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων

Δεν είναι ακόμη γνωστό πόσοι λομπίστες του τομέα των ορυκτών καυσίμων θα βρεθούν στην COP31. Η λίστα με τους διαπιστευμένους συμμετέχοντες θα ολοκληρωθεί λίγο πριν ή κατά τη διάρκεια της διάσκεψης.

«Γνωρίζουμε ότι κάθε χρόνο έρχονται πολλοί», λέει η Ρατσιτά Γκούπτα από το Kick Big Polluters Out (KBPO), μια διεθνής εκστρατεία κατά της παρουσίας της βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων στις κλιματικές διαπραγματεύσεις.

Αυτοί δεν είναι μόνο εκπρόσωποι της βιομηχανίας, αλλά και μεσάζοντες και άλλα άτομα που εργάζονται για την προώθηση της ατζέντας της, όπως εκπρόσωποι μεγάλων τραπεζών που επενδύουν δισεκατομμύρια σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Στην COP30 στη Βραζιλία, ένα στα 25 άτομα που συμμετείχαν – περισσότεροι από 1.600 άνθρωποι συνολικά – συνδέονταν με τη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων, σύμφωνα με ανάλυση του KBPO. Οι αριθμοί τους υπερέβησαν αυτούς σχεδόν όλων των ατομικών εθνικών αντιπροσωπειών.

Σχετική είδηση: Αύξηση των εκπομπών μεθανίου στην Τουρκία, ενώ η χώρα ετοιμάζεται να φιλοξενήσει τη σύνοδο για το κλίμα COP31

Λομπίστες του τομέα των ορυκτών καυσίμων εντός κυβερνητικών αντιπροσωπειών

Τα τελευταία χρόνια, στελέχη της βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων έχουν αναλάβει εποπτικούς ρόλους στις διασκέψεις COP, συμμετέχοντας στις ομάδες που είναι υπεύθυνες για τη διοργάνωση και τη διαχείρισή τους. Παράλληλα, σε ορισμένες περιπτώσεις, κορυφαίες πετρελαϊκές εταιρείες παγκοσμίως έχουν στηρίξει οικονομικά τις διοργανώσεις, λειτουργώντας ως χορηγοί.

«Αυτό τους εξασφαλίζει πρόσβαση στις παρασκηνιακές διεργασίες, μακριά από τον δημόσιο έλεγχο, δίνοντάς τους παράλληλα τη δυνατότητα να εμφανίζονται ως περιβαλλοντικά υπεύθυνοι, παρά τις επικρίσεις που δέχονται», αναφέρει η Γκούπτα.

Εκπρόσωποι συμφερόντων του κλάδου των ορυκτών καυσίμων έχουν επίσης διαπιστευτεί ως κυβερνητικοί αντιπρόσωποι, γεγονός που τους επιτρέπει να εκπροσωπούν χώρες στις διαπραγματεύσεις. Σύμφωνα με ανάλυση της Transparency International, τουλάχιστον 63 άτομα με δεσμούς με τη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων παρευρέθηκαν στην COP30, συμμετέχοντας στις αντιπροσωπείες εννέα χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Ιταλία και η Πορτογαλία.

Η βιομηχανία προωθεί επίσης αυτό που περιγράφει ο Μέντεζ ως «επικίνδυνες ψευδείς λύσεις», όπως οι αγορές άνθρακα. Οι αγορές άνθρακα επιτρέπουν την αντιστάθμιση μέρους των εκπομπών που προκύπτουν από την καύση ορυκτών καυσίμων μέσω χρηματοδότησης κλιματικών έργων όπως η αναδάσωση.

Η πετρελαϊκή βιομηχανία απορρίπτει τις κατηγορίες περί παρέμβασης, υποστηρίζοντας ότι η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί τη συμμετοχή των εταιρειών που διαχειρίζονται σήμερα το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα. Η Ipieca, ο κορυφαίος παγκόσμιος φορέας του κλάδου πετρελαίου και φυσικού αερίου για περιβαλλοντικά και κοινωνικά ζητήματα, δηλώνει ότι συμμετέχει στις COP προκειμένου να προσφέρει τεχνική εμπειρογνωμοσύνη και όχι για να ασκήσει πίεση. Αντιμετωπίζει τις αγορές άνθρακα ως εργαλείο για την ταχύτερη μείωση των εκπομπών, με χαμηλότερο κόστος σε σύγκριση με αυστηρότερες ρυθμιστικές προσεγγίσεις.

Σχετική είδηση: COP31: «Με δυσκολίες» ξεκινά σήμερα η σύνοδος του ΟΗΕ για το κλίμα στην Αττάλεια της Τουρκίας

Τι συμβαίνει στην Ελβετία

Οι τακτικές που καταγγέλλουν οι ΜΚΟ δεν περιορίζονται μόνο στις διεθνείς κλιματικές διαπραγματεύσεις, ούτε είναι περιορισμένες σε πολυεθνικές εταιρείες. Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε φέτος, η ελβετική βιομηχανία πετρελαίου έχει επίσης κάνει εκτενή χρήση στρατηγικών που στοχεύουν στην υπονόμευση των κλιματικών ενεργειών.

«Υιοθετούσε πρακτικές αμφισβήτησης και υποβάθμισης της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής, προβάλλοντας, μεταξύ άλλων, τον ισχυρισμό ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη οφείλεται σε πολλαπλούς παράγοντες», σημειώνει ο Τζον Ρόουζ, συντάκτης της μελέτης και ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Λωζάνης.

Η μελέτη εξέτασε 147 έντυπες και διαδικτυακές δημοσιεύσεις που εξέδωσε η Avenergy Switzerland-ο φορέας-ομπρέλα των εταιρειών εισαγωγής πετρελαιοειδών- μεταξύ 1990 και 2023. Οι στρατηγικές αυτές αντικατοπτρίζουν εν μέρει εκείνες που χρησιμοποιεί η πετρελαϊκή βιομηχανία στις Ηνωμένες Πολιτείες, εξηγεί ο Ρόουζ. Περιλαμβάνουν μορφές «πράσινου ξεπλύματος» (greenwashing)- δηλαδή την πρακτική να παρουσιάζεται μια εταιρεία ως πιο φιλική προς το περιβάλλοναπ’ ό,τι είναι στην πραγματικότητα- την προβολή του κόστους της μετάβασης με σκοπό την απαξίωση των πολιτικών για το κλίμα, την προώθηση εθελοντικών μέτρων, καθώς και τη διεξαγωγή επικοινωνιακών εκστρατειών που αποσκοπούν στην καλλιέργεια μιας θετικής εικόνας για το πετρέλαιο.

Η μελέτη παραθέτει αρκετά συγκεκριμένα παραδείγματα. Το 1990, ενώ στην Ελβετία βρισκόταν σε εξέλιξη συζήτηση για την επιβολή φόρου στο CO₂, η Ελβετική Ένωση Πετρελαίου- προκάτοχος της Avenergy- υποστήριξε ότι ο ρόλος των αερίων του θερμοκηπίου που εκλύονται από ανθρώπινες δραστηριότητες δεν είχε ακόμη αποδειχθεί επιστημονικά, παρά το γεγονός ότι υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία εδώ και δεκαετίες.

Κατά τη δεκαετία του 2000, προώθησε την ιδέα του «κλιματικού σεντ», μιας επιβάρυνσης που θα επιβαλλόταν σε κάθε λίτρο εισαγόμενης βενζίνης και ντίζελ, παρουσιάζοντάς την ως εθελοντική εναλλακτική απέναντι στην υιοθέτηση αυστηρότερων μέτρων. Παράλληλα, το 2004, εγκαινίασε κοντά στη Γενεύη ένα εκπαιδευτικό μονοπάτι, με στόχο να φέρει το κοινό σε επαφή με τον «συναρπαστικό κόσμο του πετρελαίου».

Όταν οι δημοκρατικές διαδικασίες γίνονται εμπόδιο στην κλιματική δράση

Η ελβετική μελέτη αμφισβητεί την αντίληψη ότι υπήρξε μια σαφής μετάβαση από την άρνηση της ύπαρξης της υπερθέρμανσης του πλανήτη στην απαξίωση των κλιματικών πολιτικών και λύσεων.

«Η Avenergy συνδύαζε και τις δύο στρατηγικές καθ’ όλη τη διάρκεια σχεδόν ολόκληρης της περιόδου που εξετάστηκε», αναφέρει ο Ρόουζ. Το σύστημα άμεσης δημοκρατίας της Ελβετίας παρέχει διαύλους για άμεση πολιτική δράση, τόσο μέσω διαδικασιών διαβούλευσης όσο και μέσω δημοψηφισμάτων, σημειώνει ο ερευνητής.

«Αυτοί μπορούν να αξιοποιηθούν από την πετρελαϊκή βιομηχανία για την αποδυνάμωση της νομοθεσίας και την επιβράδυνση της δράσης για το κλίμα». Το 2021, για παράδειγμα, η Avenergy στήριξε το δημοψήφισμα κατά του αναθεωρημένου Νόμου περί CO₂.

Ο Ρόουζ αναφέρει ότι η βιομηχανία πετρελαίου ενσωματώνει επίσης εξωτερικά γεγονότα στις επικοινωνίες της, όπως η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Παρουσιάζει το πετρέλαιο ως απαραίτητο πόρο για την εξασφάλιση της ασφάλειας προμηθειών σε περίπτωση διαταραχών στις παραδόσεις φυσικού αερίου.

Η Avenergy δεν είναι ο φορέας που αντιτάσσεται ή εμποδίζει την κλιματική πολιτική στην Ελβετία, επισημαίνει ο Ρόουζ. «Είναι σαφές, ωστόσο, ότι διαδραματίζει σημαντικό ρόλο», σημειώνει.

Πώς μπορεί να περιοριστεί η επιρροή της βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων

Η Ρατσιτά Γκούπτα πιστεύει ότι το πρώτο βήμα είναι η υιοθέτηση μιας στιβαρής πολιτικής για τις συγκρούσεις συμφερόντων, η οποία θα είναι σε θέση να θωρακίσει τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων από την επιρροή των μεγάλων ρυπαντών. Αυτό θα πρέπει να πλαισιωθεί από έναν μηχανισμό λογοδοσίας, ώστε να διασφαλίζεται ότι «όλοι οι δρώντες που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις για το κλίμα ενεργούν προς το συμφέρον των ανθρώπων και του πλανήτη, και όχι για το δικό τους κέρδος».

Από το 2023, η Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC) απαιτεί από τους συμμετέχοντες στις κλιματικές διαπραγματεύσεις να αποκαλύπτουν τυχόν δεσμούς με τη βιομηχανία και τις πηγές χρηματοδότησης των οργανισμών που εκπροσωπούν. «Ωστόσο, η διαφάνεια από μόνη της δεν είναι αρκετή», επισημαίνει ο Έλβις Μέντεζ.

«Οι άνθρωποι που επηρεάζονται περισσότερο από την κλιματική κρίση θα έπρεπε να έχουν μια θέση στο τραπέζι, όχι οι εταιρείες που κερδίζουν από αυτήν», προσθέτει.

Η βιομηχανία ορυκτών καυσίμων κατέχει κεντρική θέση στη μετάβαση σε καθαρότερες μορφές ενέργειας επειδή ελέγχει ένα σημαντικό μερίδιο του παγκόσμιου σημερινού ενεργειακού συστήματος. Εάν, και πώς, μπορεί να γίνει αξιόπιστος συνεργάτης στην προσπάθεια αποανθρακοποίησης παραμένει ένα ανοιχτό ερώτημα.

Το άρθρο επιμελήθηκε στα αγγλικά ο Γκέιμπ Μπουλάρντ

Μετάφραση-επιμέλεια: Εύη Τσιριγωτάκη

Ένα άρθρο του Luigi Jorio (SWI_EN), που δημοσιεύθηκε αρχικά στις 8 Νοεμβρίου 2026, 10:00 (ώρα Κεντρικής Ευρώπης)

Πηγή – ΕΡΤ News

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

BUY & SELL IN CYPRUSwww.buyme.cy